Mua hàng trên Amazon, eBay hay các sàn bán lẻ lớn của Mỹ để bán lại ở Việt Nam là làm được, nhưng điều quyết định không phải là sàn mà là người bán cụ thể trên sàn và tình trạng món hàng. Cùng một trang sản phẩm có thể có hàng do sàn tự bán, hàng của người bán bên thứ ba, hàng mở hộp, hàng tân trang. Mỗi loại có chính sách đổi trả, bảo hành và rủi ro khác hẳn nhau.
Với người bán nhỏ, còn hai rào cản nữa: nhiều món không gửi ra nước ngoài nên phải qua địa chỉ ở Mỹ, và việc đổi trả khi hàng đã rời nước Mỹ gần như không khả thi. Bài này giúp bạn đọc một trang sản phẩm như người làm nghề, chọn tình trạng hàng hợp với khách, và tránh những đánh giá đẹp giả tạo.
Sàn bán lẻ Mỹ vận hành thế nào: ai thật sự bán cho bạn
Các sàn lớn của Mỹ hoạt động theo hai lớp. Lớp thứ nhất là sàn tự mua hàng vào rồi bán ra, chịu trách nhiệm như một nhà bán lẻ. Lớp thứ hai là hàng nghìn người bán bên thứ ba dùng sàn làm chợ: họ đăng hàng, sàn thu phí. Một số người bán bên thứ ba gửi hàng vào kho của sàn để sàn giao hộ, số khác tự giao từ kho của mình.
Trên trang sản phẩm, mục ghi "gửi từ" và "bán bởi" cho biết bạn đang mua của ai. Hàng do sàn tự bán hoặc do sàn giao hộ thường có chính sách đổi trả thống nhất; hàng người bán bên thứ ba tự giao thì phụ thuộc chính sách riêng của người đó. Với eBay, cấu trúc còn rõ hơn: gần như mọi món là của người bán riêng lẻ, từ cửa hàng lớn tới cá nhân bán đồ trong nhà, với cả hình thức đấu giá và mua ngay.
Đọc đúng người bán là bước quan trọng nhất vì hàng giả, hàng sai mô tả, hàng cũ bán như mới đều đi qua kênh người bán bên thứ ba nhiều hơn. Điều này không có nghĩa người bán bên thứ ba đáng ngờ; rất nhiều thương hiệu chính hãng bán qua kênh này. Nó chỉ có nghĩa là bạn phải xem hồ sơ người bán thay vì chỉ nhìn tên sàn.
Hàng mới, open box, tân trang, đã qua sử dụng: đọc nhãn tình trạng
Các sàn Mỹ dùng nhiều nhãn tình trạng khác nhau. Tên gọi cụ thể đổi theo sàn và theo thời gian, nhưng về bản chất có bốn nhóm:
| Tình trạng | Nghĩa là gì | Bảo hành, đổi trả thường gặp | Nói với khách thế nào |
|---|---|---|---|
| Mới (new) | Chưa mở, nguyên hộp | Theo hãng và theo chính sách sàn | Hàng mới nguyên hộp, mua tại Mỹ |
| Mở hộp (open box) | Đã mở, có thể khách trả lại hoặc hàng trưng bày, thường đủ phụ kiện | Ngắn hơn hàng mới, tuỳ người bán | Hàng đã mở hộp, chưa hoặc ít dùng; nêu rõ phụ kiện thiếu nếu có |
| Tân trang (refurbished/renewed) | Đã dùng hoặc lỗi, được kiểm tra, sửa, đóng gói lại; do hãng hoặc bên thứ ba làm | Có bảo hành riêng của bên tân trang, thường không phải bảo hành hãng | Hàng tân trang, ghi rõ ai tân trang và bảo hành ra sao |
| Đã qua sử dụng (used) | Đồ cũ, mức hao mòn theo mô tả của người bán | Hạn chế, phụ thuộc người bán | Hàng đã qua sử dụng; kèm ảnh thật vết hao mòn |
Hai điều hay bị bỏ qua: hàng tân trang do hãng làm khác hàng tân trang do bên thứ ba làm (mức kiểm tra và bảo hành khác nhau), và hàng đã qua sử dụng khi đưa vào Việt Nam để kinh doanh có thể chịu quy định riêng về hàng tiêu dùng đã qua sử dụng. Với nhóm điện tử, hỏi đại lý hải quan trước khi nhận đơn hàng cũ số lượng.
