Người bán nhỏ Việt Nam lấy hàng Malaysia chủ yếu ở ba nhóm: đồ ăn khô và đồ uống pha sẵn (cà phê gói, trà sữa gói, bánh quy, sô cô la, gia vị), hàng có chứng nhận halal cho khách có nhu cầu, và mỹ phẩm, đồ chăm sóc cá nhân của nhãn hàng Malaysia. Ngoài ra có vải, thời trang kín đáo và đồ thủ công, ở lượng nhỏ hơn.
Cả ba nhóm chính đều là nhóm có thủ tục khi về Việt Nam: thực phẩm và mỹ phẩm phải đáp ứng quy định về an toàn, công bố, nhãn phụ. Bài này giúp bạn chọn hàng, hiểu chứng nhận halal là gì dưới góc người bán, tính trước thủ tục, và xếp một chuyến lấy hàng ở Kuala Lumpur. Bài không nêu tên nhãn hàng, không nêu giá.
Nhóm hàng Malaysia và điểm vướng
Bảng dưới đây giúp nhìn nhanh mỗi nhóm hàng vướng ở đâu khi về Việt Nam; mức độ là tương đối.
| Nhóm hàng | Vì sao người Việt lấy | Vướng chính khi về Việt Nam |
|---|---|---|
| Cà phê gói, đồ uống pha sẵn | Hương vị khác, khách quen, gọn nhẹ | Thủ tục thực phẩm, nhãn phụ, hạn dùng |
| Bánh quy, sô cô la, kẹo | Quà tặng, đồ ăn vặt | Thủ tục thực phẩm; sô cô la sợ nóng khi vận chuyển |
| Gia vị, đồ khô nấu ăn | Món Malaysia, món halal | Thủ tục thực phẩm; gia vị có thể cần kiểm dịch tuỳ loại |
| Hàng có chứng nhận halal | Khách Hồi giáo, quán ăn halal | Giữ chuỗi chứng từ để chứng minh nguồn halal |
| Mỹ phẩm, chăm sóc cá nhân | Nhãn hàng ít có ở Việt Nam | Công bố mỹ phẩm, nhãn phụ |
| Vải, thời trang kín đáo | Khách cần trang phục kín đáo, vải hoa văn | Ít vướng thủ tục, chủ yếu là cước và thuế |
Nhìn bảng sẽ thấy nhóm ít vướng nhất lại là nhóm ít người nghĩ tới: vải và thời trang. Với người mới, bắt đầu từ nhóm ít vướng giúp học quy trình trước khi đụng tới thực phẩm, mỹ phẩm.
Chứng nhận halal dưới góc người bán nhỏ
Với người bán nhỏ, chứng nhận halal là chuyện về niềm tin của khách và về chuỗi chứng từ.
Halal là gì
Halal là khái niệm chỉ những gì được phép theo luật Hồi giáo, áp dụng cho thực phẩm, đồ uống, mỹ phẩm, dược phẩm và cả quy trình sản xuất. Ở Malaysia, chứng nhận halal do cơ quan nhà nước về Hồi giáo cấp, và logo halal của Malaysia được nhiều thị trường trong khu vực nhận biết. Trang chuyên về chứng nhận có bài chi tiết về quy trình và tiêu chuẩn; ở đây chỉ nói điều người bán cần biết.
Logo halal trên bao bì nói gì
Logo halal trên sản phẩm cho biết nhà sản xuất đã được chứng nhận cho sản phẩm đó theo hệ thống cấp chứng nhận tương ứng. Khi bạn mua lại và bán cho khách cần hàng halal, điều bạn bán là niềm tin vào chuỗi từ nhà sản xuất tới tay khách. Chuỗi đó đứt nếu bạn tách bao bì, đóng gói lại, hoặc để lẫn với sản phẩm không halal.
