Chuyến lấy hàng Nhật đầu tiên của người bán nhỏ thường là chuyến đi nhiều nguồn lẻ ở một hoặc hai thành phố lớn (Tokyo, Osaka), mua theo đơn đã gom trước, rồi đưa hàng về bằng hành lý kết hợp gửi bưu chính hoặc gom hàng. Điểm khác với chợ sỉ Thái hay Hàn là không có một khu để đi trọn trong đêm; thời gian chủ yếu tốn vào di chuyển giữa các cửa hàng và xử lý hàng nặng.
Bài này đi theo trình tự: thị thực và giấy tờ, chia vốn theo khoản với chi phí đi lại ở Nhật cao, lịch mẫu năm ngày Tokyo–Osaka, cách di chuyển khi mang hàng (tàu, gửi đồ, chuyển hành lý), đóng gói và về nước. Thông tin về thị thực, giá vé, giờ giấc ở Nhật thay đổi theo thời gian, nên kiểm lại trước chuyến đi.
Thị thực Nhật: chuẩn bị theo hướng dẫn chính thức mới nhất
Người mang hộ chiếu phổ thông Việt Nam cần thị thực để nhập cảnh Nhật Bản. Loại thị thực, hồ sơ chứng minh tài chính và công việc, nơi nộp, thời gian xét do cơ quan đại diện Nhật tại Việt Nam quy định; cách nộp có thể đã thay đổi so với kinh nghiệm của người đi trước. Đọc hướng dẫn từ nguồn chính thức và chuẩn bị sớm, đặc biệt vào mùa cao điểm du lịch.
Mục đích chuyến đi nên được khai đúng. Đi mua hàng cho cửa hàng của mình là hoạt động liên quan kinh doanh; thị thực du lịch hay thị thực ngắn hạn có mục đích thương mại có phạm vi khác nhau. Nếu không rõ, hỏi cơ quan tiếp nhận hồ sơ. Khai sai để nhanh được duyệt có thể gây hậu quả ở lần nhập cảnh hoặc lần xin sau.
Ngoài thị thực, chuẩn bị: lịch trình và chỗ ở (cơ quan xét thị thực có thể yêu cầu), vé khứ hồi, bảo hiểm du lịch, bản sao hộ chiếu. Nếu bạn có đăng ký hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp, mang theo bản sao — có ích khi giải trình về hàng mang theo với hải quan khi về.
Chia vốn cho chuyến Nhật — ví dụ giả định
Nhật có chi phí đi lại và chỗ ở cao so với nhiều nước trong khu vực, nên tỷ lệ chi phí cố định trong chuyến đi lớn hơn. Bảng minh hoạ:
| Khoản | Tỷ lệ minh hoạ | Ghi chú |
|---|---|---|
| Vé máy bay, thị thực, bảo hiểm | 20% | Mua sớm thường rẻ hơn; hành lý ký gửi tính riêng |
| Chỗ ở | 12% | Phòng ở Nhật thường nhỏ, chọn nơi có chỗ trải hàng |
| Đi lại trong Nhật | 10% | Tàu nội đô, tàu liên tỉnh, chuyển hành lý |
| Tiền hàng | 42% | Chủ yếu theo đơn đã gom |
| Cước gửi về, thuế phí khi nhập | 10% | Hàng Nhật nặng, cước chiếm tỷ lệ cao |
| Dự phòng | 6% | Phát sinh, mua thêm cân hành lý |
Ví dụ giả định với tổng 100 triệu đồng: tiền hàng chỉ khoảng 42 triệu. Con số này cho thấy chuyến tự đi Nhật chỉ hợp khi lượng đơn đủ lớn hoặc khi chuyến đi có mục đích khác như mở mối, khảo sát mẫu thời trang. Nếu chỉ mua đồ ăn vặt và mỹ phẩm phổ thông, đặt qua người quen hoặc kho trung chuyển thường rẻ hơn tự đi.
Lịch năm ngày Tokyo–Osaka mẫu
Ngày 1 — Tokyo, làm quen. Đến nơi, nhận phòng, mua thẻ đi tàu nạp tiền, đi một vòng khu mua sắm gần chỗ ở để quen cách bày hàng, giá, giới hạn mua. Mua thử một vài món đơn khách đặt.
Ngày 2 — Tokyo, mua chính. Sáng nhà thuốc–mỹ phẩm theo đơn; chiều khu chợ Ameyoko và cửa hàng giảm giá; tối đóng sơ bộ, gửi một thùng qua bưu điện nếu đã đủ.
Ngày 3 — sang Osaka. Đi tàu liên tỉnh, mang hành lý gọn nhất có thể; hàng nặng đã gửi hoặc chuyển trước. Chiều đi khu mua sắm ở Osaka.
Ngày 4 — Osaka, bổ sung và outlet. Đi outlet nếu có đơn thời trang (mất gần nửa ngày), tối mua bổ sung các món còn thiếu ở cửa hàng giảm giá.
