Lịch đánh hàng hợp lý ghép hai thứ: mùa giảm giá ở nước nguồn để mua rẻ, và mùa bán ở Việt Nam để bán được. Hai mùa này không trùng nhau; hàng mua dịp giảm giá cuối tháng mười một ở Mỹ cần vài tuần để về, vừa kịp mùa mua sắm Tết nếu tính đúng, nhưng sẽ trễ nếu gửi đường chậm.
Bài liệt kê các mùa giảm giá lớn mà người bán Việt hay theo ở Mỹ, châu Âu, Anh, Úc, Nhật, Hàn, Thái, các mùa bán ở Việt Nam, rồi chỉ cách tính ngược thời gian để xếp lịch cả năm. Mốc giảm giá ở nước ngoài đổi theo từng năm và từng nhà bán lẻ; hãy coi các mốc dưới đây là khung tham khảo vào thời điểm viết và kiểm lại trước mỗi mùa.
Các mùa giảm giá lớn ở nước nguồn
Mỹ và Canada. Black Friday là ngày thứ sáu ngay sau Lễ Tạ ơn của Mỹ (thứ năm thứ tư của tháng mười một), theo sau là Cyber Monday với khuyến mãi trực tuyến. Nhiều nhà bán lẻ kéo dài khuyến mãi thành cả tuần hoặc cả tháng. Sau Giáng sinh là mùa xả hàng tồn; Canada có thêm Boxing Day ngày 26 tháng mười hai. Giữa năm có các đợt giảm giá theo mùa và đợt mua sắm trước năm học.
Châu Âu và Anh. Nhiều nước châu Âu có hai mùa giảm giá chính: mùa đông bắt đầu từ đầu tháng một và mùa hè bắt đầu khoảng cuối tháng sáu hoặc tháng bảy. Ở một số nước như Pháp, thời gian giảm giá theo mùa được quy định bởi nhà nước nên ngày bắt đầu thay đổi theo năm. Anh và Úc có Boxing Day sau Giáng sinh; Black Friday cũng đã phổ biến ở châu Âu.
Úc và New Zealand. Boxing Day là đợt giảm giá lớn cuối năm; giữa năm có đợt xả hàng cuối năm tài chính (năm tài chính của Úc kết thúc 30 tháng sáu). Black Friday cũng được nhiều nhà bán lẻ áp dụng.
Nhật Bản. Đầu năm có truyền thống bán túi may mắn (fukubukuro) và giảm giá năm mới; giữa năm và cuối năm có các đợt giảm giá mùa hè, mùa đông ở trung tâm thương mại. Thời điểm cụ thể tuỳ từng chuỗi.
Hàn Quốc, Thái Lan. Có các đợt giảm giá mùa và các chương trình mua sắm lớn do ngành bán lẻ hoặc du lịch tổ chức, thời điểm thay đổi theo năm. Riêng chợ sỉ thời trang thì không chạy theo mùa giảm giá mà theo mùa ra mẫu: mẫu thu đông ra từ cuối hè, mẫu xuân hè ra từ đầu năm.
Các mùa bán ở Việt Nam mà người bán hàng ngoại hay nhắm
Mùa bán ở Việt Nam quyết định hàng cần có mặt khi nào. Bảng dưới gợi ý nhóm hàng hay chạy theo từng mùa; mỗi shop sẽ có mùa riêng theo khách của mình.