Không tự gắn hay tự tuyên bố
Người bán không được tự gắn logo halal hay tự tuyên bố sản phẩm là halal khi không có căn cứ. Với khách Hồi giáo, đây là chuyện nghiêm túc; tuyên bố sai vừa làm mất khách vừa có thể vi phạm quy định về ghi nhãn, quảng cáo.
Giữ chứng từ
Giữ hoá đơn mua từ nguồn rõ ràng, ảnh bao bì có logo, thông tin nhà sản xuất. Quán ăn halal mua nguyên liệu từ bạn có thể cần các giấy tờ này cho việc chứng nhận của chính quán.
Thủ tục thực phẩm và mỹ phẩm khi về Việt Nam
Đồ ăn khô, đồ uống pha sẵn, bánh kẹo, gia vị nhập về để bán là thực phẩm nhập khẩu, thường phải thực hiện thủ tục công bố hoặc đăng ký và có thể phải kiểm tra an toàn thực phẩm khi nhập theo quy định hiện hành. Một số gia vị, đồ khô có nguồn gốc thực vật có thể thuộc diện kiểm dịch thực vật. Mỹ phẩm phải được công bố trước khi lưu thông.
Hàng nhập khẩu bán ở Việt Nam phải có nhãn phụ tiếng Việt với các nội dung bắt buộc theo quy định về nhãn hàng hoá hiện hành. Người dán nhãn phụ chịu trách nhiệm về thông tin.
Lô nhỏ của shop cá nhân không được miễn các yêu cầu này. Trường hợp đặc thù như hàng mẫu, quà biếu, hành lý có điều kiện riêng, không áp dụng cho hàng mua về kinh doanh. Hỏi cơ quan quản lý hoặc đại lý làm thủ tục hải quan theo từng mặt hàng trước khi mua.
Nhiều shop nhỏ chọn mua hàng Malaysia qua nhà nhập khẩu trong nước đã làm đủ thủ tục, chấp nhận giá vốn cao hơn. Với thực phẩm, mỹ phẩm, cách này an toàn hơn cho người mới, và bạn có thể tự đi Malaysia để tìm nhóm hàng ít vướng hơn như vải, thời trang, đồ thủ công.
Một chuyến lấy hàng ở Kuala Lumpur
Kuala Lumpur là điểm đến chính của người lấy hàng Malaysia. Một chuyến ba ngày có thể đi theo các bước:
- Kiểm yêu cầu nhập cảnh hiện hành; công dân Việt Nam được miễn thị thực ngắn hạn theo thoả thuận ASEAN, thời hạn và điều kiện cần kiểm lại. Kiểm việc khai thông tin nhập cảnh trực tuyến nếu Malaysia đang yêu cầu.
- Đặt chỗ ở gần một ga tàu điện đô thị; Kuala Lumpur có mạng tàu điện nối các khu trung tâm.
- Ngày đầu: đi các khu mua sắm, chợ trong trung tâm để khảo sát nhóm hàng và giá; các con phố bán vải và trang phục truyền thống trong khu trung tâm cũ là nơi người mua vải hay ghé.
- Ngày hai: đến các cửa hàng bán sỉ đồ khô, siêu thị lớn, cửa hàng của nhãn hàng để mua theo danh sách; xin hoá đơn đầy đủ.
- Kiểm hạn dùng, logo halal nếu cần, nhãn thành phần của từng mặt hàng thực phẩm.
- Ngày ba: đóng hàng, gửi cho bên vận chuyển, nhận chứng từ; mua bù những món khách vừa đặt.
- Chỉ mang theo người đồ cá nhân và ít hàng mẫu, khai báo đúng nếu là hàng để bán.
Thông tin về khu chợ, cửa hàng cụ thể thay đổi theo thời gian; kiểm lại trước chuyến đi qua nguồn cập nhật và người đã đi gần đây. Malaysia còn các thành phố khác như Penang, Johor Bahru, Malacca; người lấy hàng thường bắt đầu từ Kuala Lumpur vì có nhiều lựa chọn tập trung.