Ngày 5 — đóng hàng, bay về. Đếm hàng theo đơn, đóng va li, gửi phần còn lại, ra sân bay sớm. Một số sân bay có thể bay về từ Osaka mà không cần quay lại Tokyo — đặt vé hai chiều khác thành phố giúp tiết kiệm một ngày.
Thanh toán ở Nhật: tiền mặt, thẻ và thẻ đi tàu
Nhật đã thanh toán không tiền mặt rộng hơn trước nhiều: phần lớn chuỗi cửa hàng, nhà thuốc, siêu thị nhận thẻ quốc tế và thẻ giao thông nạp tiền. Dù vậy, một số cửa hàng nhỏ, quán ăn và khu chợ truyền thống vẫn chuộng tiền mặt, nên mang một lượng yên vừa phải. Nhiều cây ATM ở cửa hàng tiện lợi nhận rút tiền bằng thẻ phát hành ở nước ngoài, có tính phí; kiểm biểu phí của ngân hàng mình trước.
Khi thanh toán bằng thẻ, ngân hàng phát hành thường tính phí chuyển đổi ngoại tệ. Đôi khi máy thanh toán hỏi muốn trả bằng đồng tiền nào; chọn trả bằng đồng tiền nước mình nghe tiện nhưng tỷ giá do bên khác áp có thể kém hơn. Với đơn của khách, cách tính nhất quán là quy đổi theo sao kê thẻ thực tế rồi báo lại.
Mang tiền mặt khi xuất nhập cảnh có quy định khai báo ngoại tệ ở cả hai đầu khi vượt mức nhất định; quy định cụ thể kiểm trên nguồn chính thức. Không cần mang toàn bộ tiền hàng bằng tiền mặt cho chuyến Nhật.
Chỗ ở: nhỏ, sạch và phải có chỗ trải hàng
Phòng khách sạn kinh doanh ở các thành phố Nhật thường nhỏ, vừa đủ một giường và một lối đi. Với người đi lấy hàng, đó là vấn đề thật: bạn cần chỗ để mở hộp, kiểm hạn dùng, chia hàng theo khách, đóng va li. Nhiều người chọn căn hộ cho thuê ngắn ngày hoặc phòng đôi dù đi một mình, chỉ để có thêm mặt sàn.
Chọn chỗ ở gần ga có nhiều tuyến, gần một bưu điện hoặc cửa hàng tiện lợi nhận gửi hành lý, và có thang máy. Hỏi trước chỗ ở có nhận giữ kiện hàng nếu bạn đặt sàn giao tới không — nhiều nơi nhận cho khách đang lưu trú, nhưng có nơi từ chối hoặc giới hạn số kiện.
Giữ trật tự ở chỗ ở: thùng carton, túi nilon thải ra sau mỗi buổi đóng hàng phải được bỏ đúng nơi, đúng cách phân loại rác của Nhật — chuyện nhỏ nhưng nhiều chỗ ở rất khắt khe.
Di chuyển khi mang hàng ở Nhật: tàu, tủ gửi đồ và chuyển hành lý
Tàu điện là cách đi chính trong các thành phố Nhật, rất đúng giờ nhưng thường đông và ga lớn có nhiều tầng, nhiều lối. Kéo va li lớn qua ga giờ cao điểm là trải nghiệm mệt mỏi; người đi lấy hàng nên di chuyển giữa buổi và dùng thang máy. Nhiều ga có tủ gửi đồ tự động với nhiều cỡ, tiện để gửi túi hàng trong lúc đi tiếp các cửa hàng khác, nhưng tủ cỡ lớn hay hết chỗ vào giờ cao điểm.
Nhật có dịch vụ chuyển hành lý trong nước khá phổ biến: gửi va li từ chỗ ở này sang chỗ ở khác hoặc ra sân bay, thường nhận ở cửa hàng tiện lợi hoặc quầy khách sạn, giao vào ngày hôm sau hoặc theo lịch. Với chuyến Tokyo–Osaka mang nhiều hàng, gửi va li hàng đi trước để mình đi tàu tay không là cách nhiều người dùng. Hỏi rõ thời gian giao và giới hạn kích thước, trọng lượng.
Với hàng mua ở nhiều cửa hàng trong ngày, một mẹo đơn giản là chọn một ga trung tâm làm điểm gom: gửi túi hàng vào tủ ở ga đó, đi tiếp tay không, cuối ngày lấy ra một lần về chỗ ở. Tính phí tủ vào chi phí chuyến đi, và nhớ chụp ảnh số tủ, vị trí tủ — ga lớn có hàng trăm tủ giống nhau.
Trên tàu liên tỉnh cao tốc, một số tuyến có quy định riêng về hành lý cỡ lớn, có thể phải đặt chỗ kèm khu để hành lý trước. Quy định này có thể thay đổi; kiểm trên thông tin chính thức của đơn vị vận hành tàu trước khi mang va li lớn lên tàu.
