Chatuchak là chợ cuối tuần rất lớn ở phía bắc Bangkok, gần ga Mo Chit của tàu điện trên cao và ga Chatuchak Park, Kamphaeng Phet của tàu điện ngầm. Chợ chia thành nhiều khu đánh số theo nhóm hàng, mạnh nhất về đồ trang trí, đồ thủ công, gốm, đồ gỗ nhỏ, thời trang của các xưởng và nhà thiết kế nhỏ, đồ cũ. Đây chủ yếu là chợ bán lẻ, nhưng nhiều sạp nhận bán theo số lượng nếu bạn hỏi đúng cách.
Với người đánh hàng quần áo cơ bản, Chatuchak không thay được Pratunam hay Bobae. Giá trị của nó nằm ở chỗ khác: tìm mẫu độc, tìm xưởng nhỏ làm hàng thủ công, và gặp người bán sẵn sàng nhận đơn lặp lại. Bài này nói chợ hợp với ai, nhóm hàng nào đáng xem, hỏi sỉ ra sao, món nào không nên mang về và cách đi một ngày cho có kết quả. Giờ họp chợ, ngày họp của từng khu có thể thay đổi, nên kiểm lại trước chuyến đi.
Chatuchak là chợ gì và khác chợ sỉ quần áo ở chỗ nào
Chợ sỉ quần áo như Pratunam hay Bobae được tổ chức cho người mua buôn: hàng xếp theo bao, giá sỉ theo ri, theo lố, người bán quen khách nước ngoài mua số lượng. Chatuchak thì ngược lại, phần lớn sạp phục vụ khách lẻ, khách du lịch và người dân Bangkok đi dạo cuối tuần. Hàng bày đẹp, mỗi sạp một phong cách, nhiều sạp do chính người làm ra hàng đứng bán.
Chính đặc điểm đó tạo ra cơ hội cho shop nhỏ. Ở chợ sỉ, mẫu bạn thấy thì hàng chục shop khác cũng thấy, cùng lấy, cùng đăng bán. Ở Chatuchak, nhiều món là hàng của một xưởng gia đình, một nhóm thợ ở tỉnh, hoặc một người thiết kế nhỏ. Nếu khách của bạn thích đồ trang trí nhà, đồ quà tặng có tay nghề, quần áo có phom riêng, đây là nơi tìm mẫu khác biệt.
Đổi lại, có ba điểm bất lợi cần chấp nhận ngay từ đầu. Thứ nhất, giá niêm yết là giá lẻ, muốn giá theo số lượng phải hỏi và không sạp nào bắt buộc phải bán sỉ. Thứ hai, chợ chủ yếu họp cuối tuần, nên chuyến đi phải xếp quanh thứ Bảy, Chủ nhật. Thứ ba, khối lượng mỗi sạp có hạn, xưởng nhỏ không phải lúc nào cũng làm kịp đơn lớn. Chatuchak hợp để tìm mẫu và tìm nguồn, ít hợp để ôm hàng số lượng lớn trong một ngày.
Chợ rộng, lối đi chằng chịt, các khu được đánh số và nhóm theo loại hàng. Lần đầu đến, nhiều người đi lòng vòng nửa ngày mà không nhớ đã thấy món ưng ý ở khu nào. Vì vậy ghi số khu, số sạp và chụp ảnh mặt tiền sạp là việc bắt buộc, không phải mẹo nhỏ.
Các nhóm hàng đáng xem với shop nhỏ
Bảng dưới không phải danh sách đầy đủ hàng ở chợ, chỉ là các nhóm người bán nhỏ Việt Nam hay quan tâm, kèm điểm vướng khi đưa về.