Đóng gói và vận chuyển hàng Malaysia
Chống nóng cho sô cô la, kẹo. Khí hậu nóng ẩm cả hai đầu. Sô cô la nên đi đường nhanh, tránh để lâu ở kho nóng; cân nhắc mùa và đường gửi.
Chống ẩm cho cà phê gói, bánh. Lót túi kín trong thùng, quấn màng ngoài.
Tách mùi. Gia vị mùi mạnh đóng riêng, không chung với bánh kẹo, mỹ phẩm, vải.
Chất lỏng, mỹ phẩm. Bọc từng chai, túi kín; hỏi bên vận chuyển về chất lỏng, bình xịt khi gửi đường bay.
Danh sách hàng chi tiết. Thực phẩm và mỹ phẩm cần khai đúng tên, số lượng, trị giá; danh sách khớp hoá đơn giúp thủ tục suôn sẻ.
Đường gửi. Lô nhỏ đi đường bay; lô nặng như vải có thể đi gom hàng đường biển nếu không gấp. Hỏi trước thời gian dự kiến của từng đường để không lỡ mùa bán.
Giữ hoá đơn trong hồ sơ, không chỉ trong thùng. Chụp hoá đơn, danh sách hàng và gửi cho chính mình qua tin nhắn hoặc thư điện tử trước khi giao kiện; thùng thất lạc thì bạn vẫn còn chứng từ để khiếu nại và khai báo.
Vải, thời trang kín đáo và đồ thủ công Malaysia
Malaysia là xã hội đa sắc tộc, nên chợ vải và trang phục ở Kuala Lumpur có cả trang phục truyền thống của người Mã Lai, thời trang kín đáo, vải hoa văn, vải batik phong cách Malaysia. Với shop phục vụ khách Hồi giáo hoặc khách thích trang phục kín đáo, đây là nguồn đáng xem, và thủ tục khi về Việt Nam đơn giản hơn nhiều so với thực phẩm hay mỹ phẩm.
Batik Malaysia có phong cách riêng, thường hoa văn lớn, màu sáng, khác batik Indonesia. Như mọi loại batik, cần phân biệt vải vẽ sáp, vải in sáp bằng khuôn và vải in hoa văn công nghiệp, và mô tả đúng khi bán. Bài về đánh hàng Indonesia trong danh mục này có phần nhận biết.
Đồ thủ công như đồ đan lát, đồ gỗ, đồ thiếc trang trí có ở các khu bán đồ lưu niệm và cửa hàng thủ công. Phần lớn bán lẻ cho du khách; muốn lấy số lượng, hỏi xưởng hoặc nhà phân phối. Đồ có nguồn gốc thực vật có thể vướng kiểm dịch, hỏi trước khi mua nhiều.
Hàng vải, quần áo nặng và cồng kềnh hơn đồ ăn gói, nên tính cước theo cân quy đổi và cân nhắc gom hàng đường biển cho lô lớn không gấp.
Đặt hàng Malaysia từ xa thay vì tự đi
Nếu lô chưa đủ lớn để chia chi phí một chuyến đi, có hai cách đặt từ xa. Cách thứ nhất là đặt trên các sàn thương mại điện tử có mặt ở Malaysia; nhiều người bán chỉ giao trong nước, nên bạn cần người nhận hộ hoặc kho trung chuyển, và mọi khâu cộng thêm phí. Bài về đặt hàng sàn Đông Nam Á xuyên biên giới trong danh mục này phân tích kỹ.
Cách thứ hai là nhờ người Việt sống ở Malaysia mua hộ, theo mô hình đã quen: danh sách, ảnh hàng thật, ảnh hoá đơn, gom, gửi về. Thoả thuận về phí, tiền ứng, ai chịu khi hàng lỗi cần ghi lại từ đầu. Tư cách cư trú của người mua hộ cũng ảnh hưởng tới việc họ được làm gì; đừng đẩy người quen vào thế vi phạm.
