Bobae là khu chợ sỉ quần áo lâu đời ở rìa khu phố cổ Bangkok, nằm dọc tuyến đường và con kênh Krung Kasem, không xa ga Hua Lamphong cũ. Chợ nổi tiếng với quần áo giá thấp bán theo lố, theo bao, phục vụ người buôn mua số lượng, và hoạt động sôi động nhất từ sáng sớm.
So với Pratunam, Bobae ít hàng thời trang theo mốt mà nhiều hàng cơ bản: áo thun, đồ bộ, đồ ngủ, quần áo trẻ em, quần áo mặc nhà. Đổi lại, mức giá thấp đi kèm chất lượng không đồng đều, đòi hỏi người mua kiểm hàng kỹ. Bài này nói chợ hợp với ai, nhịp chợ buổi sáng, cách mua theo bao mà không ôm hàng lỗi, và cách đưa hàng từ khu chợ cũ ra điểm gom. Giờ họp chợ và lối vào cụ thể có thể thay đổi, nên kiểm lại trước khi đi.
Bobae hợp với shop nào và không hợp với shop nào
Bobae hợp với shop bán giá phổ thông, khách quan tâm giá nhiều hơn mẫu mã: shop bán đồ bộ, đồ mặc nhà, áo thun cơ bản, quần áo trẻ em cho chợ quê, người bán hàng ở sạp chợ, người bán online với khách mua nhiều chiếc mỗi đơn. Với nhóm này, chênh lệch giá vốn vài phần nhỏ trên mỗi chiếc nhân với số lượng lớn tạo nên khác biệt.
Bobae ít hợp với shop bán thời trang theo xu hướng, khách trẻ chuộng mẫu mới, hoặc shop định vị hàng chất lượng cao. Những shop này thường tìm thấy nhiều thứ hơn ở Pratunam, các trung tâm thời trang có điều hoà, hay các xưởng nhỏ ở Chatuchak. Mua hàng giá thấp về bán cho khách kỹ tính dễ dẫn tới đổi trả, đánh giá xấu.
Một điểm cần biết: giá thấp ở chợ sỉ không chỉ đến từ việc cắt lãi. Nó có thể đến từ vải mỏng hơn, đường may đơn giản hơn, size không đều, hoặc hàng tồn, hàng loại hai. Không có gì sai khi bán hàng loại hai nếu bạn nói đúng với khách và tính đúng giá. Sai là khi mua hàng loại hai mà tưởng là hàng loại một.
Cũng như ở mọi chợ sỉ lớn, không phải mọi món ở Bobae đều sản xuất tại Thái Lan. Hỏi nguồn gốc từng mẫu và đọc nhãn trước khi mô tả là "hàng Thái".
Nhịp chợ buổi sáng và cách xếp giờ
Bobae được người buôn biết tới như một chợ "dậy sớm": phần sỉ đông nhất từ rạng sáng tới khoảng giữa buổi sáng, khi người mua buôn trong nước và nước ngoài đến lấy hàng, xe đẩy chở bao hàng chạy liên tục trên lối đi hẹp. Sau đó chợ thưa dần, một số sạp chuyển sang bán lẻ hoặc đóng sớm. Giờ cụ thể mỗi khu khác nhau và có thể đổi theo mùa, nên không nên dựa vào một con số nghe kể.
Với người ở khu Pratunam hay dọc tuyến tàu điện trên cao, đi Bobae buổi sáng sớm cần tính thời gian di chuyển. Lúc sáng sớm đường thường vắng, đi xe nhanh; về sau giờ cao điểm thì chậm hơn. Nhiều người chọn ở gần khu phố cổ trong ngày đi Bobae, hoặc ghép Bobae với Sampeng trong cùng một buổi vì hai khu không quá xa nhau.