| Mùa bán | Thời điểm (âm lịch hoặc dương lịch) | Nhóm hàng ngoại hay chạy | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Tết Nguyên đán | Khoảng một tháng trước Tết âm lịch | Quà biếu, đồ ăn vặt, quần áo, đồ gia dụng | Cao điểm nhất năm; vận chuyển cũng tắc nhất |
| Ngày Phụ nữ 8/3, 20/10 | Vài tuần trước mỗi ngày | Mỹ phẩm, phụ kiện, túi, nước hoa | Hàng mỹ phẩm phải có chứng từ hợp lệ |
| Hè và khai giảng | Tháng sáu tới tháng chín | Đồ trẻ em, ba lô, giày, đồ thể thao | Trùng mùa giảm giá hè ở châu Âu |
| Trung thu | Tháng tám âm lịch | Đồ chơi trẻ em không pin, đồ ăn | Đồ chơi trẻ em vướng quản lý chất lượng |
| Các ngày đôi và cuối năm | 11/11, 12/12, Black Friday, Giáng sinh | Mọi nhóm, nhất là thời trang, gia dụng | Sàn trong nước cạnh tranh giá mạnh |
Chú ý cột cuối: mùa bán cao nhất cũng là mùa vận chuyển chậm nhất, cả ở chặng quốc tế lẫn nội địa, và cũng là mùa nhiều người nghỉ lễ ở nước nguồn. Kế hoạch phải chừa đệm thời gian rộng hơn bình thường.
Tính ngược thời gian từ ngày bán
Cách xếp lịch đáng tin nhất là đi ngược từ ngày bạn muốn hàng có trên kệ. Mỗi mốc dưới đây là một khoảng thời gian bạn tự ước theo kinh nghiệm hoặc hỏi bên vận chuyển.
- Chọn ngày hàng phải sẵn sàng bán ở Việt Nam, ví dụ ba tuần trước Tết.
- Trừ thời gian chụp ảnh, kiểm hàng, đăng bán: thường vài ngày.
- Trừ thời gian làm thủ tục và giao nội địa khi hàng về; mùa cao điểm nên cộng thêm đệm.
- Trừ thời gian vận chuyển quốc tế theo đường bạn chọn: chuyển phát nhanh ngắn nhất, gom hàng hàng không ở giữa, đường biển dài nhất.
- Trừ thời gian gom hàng ở nước nguồn: chờ đủ đơn ở kho trung chuyển, người mua hộ đi gom, đóng thùng.
- Mốc còn lại là ngày cuối cùng phải mua xong. Nếu mốc này rơi trước mùa giảm giá, bạn phải chọn giữa mua sớm giá cao hoặc mua đúng mùa giảm giá nhưng đi đường nhanh, cước cao.
Ví dụ giả định: muốn bán hàng Mỹ trước Tết khoảng ba tuần, Tết rơi vào giữa tháng hai dương lịch. Lùi ba tuần là cuối tháng một; trừ một tuần chụp ảnh và thủ tục, hai tuần gom hàng hàng không, một tuần gom ở Mỹ thì phải mua xong khoảng giữa tháng mười hai. Black Friday cuối tháng mười một vừa kịp; mùa xả hàng sau Giáng sinh thì chỉ kịp nếu đi chuyển phát nhanh.
Đợt order theo mùa giảm giá: chốt danh sách thế nào
Với thị trường xa, cách tận dụng mùa giảm giá phổ biến của người bán nhỏ là mở một đợt nhận order trước mùa. Một đợt chạy trơn thường đi qua các bước sau.
- Chọn trước nhóm hàng và nhà bán lẻ mà người mua hộ hoặc bạn tiếp cận được, kiểm xem họ có giới hạn số lượng mỗi khách hay chính sách huỷ đơn mua số lượng không.
- Công bố đợt nhận đơn với thời hạn rõ: ngày mở, ngày chốt, thời gian chờ dự kiến, tỷ lệ cọc, cách xử lý khi món giảm giá hết hàng.
- Báo giá theo công thức giá về tay với tỷ giá dự tính và giá giảm dự kiến; ghi rõ giá có thể điều chỉnh khi giá thực tế khác nhiều.
- Chốt danh sách trước ngày giảm giá ít nhất một hai ngày, gửi cho người mua theo thứ tự ưu tiên: món nhiều khách đặt, món dễ hết hàng.
