Không có thị trường đánh hàng "tốt nhất"; có thị trường hợp nhất với khách của bạn, nhóm hàng bạn hiểu và số vốn bạn có. Thái Lan và Hàn Quốc có chợ sỉ thời trang, đi lại gần, hợp shop quần áo, mỹ phẩm phổ thông. Nhật Bản mạnh đồ gia dụng, đồ bếp, đồ mẹ và bé, nhưng chủ yếu mua giá lẻ. Mỹ, châu Âu, Úc mạnh hàng chính hãng giá cao, săn mùa giảm giá, đường gửi xa và đắt hơn.
Cách chọn hợp lý là đi ngược: bắt đầu từ khách đang mua của bạn, xem họ tin hàng nước nào, rồi mới xét cách đi, cách gửi và rủi ro pháp lý của nhóm hàng đó. Bài đặt bảy thị trường vào cùng một bảng, sau đó phân tích từng tiêu chí để bạn tự chấm cho trường hợp của mình. Trung Quốc chỉ dùng làm mốc so sánh.
Bảng so sánh bảy thị trường nguồn
Bảng dưới là cái nhìn chung vào thời điểm viết, dùng để định hướng, không phải bảng xếp hạng. Mỗi ô có ngoại lệ; hãy kiểm lại thông tin đi lại, thị thực và quy định gửi hàng trước khi quyết.
| Thị trường | Nhóm hàng người bán nhỏ hay lấy | Kiểu nguồn | Đường gửi về phổ biến | Điểm cần dè chừng |
|---|---|---|---|---|
| Thái Lan | Quần áo, phụ kiện, đồ ăn vặt khô, đồ gia dụng nhỏ | Chợ sỉ, trung tâm sỉ, chợ cuối tuần | Bay, gom hàng đường bộ, theo người | Mỹ phẩm phải công bố; hàng nhái lẫn trong chợ |
| Hàn Quốc | Thời trang, phụ kiện, mỹ phẩm, đồ ăn vặt | Chợ sỉ ban đêm, cửa hàng bán lẻ, sàn | Bay, gom hàng | Giá lẻ mỹ phẩm không phải giá nguồn; hàng tester không bán lại |
| Nhật Bản | Đồ gia dụng, đồ bếp, mẹ và bé, mỹ phẩm, đồ cũ | Cửa hàng giảm giá, nhà thuốc, sàn, đấu giá | Bưu chính, gom hàng, kho trung chuyển | Điện 100V; thực phẩm, sữa vướng kiểm tra; tax-free không dùng để buôn |
| Đài Loan, Hồng Kông | Quần áo, đồ ăn vặt, đồ gia dụng; điện tử ở Hồng Kông | Khu sỉ quần áo, chợ đêm, chợ điện tử | Bay, gom hàng | Hàng điện tử trôi nổi, khó bảo hành |
| Mỹ, Canada | Quần áo, giày, đồ thể thao, vitamin, đồ trẻ em | Outlet, siêu thị kho, sàn, cửa hàng hãng | Gom hàng, thùng theo người, kho trung chuyển | Điện 110V; vitamin, thực phẩm chức năng vướng công bố; cước xa |
| Châu Âu | Dược mỹ phẩm, đồ bếp, đồ da, thời trang | Nhà thuốc, outlet, mùa sale | Bưu chính, gom hàng, theo người | Hoàn VAT không áp cho hàng buôn; hãng giới hạn số lượng |
| Úc, New Zealand | Sữa bột, thực phẩm khô, mỹ phẩm nhà thuốc | Siêu thị, nhà thuốc | Bưu chính, gom hàng | Giới hạn mua mỗi khách; kiểm dịch, kiểm tra thực phẩm |
Cột cuối là cột người mới hay bỏ qua nhất. Chênh lệch giá trông hấp dẫn ở cột hai có thể mất trắng nếu nhóm hàng rơi vào ô cột năm mà bạn không chuẩn bị. Đọc bảng theo hàng ngang, không đọc riêng cột giá.
Bắt đầu từ khách, không bắt đầu từ bản đồ
Nhiều người chọn thị trường vì thích một nước hoặc vì từng đi du lịch ở đó. Cách này dễ dẫn tới lô hàng đẹp nhưng không có người mua. Cách bền hơn là nhìn vào khách bạn đang có: họ hỏi gì nhiều nhất, họ tin hàng nước nào cho từng nhóm sản phẩm, họ sẵn sàng chờ bao lâu.
Ví dụ giả định: một shop mẹ và bé có khách là các bà mẹ trẻ ở đô thị, hay hỏi bình sữa, đồ ăn dặm, khăn sữa. Khách nhóm này thường tin hàng Nhật và hàng Âu; nhưng đồ ăn dặm, sữa lại là nhóm vướng kiểm tra chuyên ngành. Shop có thể chọn Nhật cho đồ dùng (bình, khăn, đồ chơi gỗ không pin) và để thực phẩm cho kênh nhập chính ngạch. Quyết định thị trường lúc này đi cùng quyết định nhóm hàng, không tách rời.