Đọc hồ sơ người bán và lọc đánh giá giả
Đánh giá năm sao không nói nhiều nếu bạn không biết ai viết và viết lúc nào. Một danh sách kiểm tra nhanh khi xem một trang sản phẩm hoặc một người bán:
- Tuổi và quy mô người bán: người bán hoạt động lâu, nhiều phản hồi, tỷ lệ phản hồi tốt ổn định qua nhiều tháng đáng tin hơn người bán mới mà điểm cao đột ngột.
- Phân bố đánh giá theo thời gian: hàng trăm đánh giá dồn trong vài ngày, câu chữ giống nhau, khen chung chung không nhắc chi tiết sản phẩm là dấu hiệu đáng ngờ.
- Đánh giá ba sao và hai sao: đây thường là đánh giá thật nhất, chỉ ra lỗi cụ thể (pin yếu, size nhỏ, mùi lạ) mà bạn cần biết trước khi bán cho khách.
- Trang sản phẩm gộp nhiều biến thể: có trang gom đánh giá của nhiều màu, nhiều đời sản phẩm làm một; đọc kỹ đánh giá đang nói về biến thể nào.
- Ảnh khách tự chụp: so màu, đường may, bao bì với ảnh quảng cáo; chênh lệch lớn là cảnh báo.
- Giá thấp bất thường so với các người bán khác: với hàng có thương hiệu, giá thấp hơn hẳn mặt bằng thường đi kèm hàng không rõ nguồn hoặc hàng giả.
- Chính sách đổi trả của người bán: đọc trước khi mua, vì khi hàng đã gửi khỏi Mỹ, bạn chỉ còn trông vào khâu kiểm tại địa chỉ nhận ở Mỹ.
Không có bộ lọc nào chính xác tuyệt đối. Mục tiêu là giảm xác suất mua phải hàng có vấn đề xuống mức chấp nhận được, rồi bù phần còn lại bằng khâu kiểm hàng trước khi đóng thùng gửi về.
Hàng không gửi quốc tế và địa chỉ nhận ở Mỹ
Vào thời điểm viết, rất nhiều món trên các sàn Mỹ chỉ giao trong nước Mỹ. Lý do có thể là quy định xuất khẩu với một số mặt hàng, hạn chế của người bán, hoặc chi phí. Ngay cả khi sàn có chương trình gửi quốc tế, phạm vi mặt hàng, cách tính phí và thuế thu trước cũng thay đổi theo từng thời kỳ, nên đừng lập kế hoạch dựa trên điều một người khác kể lại từ năm trước.
Người bán nhỏ thường giải quyết bằng một địa chỉ nhận ở Mỹ: nhà người thân, người mua hộ, hoặc kho trung chuyển. Ở đó hàng được nhận, kiểm, gom lại rồi gửi về Việt Nam thành một thùng. Mỗi mô hình có ưu nhược điểm riêng, được bàn trong bài về chọn kho trung chuyển của chuyên mục. Riêng thuế bán hàng của từng bang khi mua online giao tới địa chỉ ở Mỹ là một khoản cần cộng vào giá; mức cụ thể tuỳ bang và có thể đổi.
