Mỹ phẩm và nước hoa là nhóm hàng Mỹ được người bán nhỏ ở Việt Nam lấy nhiều nhất, nhưng cũng là nhóm vướng thủ tục rõ nhất: theo nguyên lý quản lý của Việt Nam, mỹ phẩm (kể cả nước hoa) phải được công bố trước khi bán ra thị trường, và người đưa hàng ra thị trường chịu trách nhiệm về sản phẩm. Mua ở cửa hàng Mỹ, có hoá đơn, không tự động biến món hàng thành hàng được phép bày bán ở Việt Nam.
Bài này đi theo góc người làm hàng: lấy mỹ phẩm, nước hoa ở đâu tại Mỹ, nên chọn loại bao bì nào (bản đầy đủ, bản mini, bộ quà), vì sao không nên bán hàng tester và nước hoa chiết, gửi chất lỏng dễ cháy về ra sao, và nói gì với khách để không tự đặt mình vào thế khó. Phần tính giá về tay và chọn đường gửi đã có ở các bài khác của chuyên mục, ở đây chỉ nhắc khi cần.
Các nguồn mỹ phẩm, nước hoa ở Mỹ mà người bán Việt hay dùng
Mỹ có nhiều kênh bán lẻ mỹ phẩm, mỗi kênh hợp với một kiểu hàng. Nhìn từ góc người đánh hàng lô nhỏ:
- Chuỗi cửa hàng mỹ phẩm chuyên doanh: đủ hãng, đủ dòng, có chương trình thành viên và các đợt giảm giá theo mùa. Hợp với người mua theo đơn đặt trước của khách, cần đúng mã, đúng màu.
- Quầy mỹ phẩm trong cửa hàng bách hoá: hay có bộ quà tặng kèm khi mua đủ mức, bộ sản phẩm theo mùa lễ. Hợp với hàng làm quà dịp cuối năm.
- Nhà thuốc và siêu thị: dòng chăm sóc da phổ thông, giá mềm, hay giảm giá kiểu mua hai tặng một. Hợp với hàng bán số lượng nhưng lãi mỏng.
- Cửa hàng giảm giá, outlet: bao bì đời cũ, hàng mùa trước, bộ quà còn tồn sau lễ. Giá tốt nhưng phải soi hạn dùng và tình trạng hộp.
- Sàn và trang web của hãng: tiện cho việc gom đơn, nhưng một số hãng không gửi tới địa chỉ kho trung chuyển, và có nhiều người bán bên thứ ba trên sàn lớn — chỗ hàng nhái dễ trộn vào.
Nguyên tắc chung: càng gần hãng và kênh phân phối chính thức thì càng ít rủi ro hàng giả, đổi lại càng khó mua số lượng. Với người bán nhỏ, nguồn tốt nhất thường là sự kết hợp giữa chuỗi chuyên doanh (cho hàng theo đơn) và nhà thuốc, siêu thị (cho hàng phổ thông), có người ở Mỹ đi mua theo danh sách.
Một điểm hay bị quên: cùng một tên sản phẩm, bản bán ở Mỹ và bản bán ở châu Á có thể khác công thức, khác dung tích, khác chỉ số chống nắng theo cách ghi của từng nước. Khi khách đặt theo ảnh chụp từ mạng, hỏi lại khách muốn đúng bản thị trường nào.
