Người bán nhỏ có thể lấy hàng Đông Nam Á qua sàn thương mại điện tử theo hai kiểu: đặt trong mục hàng quốc tế của sàn ngay tại Việt Nam (người bán ở nước khác gửi bưu kiện sang), hoặc đặt trên trang nội địa của sàn ở nước khác (cần địa chỉ nhận ở nước đó rồi chuyển tiếp về). Cả hai đều tiện để thử mẫu, nhưng đều là giá bán lẻ và hàng gửi theo bưu kiện, nên hợp với lô thử hơn là nguồn hàng chính để kinh doanh.
Bài này giải thích hai kiểu hoạt động ra sao, chi phí nằm ở đâu, vì sao mua số lượng để bán qua kênh bưu kiện cá nhân là sai bản chất, và khi nào nên chuyển sang làm việc trực tiếp với người bán. Tên sàn nhắc như tư liệu trung tính; bài không khuyên dùng hay chê sàn nào.
Hai kiểu đặt hàng: mục hàng quốc tế và sàn nội địa nước khác
Mục hàng quốc tế trên sàn ở Việt Nam. Các sàn lớn hoạt động ở nhiều nước Đông Nam Á, như Shopee, Lazada, cho phép người bán ở một nước bán sang nước khác. Người mua Việt Nam thấy sản phẩm được đánh dấu là hàng quốc tế, đặt và thanh toán như đơn trong nước; sàn hoặc đối tác vận chuyển của sàn lo khâu gửi qua biên giới. Phần lớn hàng quốc tế trên sàn Việt Nam đến từ Trung Quốc; hàng từ Thái, Malaysia, Singapore, Indonesia có nhưng ít hơn.
Trang nội địa của sàn ở nước khác. Sàn ở Thái Lan, Malaysia hay Indonesia có kho hàng đa dạng hơn nhiều so với phần bán sang Việt Nam, giá theo thị trường nội địa. Nhưng người bán ở đó thường chỉ giao trong nước, cần số điện thoại, địa chỉ địa phương, có khi cần phương thức thanh toán nội địa. Người mua Việt Nam phải nhờ người quen nhận hộ hoặc dùng kho trung chuyển, rồi gửi tiếp về.
Mỗi kiểu có chỗ mạnh riêng. Mục hàng quốc tế đơn giản nhất, có cơ chế bảo vệ người mua của sàn. Sàn nội địa nước khác cho nhiều lựa chọn hơn nhưng thêm khâu, thêm phí, và cơ chế bảo vệ người mua thường chỉ áp dụng tới địa chỉ nhận ở nước đó.
Bài này không thay cho chính sách của từng sàn, vốn thay đổi thường xuyên. Đọc điều khoản hiện hành của sàn về hàng quốc tế, đổi trả, bảo vệ người mua trước khi đặt. Lưu ảnh trang sản phẩm lúc đặt, vì mô tả có thể bị sửa sau đó.
Chi phí nằm ở đâu
Giá hiển thị trên sàn chỉ là một phần. Bảng dưới đây liệt kê các khoản thường gặp ở hai kiểu đặt hàng.
| Khoản | Mục hàng quốc tế trên sàn Việt Nam | Sàn nội địa nước khác qua kho trung chuyển |
|---|---|---|
| Giá hàng | Giá bán lẻ của người bán nước ngoài, đã quy ra tiền Việt | Giá bán lẻ nội địa, tính bằng tiền nước đó |
| Phí gửi | Phí gửi quốc tế hiển thị khi đặt, có khi được trợ giá | Phí giao nội địa tới kho + cước kho gửi về Việt Nam |
| Phí chuyển đổi ngoại tệ | Thường không có nếu trả bằng phương thức nội địa | Có nếu dùng thẻ quốc tế |
| Phí kho, gom, đóng lại | Không | Có, tuỳ kho |
| Thuế, phí nhập khẩu | Tuỳ quy định hiện hành với hàng gửi qua bưu chính, chuyển phát | Tuỳ quy định hiện hành và cách kho khai báo |
| Hàng lỗi, đổi trả | Theo chính sách sàn, có khi phức tạp với hàng quốc tế | Gần như không đổi trả được khi đã về Việt Nam |
Ví dụ giả định: một món giá 10 đơn vị trên sàn nội địa nước khác, phí giao tới kho 1, phí kho và cước về Việt Nam 3, phí chuyển đổi ngoại tệ 0,3, bù hàng lỗi 0,5: giá về tay khoảng 14,8 đơn vị, cao hơn giá hiển thị gần 50%. Với món nhỏ giá thấp, phần phí cố định có thể còn lớn hơn giá hàng.
Vì sao không nên dùng kênh bưu kiện cá nhân làm nguồn hàng chính
Đây là điểm nhiều người bán nhỏ bỏ qua vì thấy đặt hàng quá dễ.