Khi dùng địa chỉ của người khác, nên thoả thuận trước ai chịu trách nhiệm kiểm hàng, ai liên hệ người bán nếu hàng sai, và thời hạn bao lâu sau khi nhận thì phải báo lỗi. Thời hạn đổi trả của sàn chạy từ lúc hàng tới địa chỉ ở Mỹ, không phải lúc tới tay bạn ở Việt Nam. Bỏ lỡ khoảng này là mất quyền đổi trả.
Tính giá về tay cho một món mua trên sàn Mỹ
Giá trên trang sản phẩm chỉ là điểm xuất phát. Một món mua trên sàn Mỹ để bán ở Việt Nam thường gánh thêm các khoản: thuế bán hàng của bang nơi nhận (nếu bang đó thu), phí giao trong nước Mỹ nếu đơn không được miễn phí giao, phí nhận và lưu tại địa chỉ ở Mỹ (nếu dùng kho trung chuyển), phần cước quốc tế chia theo khối lượng món đó trong thùng, thuế và phí khi nhập về Việt Nam theo quy định hiện hành, phí chuyển đổi ngoại tệ của thẻ, và một khoản dự phòng cho hàng lỗi không đổi trả được.
Ví dụ giả định với một tai nghe giá trên trang là 100 đơn vị tiền: thuế bán hàng 7, phí kho 3, cước quốc tế phân bổ 6 (món nhẹ), thuế và phí nhập 12, phí thẻ 3, dự phòng lỗi 4. Giá về tay khoảng 135, tức cao hơn giá trên trang hơn một phần ba. Nếu cùng món này đang bán ở Việt Nam qua kênh chính thức với giá tương đương 140 kèm bảo hành tại chỗ, khoảng lời của bạn gần như bằng không.
Làm bảng này cho từng món trước khi mua, và cập nhật lại bằng số thật sau mỗi thùng. Hai khoản hay bị đánh giá thấp nhất là phí thẻ (cộng dồn qua nhiều đơn nhỏ) và dự phòng lỗi (người mới thường để bằng không). Bỏ hai khoản này đi thì bảng nào cũng trông có lời.
Chọn món nào từ sàn Mỹ để bán lại
Món nhẹ, giá trị cao, ít biến thể. Phụ kiện điện tử nhỏ, đồ thể thao chuyên dụng, dụng cụ bếp nhỏ, đồ dùng cá nhân có thương hiệu. Cước tính theo ký nên món nhẹ mà đắt giữ được biên lời tốt hơn.
Món mà khách Việt khó tìm qua kênh chính thức. Nếu món đó đã có nhà phân phối trong nước với giá hợp lý và bảo hành tại chỗ, lợi thế của bạn gần như biến mất, khách cũng có lý do mua chỗ có bảo hành.
Tránh món có rủi ro kỹ thuật cao khi bảo hành. Đồ điện cần điện áp khác Việt Nam, đồ có pin lớn, thiết bị cần kích hoạt theo vùng: nếu hỏng, bạn là người chịu đầu tiên. Nhóm đồ điện 110V có bài riêng trong chuyên mục.
Tránh nhóm vướng thủ tục. Thực phẩm bổ sung, mỹ phẩm, đồ cho trẻ nhỏ đều cần tìm hiểu yêu cầu khi nhập và khi bán. Không phải là cấm, nhưng không nên là món đầu tiên của người mới.
Thử với một hai món trước khi nhập số lượng. Mua một chiếc, tự dùng hoặc giao cho khách quen, xem chất lượng thật và phản hồi. Món qua được vòng này mới đáng mua lô lớn hơn trong đợt sau.
Khi hàng sai, hỏng: đổi trả xuyên biên giới gần như không có
Người mới hay nghĩ "sàn Mỹ đổi trả dễ lắm". Điều đó đúng khi bạn đang ở Mỹ. Một khi hàng đã nằm trong thùng bay về Việt Nam, gửi ngược sang Mỹ để trả thường tốn hơn giá trị món hàng, chưa kể thủ tục hải quan chiều đi. Thực tế, quyền đổi trả của bạn chỉ còn trong khoảng thời gian hàng nằm ở địa chỉ nhận ở Mỹ.