| Nhóm hàng | Vì sao đáng xem | Điểm vướng khi mang về Việt Nam |
|---|---|---|
| Gốm, đồ sứ trang trí, bát đĩa thủ công | Mẫu men, màu riêng của xưởng nhỏ; khách decor và quán cà phê thích | Dễ vỡ, nặng; đồ dùng đựng thức ăn phải lưu ý quy định an toàn dụng cụ chứa đựng thực phẩm |
| Đồ gỗ nhỏ, đồ mây tre, giỏ đan | Tay nghề, chất liệu tự nhiên, hợp shop đồ nhà | Có thể phải kiểm dịch thực vật nếu còn vỏ, chưa xử lý; ẩm mốc, mọt khi đi đường |
| Quần áo của xưởng, nhà thiết kế nhỏ | Phom dáng, chất vải khác hàng chợ sỉ; có thể đặt lặp lại | Số lượng mỗi mẫu ít; giá cao hơn chợ sỉ; phải hỏi kỹ nơi may |
| Túi vải, túi cói, phụ kiện thủ công | Nhẹ, ít vỡ, dễ gửi; hợp làm quà | Phân biệt hàng làm tay với hàng nhập về đóng lại; tránh mẫu dùng hình nhãn hiệu nổi tiếng |
| Nến thơm, xà phòng, tinh dầu | Mẫu đẹp, mùi hương lạ | Xà phòng, sản phẩm bôi lên da có thể là mỹ phẩm, phải công bố khi bán; tinh dầu là chất lỏng dễ cháy khi gửi bay |
| Đồ cũ, đồ sưu tầm, quần áo cũ | Hàng độc, khách thích đồ cổ điển | Hàng tiêu dùng đã qua sử dụng có quy định riêng khi nhập; đồ cổ có thể vướng luật di sản của nước sở tại |
Nhìn bảng sẽ thấy nhóm nhẹ, ít vỡ, không phải thủ tục chuyên ngành (túi vải, phụ kiện vải, quần áo xưởng nhỏ) là nhóm dễ làm nhất cho lô đầu. Gốm và đồ gỗ hấp dẫn nhưng tốn công đóng gói, cước nặng, tỉ lệ hư hỏng cao. Nhóm bôi lên da và nhóm đồ cũ chỉ nên làm khi đã hỏi rõ thủ tục.
Hỏi giá theo số lượng ở một chợ bán lẻ
Ở chợ cuối tuần, người bán không mặc định bạn là khách buôn. Bạn phải chủ động cho họ thấy điều đó.
Chọn sạp có khả năng bán sỉ
Dấu hiệu dễ thấy: sạp có nhiều hàng giống nhau xếp chồng phía sau, có bao hàng chưa mở, chủ sạp nói chuyện với khách về số lượng, hoặc chính chủ sạp là người làm ra hàng. Sạp chỉ có vài món mỗi loại thường là người bán lẻ lấy hàng từ nơi khác, khó cho giá tốt hơn.
Nói rõ mình là người buôn
Mở lời bằng việc giới thiệu bạn có cửa hàng ở Việt Nam, muốn lấy một số lượng cụ thể, và hỏi sạp có bán giá theo số lượng không. Người bán cần biết bạn lấy bao nhiêu mới tính được. Câu hỏi mơ hồ kiểu "rẻ hơn được không" chỉ nhận lại mức bớt nhỏ dành cho khách lẻ.
Hỏi về khả năng làm lại
Với xưởng nhỏ, câu quan trọng hơn giá là: lần sau đặt lại mẫu này được không, mất bao lâu, đặt tối thiểu bao nhiêu, có gửi hàng tới bên vận chuyển ở Bangkok không, liên lạc bằng kênh nào. Một sạp trả lời rõ những câu này đáng giá hơn sạp bớt nhiều ngay hôm đó.
Ví dụ giả định
Một sạp bán túi cói giá lẻ 10 đơn vị tiền mỗi chiếc. Bạn hỏi lấy 30 chiếc trộn ba màu, sạp đồng ý 8 đơn vị mỗi chiếc nếu trả tiền mặt và tự mang hàng đi. Mức bớt này nghe hấp dẫn, nhưng phải tính tiếp: 30 chiếc túi cói cồng kềnh, cân quy đổi theo thể tích có thể lớn hơn cân thực nhiều lần. Bài về đọc báo giá chuyển hàng Thái trong danh mục này hướng dẫn cách tính phần đó trước khi gật đầu.
Đi một ngày Chatuchak: lịch gợi ý
Chợ nóng, đông và rộng. Một ngày đi có kế hoạch giúp bạn xem được nhiều mà không kiệt sức trước giờ trưa:
- Tối hôm trước, xem lại danh sách nhóm hàng cần tìm và sơ đồ khu chợ (bản đồ giấy hoặc trên điện thoại), khoanh các khu cần đến. Không cố đi hết chợ.
- Đến sớm, khi trời còn mát và lối đi chưa quá đông. Đi tàu điện là cách tránh kẹt xe phổ biến; xe công nghệ vào giờ đông có thể mất nhiều thời gian quanh khu chợ.
- Vòng đầu chỉ xem và ghi: số khu, số sạp, ảnh món hàng, giá lẻ. Chưa mua, trừ món chỉ còn một chiếc mà bạn chắc chắn bán được.
- Nghỉ ngắn, uống nước, lọc danh sách: món nào đáng hỏi số lượng, sạp nào trông giống xưởng.