Bản chất lô hàng
Đơn hàng quốc tế trên sàn và bưu kiện chuyển tiếp từ kho thường được gửi như bưu kiện cho người mua cá nhân. Khi bạn đặt số lượng lớn, nhiều đơn liên tục để bán lại, bản chất là hàng hoá thương mại nhập khẩu. Quy định về hàng giá trị nhỏ gửi qua chuyển phát nhanh đã có những thay đổi trong thời gian gần đây và còn có thể thay đổi; kiểm quy định hiện hành, đừng dựa vào kinh nghiệm cũ.
Chia nhỏ đơn để né
Chia một lô hàng thành nhiều đơn nhỏ, nhiều người nhận để không bị coi là hàng thương mại là cách làm sai, có thể bị coi là cố ý né quản lý. Khi bị phát hiện, hậu quả là truy thu, xử phạt, giữ hàng.
Chứng từ để bán
Hoá đơn trên sàn chứng minh bạn đã mua, nhưng hàng nhập theo diện bưu kiện cá nhân thường không có bộ chứng từ nhập khẩu đứng tên shop của bạn. Khi có kiểm tra nguồn gốc hàng bày bán, hoặc khi bạn cần xuất hoá đơn cho khách doanh nghiệp, bạn thiếu giấy tờ.
Nhóm hàng có thủ tục riêng
Mỹ phẩm, thực phẩm, thực phẩm chức năng, đồ chơi trẻ em, đồ điện mua qua sàn vẫn phải đáp ứng thủ tục chuyên ngành khi kinh doanh ở Việt Nam. Sàn cho phép bán sang không có nghĩa bạn được bán lại mà không cần thủ tục.
Dùng sàn đúng cách: cho lô thử và tìm nguồn
Sàn xuyên biên giới có giá trị thật với người bán nhỏ, nếu dùng đúng chỗ. Quy trình gợi ý:
- Dùng sàn để khảo sát: xem người bán ở Thái, Malaysia, Indonesia đang bán gì, đánh giá của khách nội địa ra sao, giá lẻ khoảng bao nhiêu.
- Đặt vài món làm hàng mẫu cho chính shop: kiểm chất lượng, chụp ảnh, hỏi ý kiến khách quen.
- Với mẫu khách thích, liên hệ người bán qua kênh chính thức của sàn để hỏi có bán sỉ, có xuất khẩu, có giao cho bên vận chuyển quốc tế không.
- Nếu người bán có bán sỉ: chuyển sang mua theo lô, gửi qua đường có khai báo hàng hoá, nhận chứng từ đứng tên đúng người nhập.
- Với nhóm hàng có thủ tục riêng, hỏi thủ tục trước khi chuyển từ hàng mẫu sang lô bán.
- Ghi chép từng nguồn: người bán, giá lẻ, giá sỉ, thời gian giao, chất lượng thực tế.
Cẩn thận khi người bán đề nghị chuyển giao dịch ra ngoài sàn ngay lần đầu: bạn mất cơ chế bảo vệ của sàn, và đây cũng là kịch bản lừa đảo hay gặp. Chỉ ra ngoài sàn khi đã giao dịch thành công vài lần, có thông tin doanh nghiệp rõ ràng, và thanh toán qua kênh có chứng từ.
Kho trung chuyển và người nhận hộ: những câu nên hỏi
Kho có địa chỉ, giấy phép hoạt động rõ ràng không? Kho trung chuyển là bên giữ hàng của bạn ở nước ngoài; kiểm thông tin doanh nghiệp, đánh giá thật từ người đã dùng.
Kho có kiểm hàng, chụp ảnh khi nhận không? Nếu có, bạn biết hàng tới kho đúng hay sai trước khi trả cước gửi về.
Kho khai báo hải quan thế nào? Hỏi tên hàng, trị giá, tên người nhận được khai ra sao; bạn nhận chứng từ gì.
Hàng có pin, chất lỏng, mỹ phẩm có gửi được không? Nhiều kho từ chối hoặc chỉ gửi bằng một số đường nhất định.
Hàng để kho được bao lâu miễn phí? Đặt nhiều đơn rải rác, hàng tới kho lệch ngày nhau, phí lưu kho cộng dồn.
Mất, hỏng thì bồi thường thế nào? Hỏi giới hạn bồi thường, có mua bảo hiểm thêm được không.
Kho gom nhiều đơn thành một kiện được không? Gom đơn giúp giảm cước nhưng cần thời gian chờ đủ hàng; hỏi kho có bỏ bớt hộp thừa để giảm thể tích không, và có chụp ảnh trước khi bỏ hộp để bạn đối chiếu.
Thanh toán khi mua trên sàn nước khác
Mục hàng quốc tế trên sàn ở Việt Nam thường thanh toán như đơn trong nước. Với sàn nội địa nước khác, phương thức thanh toán có thể chỉ dành cho người trong nước đó: ví điện tử nội địa, chuyển khoản ngân hàng nội địa, thanh toán khi nhận hàng. Thẻ quốc tế phát hành ở Việt Nam có thể được chấp nhận, có thể bị từ chối tuỳ sàn và tuỳ giao dịch.