Vì vậy khâu kiểm tại Mỹ quyết định. Người nhận nên mở hộp, chụp ảnh tình trạng, đối chiếu mẫu mã, màu, size, số lượng với đơn, thử nguồn với đồ điện nếu được. Hàng lỗi xử lý ngay tại đó. Với hàng phát hiện lỗi sau khi về Việt Nam, phương án thực tế là bảo hành quốc tế của hãng (nếu món đó có), sửa tại chỗ, hoặc chịu lỗ. Hãy tính một tỷ lệ hàng lỗi vào giá bán ngay từ đầu, ví dụ giả định vài phần trăm cho nhóm điện tử nhỏ.
Với khách ở Việt Nam, nói trước chính sách của shop: hàng mua từ sàn Mỹ không đổi trả với sàn được sau khi về nước, shop hỗ trợ trong phạm vi nào, bao lâu. Nói trước thì khách chọn có thông tin; nói sau thì thành tranh chấp.
Câu hỏi thường gặp
Thanh toán trên sàn Mỹ bằng thẻ phát hành ở Việt Nam có được không?
Nhiều sàn chấp nhận thẻ quốc tế phát hành ở nước ngoài, nhưng có trường hợp bị từ chối hoặc bị yêu cầu xác minh thêm, nhất là khi địa chỉ thanh toán và địa chỉ giao hàng ở hai nước. Phí chuyển đổi ngoại tệ của thẻ là một khoản cần tính vào giá. Kiểm với ngân hàng phát hành về phí và hạn mức trước khi mua số lượng.
Mua hàng đấu giá trên eBay có lợi hơn mua ngay không?
Đấu giá đôi khi cho giá thấp hơn nhưng không đoán trước được, mất thời gian theo dõi và dễ bị cuốn vào trả giá cao. Với người bán cần hàng đều cho khách, mua ngay giúp tính giá về tay chắc chắn hơn. Đấu giá hợp với món lẻ, hàng hiếm, đồ sưu tầm.
Có nên bán hàng tân trang cho khách như hàng mới không?
Không. Hàng tân trang là hàng đã qua sử dụng hoặc đã sửa, dù trông như mới. Giới thiệu sai tình trạng là nói không đúng với khách và dẫn đến tranh chấp khi khách phát hiện. Bán đúng tên, giá phù hợp, bảo hành rõ thì hàng tân trang vẫn có chỗ đứng.
Làm sao biết một món trên sàn có phải hàng giả không?
Không có cách nào chắc chắn chỉ qua trang sản phẩm. Giảm rủi ro bằng cách mua từ người bán là chính hãng hoặc nhà bán lẻ uy tín, tránh giá thấp bất thường, đọc đánh giá chi tiết, kiểm bao bì và tem khi hàng tới địa chỉ ở Mỹ. Hàng có dấu hiệu giả thì khiếu nại với sàn ngay, không mang về.
Thuế bán hàng của bang có được hoàn khi gửi hàng ra nước ngoài không?
Khi hàng được giao tới một địa chỉ trong nước Mỹ, thuế bán hàng thường tính theo nơi nhận và người mua phải trả. Một số bang không thu thuế bán hàng, nhưng quy định có thể thay đổi. Không nên dựa vào lời đồn về hoàn thuế; tính khoản này vào giá vốn.
Đặt hàng từ sàn Mỹ thì mất bao lâu mới về tới Việt Nam?
Tổng thời gian gồm thời gian người bán giao tới địa chỉ ở Mỹ, thời gian chờ gom đủ thùng, thời gian vận chuyển quốc tế và thông quan, cộng giao nội địa. Mỗi khâu dao động theo mùa, nhất là mùa lễ cuối năm. Khi nhận đơn đặt trước, báo khách một khoảng thời gian rộng thay vì một ngày cụ thể.