Bản đầy đủ, bản mini, bộ quà, tester: chọn loại nào để bán
Cùng một sản phẩm, ở Mỹ có thể có nhiều dạng bao bì. Mỗi dạng có ưu và vướng riêng khi bán lại:
| Dạng hàng | Đặc điểm | Khi bán lại ở Việt Nam |
|---|---|---|
| Bản đầy đủ (full size) | Hộp nguyên, có mã lô, hạn dùng hoặc ký hiệu thời hạn sau khi mở | Dạng nên làm; dễ đối chiếu, dễ ghi nhãn phụ |
| Bản mini, bản du lịch | Dung tích nhỏ, đôi khi bán riêng, đôi khi tách ra từ bộ quà | Được nếu là sản phẩm bán lẻ có bao bì riêng; nói rõ dung tích |
| Bộ quà (gift set) | Nhiều món đóng chung, thường ra theo mùa lễ | Bán nguyên bộ thì minh bạch; tách bộ bán lẻ từng món dễ thiếu thông tin nhãn |
| Hàng mẫu thử, tester | Ghi rõ không bán, có khi không có hộp, không có mã lô | Không nên bán: không phải hàng thương mại, khó chứng minh nguồn, khách dễ khiếu nại |
| Nước hoa chiết lại vào chai nhỏ | Do người bán tự san từ chai lớn | Rủi ro cao: thay đổi bao bì, nhãn không còn của nhà sản xuất, dễ bị nghi pha trộn |
Hai dòng cuối là chỗ nhiều shop nhỏ vấp. Tester và hàng mẫu được hãng phát ra để dùng thử, không để bán; trên bao bì thường có chữ thể hiện điều đó. Bán lại chúng vừa trái mục đích của hãng, vừa không có thông tin nhãn đủ để đưa ra thị trường.
Nước hoa chiết là chuyện nhạy cảm hơn. Khi tự san nước hoa từ chai gốc sang chai nhỏ, người bán đã trở thành người đóng gói lại một sản phẩm mỹ phẩm, với mọi trách nhiệm đi kèm về nhãn, về chất lượng. Khách cũng không có cách nào kiểm được thứ trong chai nhỏ có đúng là từ chai gốc hay không. Nếu muốn bán nước hoa, bán nguyên chai, nguyên hộp.
Vì sao mỹ phẩm hàng Mỹ vướng công bố khi bán ở Việt Nam
Theo nguyên lý chung của Việt Nam, mỹ phẩm muốn lưu thông trên thị trường phải được tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường làm hồ sơ công bố với cơ quan quản lý, kèm các giấy tờ về nhà sản xuất, công thức, nhãn. Nước hoa, sữa tắm, dầu gội, son, kem dưỡng đều nằm trong khái niệm mỹ phẩm. Thủ tục cụ thể, cơ quan tiếp nhận, giấy tờ đòi hỏi theo quy định hiện hành — người bán nhỏ cần hỏi cơ quan quản lý hoặc đơn vị tư vấn trước khi làm số lượng.
Với hàng mua lẻ ở Mỹ, người bán nhỏ thường không có giấy uỷ quyền của hãng, không có hồ sơ công thức, nên gần như không tự công bố được. Đây là lý do mỹ phẩm xách tay, mỹ phẩm order nằm ở vùng xám: nhiều người bán, nhưng phần lớn không đủ điều kiện pháp lý để bày bán như hàng thương mại chính thức. Khi có kiểm tra, hàng có thể bị thu giữ, người bán có thể bị xử lý.
Mỹ phẩm còn vướng ở khâu nhập: khi hàng về theo đường hàng hoá có khai kinh doanh, hải quan có thể yêu cầu chứng từ công bố. Một kiện có vài chục chai nước hoa, vài chục hộp kem rất khó được coi là quà biếu hay đồ dùng cá nhân. Trước khi lấy số lượng, hỏi chi cục hải quan hoặc đại lý làm thủ tục hải quan cách khai đúng cho lô hàng của bạn.
Con đường làm bài bản là đi qua một doanh nghiệp đã được hãng hoặc nhà phân phối uỷ quyền, hoặc tự xây quan hệ phân phối chính thức khi đủ lớn. Người mới bắt đầu nên biết rằng con đường này tồn tại, và tính xem lúc nào mình cần chuyển sang.
Gửi nước hoa và mỹ phẩm dạng lỏng từ Mỹ về
Nước hoa là hàng dễ cháy theo cách phân loại của vận tải hàng không. Nhiều hãng chuyển phát và nhiều kho gom từ chối nhận, hoặc chỉ nhận theo tuyến riêng, đóng gói riêng, có giới hạn số lượng. Hỏi trước khi mua, đừng mua xong mới tìm đường gửi.
Bình xịt là một nhóm riêng. Xịt khoáng, xịt khử mùi, keo xịt tóc dạng khí nén cũng bị hạn chế khi gửi máy bay. Nếu đơn vị gửi không nhận, đừng tìm cách khai thành tên khác — hàng bị phát hiện trong khâu soi chiếu có thể bị huỷ, kiện bị giữ lại.