- Sau ngày mua, cập nhật cho từng khách: mua được, mua giá khác, hay không mua được và hoàn cọc. Làm việc này ngay, đừng chờ hàng về.
Điểm hay hỏng nhất là bước bốn: người bán tiếp tục nhận đơn sát giờ giảm giá, danh sách lộn xộn, người mua hộ không kịp mua. Ngày chốt phải là ngày chốt thật.
Mùa ra mẫu ở chợ sỉ khác mùa giảm giá ở cửa hàng
Người mới hay gộp hai khái niệm này làm một. Ở thị trường có chợ sỉ như Thái, Hàn, Đài Loan, giá sỉ tương đối ổn định quanh năm; điều thay đổi theo mùa là mẫu. Đi đầu mùa mẫu thì có hàng mới, nhiều lựa chọn, nhưng chưa biết mẫu nào sẽ chạy; đi cuối mùa thì biết mẫu nào đã chạy ở nước nguồn, có khi được giá xả tốt, nhưng mẫu đó về Việt Nam đã gần hết mùa.
Ở thị trường xa như Mỹ, châu Âu, Nhật, người bán nhỏ mua ở bán lẻ nên mùa giảm giá mới là yếu tố quyết định giá vốn. Lợi thế là giá vốn thấp hơn hẳn trong mùa giảm giá; bất lợi là hàng giảm giá thường là hàng cuối mùa ở nước nguồn, mà mùa ở nước nguồn chưa chắc trùng mùa ở Việt Nam. Áo khoác dày giảm giá cuối đông ở châu Âu có thể khó bán ở phần lớn các tỉnh phía Nam, nhưng vẫn có khách ở vùng núi phía Bắc hoặc khách sắp đi du lịch xứ lạnh.
Vì vậy khi xếp lịch, hãy ghi riêng hai loại mốc cho mỗi thị trường: mốc mẫu mới và mốc giảm giá, rồi đặt cạnh mốc mùa bán ở Việt Nam của từng nhóm hàng.
Nghỉ lễ ở hai đầu làm hàng chậm
Mùa giảm giá thường đi cùng mùa nghỉ lễ. Cuối năm ở Mỹ và châu Âu, nhiều kho, hãng vận chuyển, cơ quan làm việc với lịch rút gọn; Tết dương lịch ở Nhật, Tết âm lịch ở Hàn, Tết té nước Songkran ở Thái giữa tháng tư đều làm chợ, kho và vận chuyển chậm lại hoặc nghỉ hẳn vài ngày. Ở Việt Nam, những tuần trước Tết Nguyên đán là lúc kho vận chuyển quá tải, sau Tết thì nhiều nơi nghỉ dài.
Kết quả là cùng một đường gửi, thời gian về có thể dài gấp rưỡi hay gấp đôi so với ngày thường. Người bán nhỏ hay bị bất ngờ ở chính mùa quan trọng nhất. Cách phòng là hỏi bên vận chuyển lịch nghỉ và ngày chốt nhận hàng cuối cùng trước mỗi mùa lễ, và đặt mốc mua sớm hơn bình thường.
Một lưu ý khác: chợ sỉ ở nước nguồn cũng có lịch nghỉ riêng. Đi chợ đúng tuần nghỉ lễ của nước đó là chuyến đi tốn kém mà không mua được gì. Kiểm lịch nghỉ lễ của nước bạn định tới trước khi đặt vé.
Lịch năm mẫu cho một shop đa nguồn
Ví dụ giả định một shop bán thời trang và đồ gia dụng, lấy hàng Thái, Nhật và nhận order hàng Mỹ. Đầu năm, sau Tết, shop nghỉ nhập để bán nốt hàng tồn và đối soát. Khoảng tháng ba, tháng tư đi Thái lấy mẫu xuân hè, tránh tuần Songkran. Tháng năm, tháng sáu đặt đồ gia dụng Nhật cho mùa hè và khai giảng.