- Vòng hai quay lại các sạp đã lọc để hỏi giá theo số lượng, khả năng đặt lại, cách liên lạc. Mua lô thử nhỏ ở những sạp trả lời rõ ràng.
- Mang hàng về chỗ ở hoặc tới điểm gom hàng trước khi trời tối; đừng ôm túi hàng đi tiếp chợ đêm.
- Tối cùng ngày, chép lại ghi chép vào bảng theo dõi: sạp, món, giá, số lượng, liên hệ. Hôm sau nhớ không còn rõ.
Nếu chuyến đi của bạn chỉ có ngày trong tuần, đừng ép lịch để có Chatuchak. Với shop quần áo cơ bản, thêm một ngày ở chợ sỉ thường có lợi hơn. Bài về chuyến lấy hàng Thái đầu tiên trong danh mục có lịch mẫu ghép các chợ.
Kiểm đồ thủ công, đồ trang trí trước khi trả tiền
Gốm sứ: gõ nhẹ nghe tiếng, soi vết nứt chân chim dưới men, xem đáy có bằng không, men có bị rỗ. Món dùng đựng đồ ăn, đồ uống thì hỏi người làm về men, vì quy định ở Việt Nam về dụng cụ tiếp xúc thực phẩm có yêu cầu riêng khi kinh doanh.
Đồ gỗ, mây tre: xem có lỗ mọt, bột gỗ, vết mốc ở mặt dưới không. Hỏi đã xử lý chống mọt chưa. Hàng gỗ, tre còn tươi hoặc chưa xử lý có thể phải kiểm dịch, và dễ mốc khi đi đường biển hay để trong kho ẩm.
Quần áo của xưởng nhỏ: kiểm đường may mặt trong, độ đều của size giữa các chiếc, vải có phai màu khi chà bằng khăn ẩm không. Hàng làm tay đẹp nhưng size thường không đều như hàng xưởng lớn.
Đồ bạc, đồ kim loại trang trí: không mua theo lời "bạc thật", "đồng thật" nếu không có cách kiểm; mô tả với khách theo đúng điều bạn biết chắc. Trang sức kim loại quý có thể có quy định riêng khi nhập và bán.
Nến, xà phòng, tinh dầu: hỏi thành phần, hạn dùng, có giấy tờ của nhà sản xuất không. Món nào bôi lên da hoặc tóc, hãy coi như mỹ phẩm và tìm hiểu thủ tục công bố trước khi mua số lượng.
Đóng gói tại chỗ: xin thêm giấy gói, hộp, hỏi sạp có gói chống vỡ không. Gốm phải được gói từng món, chèn kín, đóng thùng cứng; bài đóng hàng tại Thái trong danh mục có từng bước.
Những món không nên mang về để bán
Chợ lớn bán đủ thứ, kể cả những món mua làm kỷ niệm thì được nhưng mang về kinh doanh lại gặp rắc rối, hoặc không nên mua dù chỉ một chiếc:
- Cây sống, hạt giống, củ, đất trồng: phải kiểm dịch thực vật, cần giấy phép; tự mang theo dễ bị thu giữ.
- Động vật sống, kể cả cá cảnh, bò sát nhỏ, chim: thủ tục kiểm dịch động vật nghiêm ngặt và có thể vi phạm quy định bảo vệ loài. Không phải hàng để buôn theo kiểu xách tay.
- Sản phẩm từ động vật hoang dã: da, nanh, sừng, ngà, vỏ một số loài, lông vũ quý. Có loài thuộc danh mục cấm buôn bán quốc tế; người mua và người bán lại đều có thể bị xử lý.
- Đồ cổ, tượng cổ, hiện vật: Thái Lan có quy định riêng về xuất khẩu cổ vật và tượng, kể cả một số tượng mới; cần giấy phép của cơ quan văn hoá nước họ.
- Hàng nhái nhãn hiệu nổi tiếng: áo phông, túi in logo của hãng lớn. Mua để bán là rủi ro bị thu giữ, xử phạt.
- Đồ ăn tự làm, đồ ăn tươi, nước chấm đóng chai không nhãn: không có cách nào làm thủ tục thực phẩm cho lô hàng không rõ nhà sản xuất.
- Thuốc, cao xoa, dầu nóng, ống hít không rõ phân loại: nhiều món ở Thái được xem như thuốc hoặc sản phẩm thảo dược, khi về Việt Nam có thể không được bán như hàng thường.