Chống rò rỉ từng chai. Quấn màng ở nắp, cho từng chai vào túi kín, xếp đứng, chèn chặt. Một chai vỡ có thể làm hỏng cả thùng và làm nhãn các hộp khác bị thấm.
Nhiệt độ và thời gian. Kem chống nắng, son, sản phẩm có hoạt chất nhạy nhiệt nằm trong kho nóng nhiều ngày có thể biến chất. Tránh để hàng nằm lâu ở kho trung chuyển vào mùa hè.
Khai đúng tên hàng, đúng số lượng. Danh sách hàng trong kiện phải khớp thực tế. Khai sai để qua được khâu nhận hàng là cách nhanh nhất để mất cả kiện ở khâu sau.
Kiểm hàng mỹ phẩm trước khi gửi và khi nhận
Mỹ phẩm là nhóm hàng khách soi kỹ nhất. Người mua ở Mỹ và shop ở Việt Nam nên cùng một danh sách kiểm:
- Hộp còn màng bọc (nếu sản phẩm có màng), không móp, không dấu bóc dán lại.
- Mã lô in trên hộp khớp với mã lô in trên chai, tuýp; hai chỗ lệch nhau là dấu hiệu bất thường.
- Hạn dùng còn đủ dài để bán; với sản phẩm chỉ ghi ký hiệu thời hạn sau khi mở nắp, ghi lại ngày mua.
- Màu, mùi, độ đặc của sản phẩm (khi mở thử một mẫu của shop, không mở hàng của khách) đúng như các lần trước.
- Hoá đơn ghi rõ tên sản phẩm, dung tích; chụp hoá đơn cùng món hàng.
- Khi nhận ở Việt Nam: quay video mở kiện, đối chiếu từng món với danh sách, tách riêng món móp, rò rỉ.
Bảng kiểm này không giúp phân biệt hàng thật giả ở mức chuyên môn — đó là việc của mảng hàng hiệu và của chính hãng. Nó chỉ giúp bạn phát hiện những sai sót thô và có bằng chứng khi khiếu nại người bán hoặc đơn vị vận chuyển.
Nói với khách thế nào cho đúng
Khách mua mỹ phẩm hàng Mỹ thường hỏi ba điều: hàng thật không, dùng có hợp da không, và có đổi được không. Câu thứ nhất trả lời bằng chứng từ: mua ở đâu, ngày nào, hoá đơn ra sao. Câu thứ hai không phải việc của người bán: shop không có chuyên môn để khẳng định sản phẩm trị mụn, trị nám hay hợp với loại da nào; nói thay bác sĩ da liễu là rủi ro cho cả hai bên.
Tránh dùng công dụng như một lời quảng cáo. Những chữ như "trị", "chữa", "đặc trị", "trắng da cấp tốc" gắn với mỹ phẩm vừa có thể vi phạm quy định về quảng cáo mỹ phẩm, vừa khiến khách kỳ vọng sai. Mô tả theo đúng thông tin nhà sản xuất ghi trên bao bì, dịch trung thực, không thêm.
Về đổi trả, nói thẳng: mỹ phẩm đã mở không đổi được với cửa hàng ở Mỹ khi hàng đã về Việt Nam. Shop có thể có chính sách riêng cho hàng lỗi do vận chuyển (rò rỉ, vỡ), nhưng không thể nhận lại hàng khách dùng thử thấy không hợp. Nói trước điều đó, khách đỡ thất vọng và shop đỡ tranh cãi.
Cuối cùng, nếu shop đang bán mỹ phẩm theo đơn đặt trước, ghi rõ trong tin nhắn chốt đơn rằng đây là hàng mua hộ theo yêu cầu, nguồn gốc từ đâu. Sự rõ ràng này là thứ bảo vệ bạn khi có khiếu nại.