Giữa năm mở đợt order hàng Mỹ theo mùa giảm giá hè và mua sắm trước năm học. Tháng tám, tháng chín đi Thái lần hai lấy mẫu thu đông. Tháng mười mở đợt nhận order Black Friday, chốt danh sách trước ngày giảm giá để người mua hộ đi một lần. Tháng mười một và đầu tháng mười hai nhận hàng, bán dịp cuối năm và chuẩn bị hàng Tết. Tháng mười hai chỉ nhập bổ sung những món chạy nhất bằng đường nhanh.
Lịch này không phải mẫu để chép mà để thấy cách nghĩ: mỗi chuyến, mỗi đợt order gắn với một mùa bán cụ thể, có ngày chốt mua tính ngược, và giữa các đợt có khoảng nghỉ để bán hàng, đối soát, rút kinh nghiệm.
Sai lầm hay gặp khi chạy theo mùa giảm giá
Mua vì giảm giá chứ không vì có người mua. Giảm giá sâu làm người bán quên câu hỏi gốc: món này bán cho ai, bán khi nào. Hàng rẻ mà không bán được vẫn là vốn chết.
Không tính giới hạn mua mỗi khách. Nhiều nhà bán lẻ giới hạn số lượng mỗi khách trong đợt giảm giá, hoặc huỷ đơn có dấu hiệu mua để bán lại. Kế hoạch dựa trên số lượng lớn từ một đợt giảm giá dễ đổ vỡ.
Quên rằng ai cũng săn cùng đợt. Khi hàng về, đối thủ trong nước cũng vừa nhận hàng cùng đợt; giá bán bị kéo xuống. Lợi thế thuộc về người chọn mẫu khác biệt hoặc về sớm hơn.
Nhầm khuyến mãi cho du khách với khuyến mãi cho người buôn. Ưu đãi miễn thuế, hoàn thuế cho du khách có điều kiện riêng và nhìn chung không dành cho hàng mua để kinh doanh; tính giá dựa trên khoản đó là sai từ gốc.
Câu hỏi thường gặp
Mua hàng Black Friday về bán Tết có kịp không?
Thường kịp nếu đi đường hàng không và tính ngược đúng, vì Black Friday rơi vào cuối tháng mười một, còn Tết âm lịch thường vào cuối tháng một hoặc trong tháng hai. Mùa cao điểm vận chuyển chậm hơn ngày thường, nên hỏi trước thời gian và chừa đệm.
Mùa giảm giá ở châu Âu có ngày cố định không?
Một số nước quy định thời gian giảm giá theo mùa, ngày bắt đầu thay đổi theo năm; nhiều nước khác để nhà bán lẻ tự quyết. Kiểm thông báo của năm đó trước khi lên kế hoạch, đừng dùng mốc của năm trước.
Chợ sỉ có giảm giá theo mùa không?
Chợ sỉ thời trang thường chạy theo mùa ra mẫu hơn là mùa giảm giá. Cuối mùa có thể xả mẫu cũ với giá tốt, nhưng mẫu đó cũng sắp hết thời ở Việt Nam. Người bán thường đi chợ sỉ đầu mùa mẫu để có hàng mới.
Có nên gom hàng cả năm để gửi một lần cho rẻ cước?
Ít khi hợp lý với hàng theo mùa vì hàng về trễ mùa bán. Với hàng bền, bán quanh năm, gom thành kiện lớn giúp giảm cước mỗi ký, nhưng vốn bị đọng lâu hơn. So lãi theo ngày vốn để quyết định.
Làm sao biết mùa bán riêng của shop mình?
Xem lại doanh số theo tuần của năm trước, đánh dấu những tuần cao bất thường và nhóm hàng chạy trong tuần đó. Sau một năm ghi chép, bạn sẽ có lịch mùa bán của chính shop, chính xác hơn mọi lịch chung.