Một shop thời trang nữ bán giá vừa, đổi mẫu hằng tuần, thì nhịp này hợp chợ sỉ Thái hoặc Hàn hơn là outlet Mỹ, vì cần nhiều mẫu, mỗi mẫu vài chiếc, và cần đi lại nhanh. Ngược lại, một shop giày thể thao chính hãng có khách sành, chịu chờ, thì mùa giảm giá ở Mỹ hay châu Âu lại hợp.
Năm tiêu chí tự chấm cho từng thị trường
Độ khớp với khách. Khách của bạn có tin và cần hàng nước đó cho nhóm sản phẩm bạn định bán không? Đây là tiêu chí nặng nhất; điểm thấp ở đây thì các tiêu chí khác không cứu được.
Kiểu nguồn. Có chợ sỉ hay chỉ có bán lẻ, săn sale? Chợ sỉ cho giá thấp hơn và mua theo ri được; bán lẻ thì lãi mỏng, phải dựa vào mẫu hiếm hoặc mùa giảm giá.
Đường về và chi phí mỗi ký. Gần hay xa, có gom hàng đều đặn không, hàng của bạn nặng hay nhẹ, cồng kềnh hay gọn. Hàng nặng, giá trị thấp đi đường xa thường không còn lãi.
Thủ tục của nhóm hàng. Nhóm hàng có phải công bố, kiểm tra, cấp phép không? Câu trả lời giống nhau dù nguồn ở nước nào, nhưng một số thị trường nổi tiếng chính vì những nhóm hàng khó này (sữa Úc, vitamin Mỹ, dược mỹ phẩm Pháp).
Chi phí và độ khó của việc đi lại. Thị thực, vé, chỗ ở, khả năng đi một mình. Với thị trường bạn không tự đi được thì tiêu chí này chuyển thành: có người mua hộ đáng tin không, có sàn gửi quốc tế không.
Nhóm gần: Thái Lan, Hàn Quốc, Đài Loan, Hồng Kông
Bốn thị trường này có điểm chung là bay ngắn, có khu buôn sỉ quen với khách nước ngoài và có nhiều bên gom hàng về Việt Nam. Thái Lan nổi bật với các khu sỉ quần áo ở Bangkok như Pratunam, Platinum, Bobae, phụ kiện ở Sampeng, chợ cuối tuần Chatuchak; người bán Việt đi lấy hàng Thái từ lâu nên đường đi, cách đóng hàng đã thành nếp. Hàn Quốc có khu chợ thời trang Dongdaemun hoạt động mạnh về đêm và Namdaemun với phụ kiện, đồ trẻ em; mỹ phẩm Hàn được ưa chuộng nhưng mua ở cửa hàng bán lẻ thì giá không còn là giá nguồn.
Đài Loan có khu sỉ quần áo Ngũ Phân Bộ (Wufenpu) ở Đài Bắc và văn hoá đồ ăn vặt phong phú; Hồng Kông từng là nơi lấy hàng điện tử nhờ chế độ cảng tự do, với các khu như Thâm Thuỷ Bộ (Sham Shui Po), nhưng hàng điện tử trôi nổi kèm rủi ro bảo hành và nguồn gốc. Nhóm gần hợp với người cần đi nhiều chuyến, mỗi chuyến vốn vừa phải, xoay mẫu nhanh.
So với Trung Quốc, giá ở nhóm này thường không thấp bằng giá xưởng, nhưng mẫu mã có bản sắc riêng và khách Việt có cảm tình. Người làm hàng Thái, Hàn lâu năm thường cạnh tranh bằng gu chọn mẫu và tốc độ về hàng, không cạnh tranh bằng giá.
Nhóm xa: Nhật Bản, Mỹ – Canada, châu Âu, Úc
Ở nhóm xa, người bán nhỏ hầu như không mua ở chợ sỉ mà mua ở cửa hàng bán lẻ, cửa hàng giảm giá, outlet, nhà thuốc, siêu thị hoặc trên sàn bán lẻ. Lãi đến từ ba nguồn: mùa giảm giá sâu, mẫu không có ở Việt Nam, và niềm tin vào hàng chính hãng. Vì mua giá lẻ, người bán phải tính chi phí rất sát; một khoản phí thẻ hay phí gửi bị quên có thể xoá sạch phần chênh.
Đường gửi xa làm chi phí mỗi ký cao hơn nhóm gần, nên hàng hợp là hàng nhẹ, nhỏ, giá trị trên mỗi ký cao: mỹ phẩm, phụ kiện, quần áo mỏng, giày. Đồ gia dụng nặng, cồng kềnh chỉ hợp khi giá bán đủ cao hoặc đi gom hàng đường biển chấp nhận chờ lâu.
Nhóm xa còn có đặc thù pháp lý ở nước nguồn: chế độ miễn thuế cho du khách ở Nhật, hoàn VAT ở châu Âu, thuế bán hàng theo bang ở Mỹ, giới hạn số lượng mỗi khách ở Úc với một số mặt hàng. Các chế độ dành cho du khách nhìn chung không áp dụng cho hàng mua để kinh doanh; tính giá dựa vào khoản hoàn thuế đó là đặt nền móng sai. Thông tin này đổi theo từng thời kỳ, nên kiểm lại quy định hiện hành của nước nguồn trước mỗi chuyến.