Một lịch hay gặp: rạng sáng tới Bobae, đi khảo sát nhanh các dãy sạp, mua phần hàng cơ bản; giữa buổi sáng gửi bao hàng cho điểm gom hoặc gọi xe chở về; cuối buổi sáng chuyển sang Sampeng lấy phụ kiện; chiều nghỉ, sắp xếp ghi chép. Cách này tránh nắng trưa và tận dụng đúng giờ đông hàng của mỗi chợ.
Lối đi trong chợ chật, xe đẩy hàng có quyền ưu tiên trên thực tế. Đứng sát vào sạp khi xe đi qua, giữ túi trước người, đừng đứng giữa lối để xem điện thoại.
Mua theo lố, theo bao mà không ôm hàng lỗi
Giá thấp ở Bobae đi kèm cách bán theo số lượng. Hiểu đơn vị và kiểm bao là hai việc giữ tiền cho bạn.
Hiểu đơn vị bán
Ở Bobae, nhiều sạp bán theo lố (thường mười hai chiếc), theo bịch hoặc theo bao, có khi trộn size, trộn màu theo tỉ lệ sạp định sẵn. Hỏi rõ trước khi trả giá: một lố gồm mấy chiếc, có được chọn size, chọn màu không, có được tách lố không. Đơn vị bán quyết định bạn sẽ mang về bao nhiêu size lẻ khó bán.
Mở bao trước khi trả tiền
Mẫu treo trên sạp thường là chiếc đẹp nhất. Yêu cầu mở bao, rút ngẫu nhiên vài chiếc ở giữa và đáy, kiểm vải, đường may, vết bẩn, lỗi in. Nếu sạp không cho mở bao, cân nhắc mua thử số lượng nhỏ trước hoặc chuyển sang sạp khác.
Hàng loại hai, hàng tồn
Một số sạp bán rõ là hàng tồn, hàng lỗi nhẹ, hàng thừa của xưởng với giá thấp hơn. Mua loại này có thể có lãi nếu bạn có kênh bán phù hợp và nói rõ với khách. Ghi riêng hàng loại hai trong sổ, không trộn với hàng mới khi bán.
Ví dụ giả định
Một lố áo thun mười hai chiếc trộn bốn size, giá lố là 120 đơn vị tiền, tức 10 đơn vị mỗi chiếc. Khi mở bao, bạn thấy hai chiếc in lệch. Nếu nhận cả lố, giá thật của mười chiếc dùng được là 12 đơn vị mỗi chiếc, chưa kể hai chiếc lỗi phải bán rẻ hoặc bỏ. Hỏi sạp đổi hai chiếc lỗi ngay tại chỗ, hoặc tính lại giá; đừng mang về rồi mới tính.
Đưa hàng từ Bobae ra điểm gom
Bobae nằm ở khu phố cũ, đường hẹp, nên khâu vận chuyển trong ngày cần tính trước:
- Trước khi đi, hỏi bên gom hàng hoặc bên vận chuyển bạn định dùng xem họ có điểm nhận hàng gần Bobae không, nhận hàng tới mấy giờ.
- Mua tới đâu, gom hàng tới đó vào một hai sạp đã mua nhiều, nhờ sạp giữ hộ trong buổi; nhiều sạp sẵn lòng giữ hàng cho khách lấy nhiều. Ghi rõ sạp nào đang giữ bao nào.
- Đánh dấu bao của bạn bằng băng dính màu riêng hoặc ký hiệu tự chọn, ghi số bao, để không lẫn với hàng của người khác.
- Thuê người đẩy xe hoặc xe chở hàng ở chợ để đưa bao ra điểm gom hay ra xe; thoả thuận giá trước khi chở.
- Tại điểm gom, cân và đo từng bao, nhận phiếu có số bao, khối lượng; chụp ảnh bao hàng và phiếu.
- Đối chiếu số bao trên phiếu với ghi chép mua hàng trước khi rời điểm gom.