Hành lý và đồ nghề riêng cho chuyến Nhật
Ngoài những thứ mọi chuyến lấy hàng đều cần, chuyến Nhật có vài điểm riêng:
- Va li có bánh xe tốt: đi bộ nhiều, ga nhiều tầng; bánh xe hỏng giữa chừng là rắc rối lớn.
- Túi gấp gọn chịu lực: túi nhựa ở cửa hàng Nhật thường tính phí và mỏng.
- Cân hành lý cầm tay: hàng Nhật nặng; cân thử trước khi ra sân bay để biết có phải mua thêm cân.
- Băng dính, màng bọc, túi zip: đóng chất lỏng, đồ dễ vỡ tại chỗ ở.
- Thẻ đi tàu nạp tiền: dùng cho tàu, xe buýt, nhiều cửa hàng tiện lợi.
- Bản danh sách đơn có tên khách: in hoặc lưu điện thoại, có cột đã mua, chưa mua.
Về hàng mang theo người: chất lỏng trong hành lý xách tay bị giới hạn dung tích, bình xịt và pin có quy định riêng, dao kéo không được để trong hành lý xách tay. Kiểm quy định của hãng bay và sân bay trước khi đóng.
Khi về Việt Nam: khai báo, kiểm hàng và tính lãi lỗ
Hàng mang theo người để bán là hàng thương mại; lối đi và cách khai tại sân bay phải theo đúng quy định hiện hành về hành lý và hàng hoá. Chia hàng cho nhiều người đi cùng mang hộ để "lọt" tiêu chuẩn hành lý là cách làm sai và rủi ro: nếu bị phát hiện, cả lô có thể bị giữ, và những người mang hộ cũng bị liên lụy. Hỏi trước chi cục hải quan sân bay hoặc đại lý làm thủ tục về cách khai đúng.
Về tới nơi, kiểm hàng theo danh sách đơn: món nào vỡ, món nào thiếu, món nào hạn dùng ngắn hơn dự tính. Báo khách sớm với món có vấn đề, đề xuất cách xử lý (hoàn tiền, đổi món tương đương) thay vì để khách tự phát hiện.
Cuối cùng, tính lãi lỗ thật của chuyến: cộng toàn bộ chi phí cố định, tiền hàng, cước, thuế phí; chia theo từng nhóm hàng. Ví dụ giả định: nếu chi phí cố định chia ra mỗi món là 40 nghìn, thì những món có chênh lệch giá dưới mức đó thực chất là món lỗ. Kết quả này giúp bạn quyết định chuyến sau có nên tự đi hay chuyển sang đặt từ xa. Ghi lại cả những cửa hàng, khu phố đáng quay lại và những nơi mất thời gian vô ích, vì chuyến thứ hai thường rẻ hơn chính nhờ những ghi chép này.
Câu hỏi thường gặp
Người Việt đi Nhật có cần thị thực không?
Có. Người mang hộ chiếu phổ thông Việt Nam cần thị thực để nhập cảnh Nhật Bản. Loại thị thực, hồ sơ và cách nộp do cơ quan đại diện Nhật tại Việt Nam quy định và có thể thay đổi, nên kiểm hướng dẫn mới nhất trước khi chuẩn bị.
Có nên đi cả Tokyo và Osaka trong một chuyến lấy hàng?
Hợp lý khi đơn đủ nhiều và có mặt hàng chỉ dễ tìm ở một nơi. Nếu đơn ít, ở một thành phố tiết kiệm chi phí đi lại và thời gian. Đặt vé máy bay vào một thành phố, về từ thành phố kia giúp không phải quay lại.
Mang hàng trên tàu cao tốc ở Nhật có bị giới hạn không?
Một số tuyến có quy định riêng với hành lý cỡ lớn, có thể phải đặt chỗ kèm khu để hành lý trước. Quy định có thể thay đổi; kiểm trên thông tin chính thức của đơn vị vận hành tàu, hoặc dùng dịch vụ chuyển hành lý trong nước để gửi va li đi trước.
Có thể gửi hàng từ bưu điện Nhật về Việt Nam ngay trong chuyến đi không?
Được. Bưu chính Nhật có dịch vụ gửi quốc tế với nhiều mức tốc độ; một số mức có thể tạm ngừng với một số nước theo thời kỳ. Gửi bớt một phần hàng trong chuyến giúp va li nhẹ hơn, nhưng vẫn phải khai đúng nội dung và giá trị.
Chuyến lấy hàng Nhật nên đi mấy ngày?
Thường từ bốn đến sáu ngày cho một chuyến kết hợp nhiều nguồn ở một, hai thành phố. Đi ngắn quá thì không gom đủ đơn; đi dài quá thì chi phí chỗ ở, đi lại đè lên giá vốn mỗi món.