Dù đặt cách nào, hàng về Việt Nam để bán vẫn phải khai báo đúng và đáp ứng thủ tục chuyên ngành của nhóm hàng. Đặt từ xa không làm thủ tục đơn giản đi.
Bán hàng Malaysia: nói gì, không nói gì
Khi bán đồ ăn, đồ uống Malaysia, mô tả hương vị, cách pha, nguồn gốc, hạn dùng là đủ. Không gắn công dụng sức khoẻ cho cà phê, trà, bánh kẹo, như "giảm cân", "đẹp da", "tốt cho người tiểu đường"; những câu đó biến món ăn thường thành sản phẩm có tuyên bố sức khoẻ, sai bản chất và có thể vi phạm quy định quảng cáo.
Với hàng halal, chỉ nói "có chứng nhận halal của Malaysia" khi bao bì có logo và bạn giữ nguyên bao bì gốc. Không nói "hàng halal" cho sản phẩm không có chứng nhận, kể cả khi thành phần trông có vẻ phù hợp.
Với mỹ phẩm, mô tả đúng loại sản phẩm, thành phần, cách dùng; không hứa hiệu quả điều trị. Sản phẩm phải đã được công bố trước khi bán.
Ghi rõ "mua tại Malaysia" và nơi sản xuất trên nhãn. Hàng bán ở Malaysia không phải lúc nào cũng sản xuất tại Malaysia; nhãn mới là căn cứ.
Câu hỏi thường gặp
Mang cà phê gói Malaysia về bán có cần thủ tục không?
Có. Cà phê gói nhập về để bán là thực phẩm nhập khẩu, thường phải công bố hoặc đăng ký, có nhãn phụ tiếng Việt và có thể phải kiểm tra an toàn thực phẩm theo quy định hiện hành. Lô nhỏ không được miễn. Hỏi cơ quan quản lý hoặc đại lý thủ tục trước khi mua.
Logo halal trên bao bì có ý nghĩa gì với người bán?
Logo cho biết nhà sản xuất được chứng nhận halal cho sản phẩm đó. Người bán giữ nguyên bao bì gốc, không đóng gói lại, không để lẫn với hàng không halal, và giữ chứng từ nguồn mua để khách có thể tin vào chuỗi từ nhà sản xuất tới tay họ.
Có được tự ghi hàng halal cho sản phẩm không có logo không?
Không. Tự tuyên bố halal khi không có chứng nhận là ghi nhãn, quảng cáo sai và làm mất niềm tin của khách Hồi giáo. Chỉ nói có chứng nhận khi bao bì gốc có logo của hệ thống chứng nhận tương ứng.
Mỹ phẩm Malaysia mua về bán lẻ có cần công bố không?
Có. Mỹ phẩm phải được công bố trước khi lưu thông tại Việt Nam theo quy định hiện hành, kèm yêu cầu về nhãn. Shop nhỏ thường mua qua nhà nhập khẩu đã công bố hoặc làm việc với đại lý thủ tục trước khi nhập.
Đi Malaysia lấy hàng cần thị thực không?
Công dân Việt Nam được miễn thị thực ngắn hạn khi vào Malaysia theo thoả thuận ASEAN, nhưng thời hạn và điều kiện có thể thay đổi, có thể kèm yêu cầu khai thông tin nhập cảnh. Kiểm thông tin hiện hành trước chuyến đi.
Nhóm hàng Malaysia nào ít vướng thủ tục nhất cho người mới?
Vải, thời trang kín đáo và đồ thủ công thường ít vướng thủ tục chuyên ngành hơn thực phẩm, mỹ phẩm, chủ yếu là cước và thuế. Người mới có thể bắt đầu từ nhóm này để học quy trình, còn thực phẩm thì lấy qua nhà nhập khẩu trong nước.