Mang bao hàng nặng đi tàu điện từ Bobae về chỗ ở là lựa chọn tốn sức và dễ thất lạc. Với lượng hàng lớn, gửi thẳng ra điểm gom trong ngày là cách người buôn quen dùng. Bài đóng hàng tại Thái trong danh mục hướng dẫn chống ướt, ghi mã kiện.
Kiểm hàng giá thấp: những lỗi hay gặp
Vải mỏng, ra màu. Áo thun giá thấp hay dùng vải mỏng; chà mặt vải bằng khăn giấy ẩm xem có ra màu không, nhất là màu đậm. Khách giặt lần đầu bị phai màu là khách không quay lại.
Size không đều. Cùng một chữ M nhưng hai chiếc trong bao có thể chênh nhau vài phân. Đo hai ba chiếc cùng size; nếu chênh nhiều, ghi lại để báo khách số đo thật thay vì chỉ ghi size chữ.
In, thêu lệch. Hàng in hình có thể lệch tâm, nhoè, bong khi kéo giãn. Kéo nhẹ chỗ in xem có nứt không.
Mùi và ố. Hàng để kho lâu có mùi ẩm, vết ố ở nếp gấp. Có thể giặt xử lý được, nhưng phải tính thêm chi phí và thời gian.
Nhãn thành phần. Kiểm nhãn có ghi thành phần vải, nơi sản xuất không. Khi bán ở Việt Nam, hàng dệt may có yêu cầu về ghi nhãn; hàng thiếu nhãn gốc khiến việc làm nhãn phụ khó khăn hơn.
Hình in thương hiệu. Áo in logo, nhân vật của hãng lớn mà giá rẻ gần như chắc chắn không phải hàng có bản quyền. Đừng mua để bán, dù sạp bày nhiều.
Chi phí ẩn của hàng giá thấp
Giá sạp thấp không đồng nghĩa giá về tay thấp theo cùng tỉ lệ. Ba khoản thường bị bỏ quên khi lấy hàng giá rẻ:
Cước tính theo kiện, không theo giá
Cước gửi hàng tính theo cân thực hoặc cân quy đổi theo thể tích, không quan tâm món hàng rẻ hay đắt. Một chiếc áo thun giá thấp và một chiếc áo đắt gấp ba, nếu nặng như nhau, chịu cùng một phần cước. Vì vậy với hàng giá thấp, phần cước chiếm tỉ lệ lớn hơn trong giá về tay, và một thay đổi nhỏ của cước cũng làm khoản lãi co lại đáng kể.
Hàng lỗi và hàng tồn tính vào giá vốn
Nếu trong mỗi trăm chiếc có vài chiếc lỗi phải bỏ và vài chiếc size lẻ phải xả rẻ, giá vốn thật của phần còn lại tăng lên. Người mua hàng giá thấp nên tự đặt một tỉ lệ hao hụt cho riêng mình dựa trên các lô trước, thay vì giả định hàng nào cũng bán được đúng giá.
Công xử lý trước khi bán
Hàng từ chợ sỉ giá thấp nhiều khi phải gấp lại, thay túi, giặt xử lý mùi, cắt chỉ thừa, làm nhãn phụ. Mỗi việc chỉ mất vài phút một chiếc, nhưng nhân với vài trăm chiếc là cả ngày công. Nếu bạn thuê người làm, đó là một khoản tiền; nếu tự làm, đó là thời gian không dùng để bán hàng.
Ví dụ giả định
Một lô hai trăm áo thun, giá mua quy đổi 40.000 đồng mỗi chiếc, cước và chi phí chuyến phân bổ 15.000 đồng mỗi chiếc. Có tám chiếc lỗi bỏ đi và hai mươi chiếc size lẻ bán bằng giá vốn. Giá vốn thật của một trăm bảy mươi hai chiếc bán đúng giá cao hơn con số 55.000 đồng ban đầu, và khoản lãi dự tính trên giấy phải tính lại từ đầu.