Danh mục hàng cấm và hàng hạn chế thay đổi theo thời gian. Khi định mang một nhóm hàng mới về bán, kiểm danh mục hiện hành trên cổng thông tin hải quan và hỏi chi cục hải quan hoặc đại lý làm thủ tục hải quan trước khi mua.
Giữ mối với người bán ở Chatuchak sau chuyến đi
Lợi thế lớn nhất của Chatuchak không phải món bạn mang về hôm đó, mà là danh sách vài xưởng nhỏ chịu làm việc tiếp với bạn. Một shop decor sống được nhờ có mẫu riêng ổn định, và mẫu riêng chỉ đến từ người làm ra hàng.
Ngay khi mua, xin cách liên lạc, tên sạp và hỏi họ có xưởng hay chỗ làm ở đâu. Gửi lại ảnh món đã mua kèm ghi chú ngày mua để họ nhớ bạn. Khi đặt lại từ xa, bắt đầu bằng đơn nhỏ, yêu cầu ảnh hàng thật trước khi gửi, thống nhất ai mang hàng ra điểm gom và ai trả phần cước nội địa ở Thái.
Thanh toán từ xa nên qua kênh hợp pháp có chứng từ, như chuyển khoản quốc tế hoặc phương thức ngân hàng hai bên hỗ trợ. Nhờ người quen cầm tiền mặt sang trả hộ thì khó đối chiếu khi có trục trặc. Chuyển tiền qua kênh không chính thức có thể vi phạm quy định quản lý ngoại hối và không có gì bảo vệ bạn.
Người làm hàng thủ công thường quý khách đặt đều đặn, trả tiền đúng hẹn, góp ý cụ thể về mẫu. Họ ít mặn mà với khách mỗi lần ép giá một ít. Mối quan hệ đó mới là thứ biến một chuyến đi dạo chợ cuối tuần thành nguồn hàng thật.
Câu hỏi thường gặp
Chợ Chatuchak có mở ngày thường không?
Chatuchak nổi tiếng là chợ cuối tuần, phần lớn sạp họp thứ Bảy và Chủ nhật. Một số khu hoặc cửa hàng quanh chợ có thể mở vào ngày khác, nhưng không đầy đủ như cuối tuần. Lịch họp có thể thay đổi, nên kiểm lại thông tin cập nhật trước khi đặt vé.
Chatuchak có rẻ hơn Pratunam không?
Khó so trực tiếp vì hai chợ bán hai kiểu hàng. Pratunam bán quần áo theo ri, giá sỉ rõ ràng; Chatuchak bán lẻ là chính, giá phản ánh tay nghề và mẫu riêng. Với quần áo cơ bản, chợ sỉ thường có giá vốn thấp hơn. Với đồ thủ công, mẫu độc, Chatuchak có thứ chợ sỉ không có.
Mua đồ gốm ở Chatuchak về bán có cần giấy tờ gì không?
Gốm trang trí thường là hàng thông thường, nhưng bát đĩa, cốc dùng đựng đồ ăn uống thuộc nhóm dụng cụ tiếp xúc thực phẩm, có yêu cầu riêng khi kinh doanh tại Việt Nam. Hỏi đại lý làm thủ tục hải quan về nhóm hàng cụ thể trước khi mua số lượng, và giữ hoá đơn mua hàng.
Có nên mua quần áo cũ ở Chatuchak về bán?
Quần áo đã qua sử dụng là nhóm hàng có quy định nhập khẩu riêng ở Việt Nam, không thể mặc định mang về bán như hàng mới. Mua vài món làm đồ dùng cá nhân khác với nhập để kinh doanh. Trước khi làm, tìm hiểu quy định hiện hành về hàng tiêu dùng đã qua sử dụng.
Đi Chatuchak nên mang tiền mặt hay dùng thẻ?
Nhiều sạp nhỏ chỉ nhận tiền mặt hoặc mã QR nội địa, một số sạp nhận thẻ. Mang lượng tiền mặt vừa đủ cho lô thử, chia ra nhiều chỗ cất, không đếm tiền giữa lối đi đông. Khoản lớn đặt với xưởng nên chuyển qua kênh có chứng từ thay vì trả tiền mặt.
Một chuyến chỉ nên đi Chatuchak thôi được không?
Được nếu shop của bạn chuyên đồ trang trí, quà tặng, hàng thủ công và bạn đi đúng cuối tuần. Nếu shop bán quần áo cơ bản, chuyến chỉ có Chatuchak thường không đủ hàng để bù chi phí đi lại. Phần lớn người buôn ghép Chatuchak với một hai chợ sỉ trong tuần.