Khi dùng thẻ quốc tế, mỗi giao dịch có thể chịu phí chuyển đổi ngoại tệ theo biểu phí ngân hàng phát hành. Tính khoản này vào giá vốn. Bật thông báo giao dịch, đặt hạn mức thẻ cho mua sắm trực tuyến, chỉ nhập thông tin thẻ trên trang chính thức của sàn.
Tránh nhờ người lạ thanh toán hộ bằng tài khoản của họ rồi chuyển tiền lại cho họ: bạn không có bằng chứng giao dịch đứng tên mình, và đây cũng là kịch bản lừa đảo phổ biến. Nếu nhờ người quen, ghi rõ thoả thuận và lưu chứng từ chuyển tiền.
Danh mục thanh toán, kiểm hàng và rủi ro của trang có bài riêng về phí chuyển đổi ngoại tệ của thẻ và bảo vệ dữ liệu thẻ khi mua online nước ngoài. Giữ lại biên lai mỗi giao dịch cùng hồ sơ lô hàng.
So với tự đi chợ và nhờ người mua hộ
Đặt sàn tiện nhất, tốn ít thời gian nhất, nhưng giá là giá lẻ và khó kiểm hàng trước khi nhận. Tự đi chợ cho giá sỉ, nhìn tận tay, nhưng tốn chi phí chuyến đi. Nhờ người mua hộ ở giữa: đỡ đi lại, có người nhìn hàng thay, nhưng phụ thuộc người khác.
Với người bán nhỏ, sàn hợp nhất ở hai giai đoạn: lúc mới bắt đầu, để thử mẫu và tìm hiểu thị trường; và lúc đã có nguồn chính, để bổ sung vài món lẻ khách đặt riêng. Khi một mẫu bán đều, nên tìm nguồn sỉ và chuyển sang đường có khai báo hàng hoá.
Danh mục nhập môn của trang có bài về các con đường đưa hàng ngoại về và cách chọn theo quy mô; bài này chỉ đi sâu vào riêng kênh sàn ở Đông Nam Á.
Một cách kết hợp thường gặp ở shop đã chạy ổn: dùng sàn để theo dõi xu hướng và thử mẫu mỗi tháng, đi chợ hoặc nhờ người mua hộ hai ba lần một năm cho lô chính, và giữ vài người bán quen đặt sỉ trực tiếp có chứng từ. Mỗi kênh làm đúng việc của nó, không kênh nào gánh hết.
Câu hỏi thường gặp
Mua hàng quốc tế trên sàn về bán lại có được không?
Mua vài món làm mẫu thì bình thường. Mua số lượng lớn để kinh doanh là nhập hàng hoá thương mại, phải theo thủ tục và chứng từ tương ứng theo quy định hiện hành. Kênh bưu kiện cá nhân không phải nguồn hàng chính phù hợp cho shop.
Làm sao mua trên sàn Thái Lan khi người bán không giao sang Việt Nam?
Cần người quen ở Thái nhận hộ hoặc dùng kho trung chuyển nhận hàng rồi gửi về. Mỗi khâu thêm phí và rủi ro; cơ chế bảo vệ người mua của sàn thường chỉ tới địa chỉ nhận ở Thái. Tính giá về tay trước khi đặt.
Chia nhỏ đơn hàng cho nhiều người nhận có giảm thuế không?
Đây là cách làm sai, có thể bị coi là cố ý né quản lý. Khi bị phát hiện, hậu quả là truy thu, xử phạt và giữ hàng. Hàng mua để bán nên đi theo đường khai báo hàng hoá với chứng từ đúng.
Thẻ ngân hàng Việt Nam có thanh toán được trên sàn nước khác không?
Có khi được, có khi bị từ chối, tuỳ sàn và giao dịch. Mỗi giao dịch có thể chịu phí chuyển đổi ngoại tệ. Bật thông báo giao dịch, đặt hạn mức và chỉ nhập thông tin thẻ trên trang chính thức của sàn.
Người bán trên sàn rủ giao dịch ngoài sàn để rẻ hơn thì sao?
Cẩn thận. Ra ngoài sàn là mất cơ chế bảo vệ người mua và đây là kịch bản lừa đảo hay gặp. Chỉ cân nhắc khi đã giao dịch thành công vài lần qua sàn, người bán có thông tin doanh nghiệp rõ ràng và thanh toán qua kênh có chứng từ.
Kho trung chuyển có lo luôn thủ tục hải quan không?
Nhiều kho có lo phần khai báo khi gửi về, nhưng cách khai và chứng từ bạn nhận được khác nhau giữa các kho. Hỏi rõ tên hàng, trị giá, người nhận được khai thế nào, và bạn nhận được giấy tờ gì.