Bobae trong bức tranh các chợ sỉ Bangkok
Người buôn thường không chọn giữa Bobae và Pratunam mà dùng cả hai cho hai nhóm hàng khác nhau. Pratunam và các trung tâm thời trang quanh đó cho hàng theo mốt, mẫu mới; Bobae cho hàng cơ bản, số lượng lớn, giá thấp. Sampeng gần đó cho phụ kiện, đồ lặt vặt. Ghép đúng chợ với đúng nhóm hàng giúp một chuyến đi phủ được cả danh sách.
Cũng nên nhìn Bobae trong so sánh với các nguồn khác ở khu vực. Với hàng cơ bản giá thấp, chợ sỉ ở Trung Quốc hoặc ngay các chợ đầu mối trong nước có thể có giá vốn cạnh tranh hơn sau khi tính đủ chi phí đi lại và vận chuyển. Lý do để lấy ở Bobae thường là mẫu, chất vải mà khách của bạn đã quen gọi là "đồ Thái", chứ không phải chỉ vì giá.
Vì vậy trước khi đi, hãy tính thử giá về tay của vài mẫu cơ bản bạn đang bán, so với nguồn trong nước. Nếu chênh lệch không đủ bù chi phí chuyến đi, Bobae nên là chợ phụ trong lịch, không phải lý do chính để bay sang Bangkok.
Danh mục này có bài về bản đồ các chợ đầu mối Bangkok để xếp lịch, và bài về tính giá về tay trong danh mục nhập môn để làm phép so sánh.
Câu hỏi thường gặp
Chợ Bobae có bán lẻ không?
Một số sạp bán lẻ, nhất là về cuối buổi khi khách buôn đã thưa, nhưng chợ được tổ chức chủ yếu cho người mua sỉ. Mua lẻ từng chiếc thường không được giá tốt và không phải mục đích của chợ. Nếu bạn chỉ cần vài chiếc làm mẫu, nói rõ với sạp và chấp nhận giá lẻ.
Đi Bobae lúc mấy giờ là hợp lý?
Người buôn thường đi từ sáng sớm vì đó là lúc hàng mới nhiều và nhịp sỉ đông nhất. Giờ cụ thể khác nhau giữa các khu và có thể thay đổi, nên hỏi chỗ ở, mối quen hoặc kiểm nguồn cập nhật trước khi đi. Đến muộn vẫn mua được nhưng ít lựa chọn hơn.
Hàng ở Bobae có phải hàng sản xuất tại Thái Lan không?
Không phải tất cả. Chợ bán hàng từ nhiều nguồn, gồm xưởng trong nước Thái và hàng nhập. Hỏi chủ sạp, đọc nhãn nơi sản xuất và ghi lại. Khi bán, mô tả đúng nguồn gốc thay vì gọi chung là hàng Thái.
Có nên mua hàng tồn, hàng loại hai ở Bobae?
Nên cân nhắc nếu bạn có kênh bán phù hợp như sạp chợ, khách mua số lượng, và nói rõ với khách đó là hàng giá thấp, có lỗi nhẹ. Không nên trộn hàng loại hai vào hàng mới rồi bán cùng giá, vì sẽ làm mất lòng tin của khách.
Ghép Bobae với chợ nào trong cùng một buổi?
Sampeng trong khu phố người Hoa là lựa chọn hay gặp vì nhóm hàng bổ sung cho nhau và vị trí không quá xa. Pratunam ở trung tâm, xa hơn, nên thường đi vào ngày khác hoặc buổi chiều nếu bạn còn sức. Kiểm khoảng cách và cách đi trên bản đồ khi lập lịch.
Mua nhiều ở Bobae thì mang hàng về chỗ ở thế nào?
Với lượng lớn, không nên mang về chỗ ở mà gửi thẳng ra điểm gom hàng trong ngày, sau khi đã cân, đo và nhận phiếu. Hỏi trước bên gom hàng có điểm nhận gần chợ không. Lượng nhỏ thì gọi xe; tránh xách bao nặng lên tàu điện vào giờ đông.