Khi nào nên dừng ở mức nhỏ, khi nào tính chuyện làm chính ngạch
Với nhiều shop, mỹ phẩm Mỹ là nhóm hàng phụ, vài đơn mỗi tháng theo yêu cầu khách quen. Ở mức này, rủi ro chủ yếu nằm ở khâu gửi và khâu giữ chữ tín. Nhưng khi mỹ phẩm trở thành nhóm hàng chính, lượng hàng về đều đặn, shop bày bán công khai trên nhiều kênh, thì rủi ro pháp lý tăng theo cấp số: càng hiện diện nhiều càng dễ bị kiểm tra.
Một tín hiệu nên dừng lại để tính: bạn bắt đầu nhập lặp lại vài mã sản phẩm với số lượng lớn hơn mức một người dùng cá nhân có thể dùng trong nhiều năm. Lúc đó, nói chuyện với một doanh nghiệp nhập khẩu mỹ phẩm có đủ điều kiện, hỏi chi phí làm hồ sơ cho từng mã, và so với khoản lời hiện có. Có những mã đáng làm bài bản, có những mã nên bỏ.
Một hướng khác là chuyển trọng tâm sang những nhóm hàng Mỹ ít vướng hơn (quần áo, đồ thể thao, đồ gia dụng không dùng điện) và giữ mỹ phẩm ở mức mua hộ theo yêu cầu, có thoả thuận rõ với khách. Đây không phải lời khuyên cho mọi shop, mà là một cách nhìn: nhóm hàng có rủi ro pháp lý cao nhất không nhất thiết là nhóm nên làm lớn nhất.
Câu hỏi thường gặp
Nước hoa mua ở Mỹ có phải công bố mới được bán ở Việt Nam không?
Theo nguyên lý quản lý mỹ phẩm hiện hành, nước hoa được xếp vào nhóm mỹ phẩm, nên khi đưa ra thị trường để kinh doanh cần có công bố do tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm thực hiện. Thủ tục và giấy tờ cụ thể, nên hỏi cơ quan quản lý hoặc đơn vị tư vấn trước khi lấy số lượng.
Mua bộ quà mỹ phẩm rồi tách ra bán lẻ có được không?
Về kỹ thuật thì làm được, nhưng các món trong bộ quà nhiều khi không có hộp riêng, thông tin nhãn ghi trên vỏ bộ chứ không trên từng món. Tách ra bán lẻ thì khách thiếu thông tin, shop khó chứng minh nguồn. Nếu làm, giữ hộp bộ, chụp ảnh bộ nguyên vẹn và nói rõ với khách.
Vì sao không nên bán nước hoa tester dù giá rẻ hơn?
Tester là hàng hãng phát cho cửa hàng để khách thử, thường ghi rõ không để bán, có khi không có hộp, không có mã lô. Nguồn tester trôi nổi rất khó kiểm, lẫn nhiều hàng giả. Bán tester khiến shop gánh rủi ro về nguồn gốc và về chất lượng mà không có chứng từ nào đỡ.
Kem chống nắng Mỹ có gì khác kem chống nắng bán ở châu Á?
Mỗi thị trường có cách quản lý và cách ghi chỉ số chống nắng riêng; ở Mỹ, kem chống nắng thuộc nhóm sản phẩm được quản lý chặt hơn mỹ phẩm thông thường. Cùng tên sản phẩm, bản Mỹ và bản châu Á có thể khác công thức. Khi khách đặt, hỏi rõ họ muốn bản nào và nói đúng thông tin trên bao bì.
Gửi nước hoa từ Mỹ về bị từ chối thì làm sao?
Hỏi đơn vị gửi xem họ có tuyến riêng cho hàng dễ cháy không, điều kiện đóng gói và giới hạn số lượng ra sao. Nếu không có tuyến phù hợp, cân nhắc không nhận đơn nước hoa. Không đổi tên hàng trong tờ khai để lọt qua; hàng bị phát hiện có thể bị huỷ và cả kiện bị giữ.
Shop có nên ghi công dụng mỹ phẩm theo lời quảng cáo trên mạng không?
Không nên. Chỉ dịch trung thực thông tin nhà sản xuất in trên bao bì. Những lời như trị mụn, trị nám, trắng nhanh dễ vi phạm quy định quảng cáo mỹ phẩm và khiến khách hiểu sai. Câu hỏi về da, bệnh da nên để khách hỏi bác sĩ da liễu.