Những hiểu lầm hay gặp khi so sánh thị trường
"Nước nào rẻ nhất thì lãi nhất." Giá mua chỉ là một lớp trong giá về tay. Một món rẻ ở nước gần nhưng khách không tin nguồn thì vẫn phải bán rẻ; một món đắt hơn ở nước xa nhưng khách sẵn lòng chờ và trả thêm thì biên lãi có khi rộng hơn. So sánh phải làm trên giá về tay và giá bán được, không trên giá ở quầy.
"Đi một lần là biết hết." Chợ sỉ đổi sạp, đổi mặt hàng theo mùa; sàn bán lẻ đổi chính sách gửi quốc tế; bên gom hàng đổi lịch và phụ phí. Kinh nghiệm từ chuyến trước chỉ là điểm xuất phát, mỗi chuyến vẫn phải kiểm lại những thông tin dễ đổi như giờ mở cửa, cách thanh toán, quy định hành lý.
"Thị trường xa thì ít người làm, ít cạnh tranh." Thị trường xa có ít người đi tận nơi, nhưng lại có rất nhiều người đặt sàn, nhờ mua hộ và bán qua mạng. Cạnh tranh không biến mất mà chuyển sang cạnh tranh về tốc độ, độ tin cậy và dịch vụ sau bán.
"Đã quen hàng Trung Quốc thì làm nước khác cũng vậy." Cấu trúc chi phí khác hẳn: không có giá xưởng, cước mỗi ký thường cao hơn, đổi trả gần như không thể. Người chuyển nguồn cần tính lại từ đầu thay vì áp tỷ lệ lãi quen tay.
Cách ra quyết định trong một buổi tối
Nếu đang phân vân giữa hai ba nước, quy trình dưới đây giúp bạn có câu trả lời đủ dùng cho lô đầu mà không cần nghiên cứu hàng tuần.
- Ghi ra ba nhóm hàng khách hỏi nhiều nhất trong ba tháng qua, kèm nước mà khách hay nhắc tên.
- Với mỗi nhóm hàng, tra xem có thuộc diện phải công bố, kiểm tra hoặc cấp phép không; gạch những nhóm bạn chưa có cách làm đúng.
- Với nhóm còn lại, ước lượng trọng lượng và thể tích một món, nhân lên số lượng một lô thử để biết lô hàng nặng bao nhiêu.
- Hỏi báo giá gửi hàng từ hai thị trường ứng viên cho đúng trọng lượng, thể tích đó; nhớ hỏi cả phụ phí và thời gian.
- Lập một bảng giá về tay ví dụ giả định cho mỗi thị trường và so với giá khách sẵn sàng trả; thị trường nào còn biên lãi chịu được rủi ro thì chọn để thử trước.
Kết quả của buổi tối này không phải quyết định vĩnh viễn. Nó chỉ chọn ra thị trường cho lô thử; lô thử mới là thứ trả lời thật.
Câu hỏi thường gặp
Thị trường nào hợp nhất cho người mới hoàn toàn?
Thường là thị trường gần, có chợ sỉ và có cộng đồng người Việt đi lấy hàng lâu năm, như Thái Lan, vì đường đi, cách đóng hàng, cách gửi đã thành nếp và dễ hỏi kinh nghiệm. Tuy nhiên nếu khách của bạn chỉ tin hàng Nhật thì bắt đầu ở Nhật qua sàn hoặc người mua hộ vẫn hợp lý hơn.
Có nên đánh hàng nhiều nước cùng lúc để đa dạng mẫu?
Người mới không nên. Mỗi nước có cách trả tiền, cách gửi, cách đổi trả và rủi ro riêng; học hai ba hệ thống cùng lúc dễ nhầm và khó biết lỗ từ đâu. Hãy làm một nước tới khi lô thứ ba chạy trơn rồi hãy mở nước thứ hai.
Hàng Thái và hàng Trung Quốc có lẫn nhau không?
Có thể. Chợ sỉ ở nhiều nước đều có hàng sản xuất ở nơi khác, kể cả từ Trung Quốc, lẫn với hàng sản xuất tại chỗ. Người bán nên hỏi rõ và chỉ nói với khách điều mình biết chắc về nơi mua, không tự gán nước sản xuất khi không có căn cứ.
Thị trường xa có luôn lãi hơn vì hàng hiếm?
Không. Hàng hiếm giúp bán được giá, nhưng chi phí gửi, rủi ro tỷ giá, thời gian chờ và việc mua ở giá lẻ có thể làm lãi mỏng hơn thị trường gần. Lãi nằm ở phép tính giá về tay từng món chứ không nằm ở khoảng cách.
Có cần biết luật nước nguồn không?
Cần ở mức nguyên lý: hàng nào cấm hoặc hạn chế xuất ra khỏi nước đó, chế độ miễn thuế cho du khách có điều kiện gì, sàn có giới hạn gửi quốc tế không. Các quy định này đổi theo thời kỳ, nên tra nguồn chính thức của nước đó hoặc hỏi bên vận chuyển trước khi mua số lượng.