Phần lớn người bán nhỏ ở Việt Nam không mua hàng Mỹ từ nhà phân phối mà mua ở các kênh bán lẻ: siêu thị kho bán theo thùng, chuỗi cửa hàng giảm giá, outlet, cửa hàng của hãng và nhà thuốc. Họ chấp nhận giá lẻ vì ở Mỹ, giá bán lẻ của nhiều nhóm hàng tiêu dùng thấp so với giá cùng món khi đã qua nhiều tầng phân phối ở Việt Nam, và vì kênh bán lẻ cho phép mua số lượng nhỏ, không cần hợp đồng, không cần pháp nhân.
Mỗi kênh có một "tính cách" riêng: siêu thị kho mạnh về đồ dùng hằng ngày đóng gói lớn, cửa hàng giảm giá mạnh về hàng xả mùa và hàng dư của hãng, outlet mạnh về quần áo giày dép, nhà thuốc mạnh về đồ chăm sóc cá nhân. Bài này đi qua từng kênh, nhóm hàng hợp với nó, điểm cần dè chừng, và cách người bán nhỏ ghép các kênh lại thành một nguồn hàng ổn định thay vì đi săn may rủi.
Vì sao người bán Việt lấy hàng Mỹ ở giá lẻ mà vẫn có lời
Ở Mỹ, cạnh tranh bán lẻ rất gắt: các chuỗi lớn ép giá nhà sản xuất, bán khối lượng khổng lồ và thường xuyên giảm giá để giữ khách. Kết quả là giá bán lẻ của nhiều món tiêu dùng (vitamin đóng hộp lớn, đồ dùng gia đình, quần áo mùa trước) có lúc chỉ nhỉnh hơn giá sỉ ở nơi khác. Cùng món đó, khi đi chính ngạch về Việt Nam, phải qua nhà nhập khẩu, nhà phân phối, đại lý, mỗi tầng cộng chi phí và lợi nhuận của mình.
Người bán nhỏ chen vào khoảng cách đó. Họ mua từ kệ bán lẻ, cộng thêm cước gửi, thuế, chi phí chuyển tiền và hao hụt, rồi bán với giá vẫn thấp hơn hoặc ngang giá kênh chính thức. Khoảng lời này mỏng hơn nhiều người tưởng và rất nhạy với cước vận chuyển: một món nhẹ, giá trị cao giữ được biên lời; một món cồng kềnh, giá trị thấp gần như không bao giờ đáng gửi.
Cũng cần nói thẳng giới hạn: kênh bán lẻ không cho bạn hoá đơn sỉ, không có cam kết số lượng, hàng có thể hết bất cứ lúc nào, và nhiều chuỗi giới hạn số món mỗi khách. Với lô nhỏ, các giới hạn này chấp nhận được. Khi doanh số lớn lên tới mức bạn cần hàng đều mỗi tháng, mô hình mua lẻ sẽ đuối và lúc đó mới tính tới con đường nhập chính ngạch qua doanh nghiệp.
Bảng các kênh nguồn ở Mỹ và nhóm hàng hợp với từng kênh
Bảng dưới đây gom năm kênh người bán Việt hay dùng. Không nêu tên chuỗi cụ thể vì mỗi vùng ở Mỹ có chuỗi khác nhau; điều cần nắm là đặc điểm của kênh.
| Kênh | Đặc điểm | Nhóm hàng hợp | Điểm cần dè chừng |
|---|---|---|---|
| Siêu thị kho (bán theo thùng, cần thẻ thành viên) | Hàng đóng gói lớn, giá theo đơn vị thấp, đổi trả rộng rãi | Vitamin hộp lớn, đồ ăn khô, đồ dùng gia đình, tã | Hàng nặng, cồng kềnh; nhiều món là thực phẩm chức năng, vướng thủ tục khi bán lại |
| Chuỗi cửa hàng giảm giá | Hàng dư của hãng, hàng xả mùa, mẫu mã không đều | Quần áo, túi, đồ trang trí nhà, đồ bếp | Mỗi món chỉ vài chiếc, khó lặp lại mẫu cho khách quen |
| Outlet (khu cửa hàng của các hãng ngoài đô thị) | Hàng làm riêng cho outlet lẫn hàng tồn mùa trước | Quần áo, giày, túi, đồ thể thao | Phân biệt hàng làm cho outlet và hàng chính dòng; size lẻ |
| Cửa hàng của hãng, cửa hàng bách hoá | Hàng mới, đủ size, giá cao trừ mùa sale | Hàng theo mùa, mẫu mới khách đặt trước | Chỉ có lời khi có đợt giảm giá lớn |
| Nhà thuốc – cửa hàng chăm sóc cá nhân | Đồ chăm sóc cá nhân, mỹ phẩm phổ thông, khuyến mãi theo tuần | Kem chống nắng, son dưỡng, đồ vệ sinh răng miệng | Mỹ phẩm phải công bố khi bán ở Việt Nam; không đụng thuốc |
Đọc bảng theo hàng ngang: kênh nào cũng có một nhóm hàng "đúng chỗ" và một cái bẫy đi kèm. Người mới hay sa vào đúng cái bẫy đó vì nó trông giống cơ hội lời nhiều nhất.
Siêu thị kho và cửa hàng giảm giá: hai kiểu săn hàng khác nhau
Siêu thị kho là nơi mua theo khối lượng. Bạn cần thẻ thành viên (thường đứng tên người sống ở Mỹ), mua theo thùng hoặc lốc, và lợi thế nằm ở giá tính trên mỗi đơn vị. Nhóm hàng người bán Việt hay lấy là đồ ăn khô đóng gói, hạt, đồ dùng gia đình, và một phần không nhỏ là thực phẩm bổ sung. Khó khăn là trọng lượng: một thùng hạt hay một lốc nước giặt nặng hơn nhiều so với giá trị của nó, nên phải tính cước trước khi chất lên xe đẩy.
Cửa hàng giảm giá thì ngược lại, đây là nơi săn. Hàng về theo đợt, mỗi mẫu chỉ có vài chiếc, mẫu tuần này khác tuần sau. Kênh này hợp với shop bán theo kiểu "hàng độc, mỗi mẫu một chiếc" trên mạng xã hội, không hợp với shop cần nhập lại cùng một mã cho khách quen. Người mua hộ có kinh nghiệm thường đi vào ngày cửa hàng vừa nhập hàng mới, chụp ảnh lên nhóm khách, khách chọn xong mới mua.
Một lưu ý về chính sách đổi trả: nhiều chuỗi ở Mỹ đổi trả rộng rãi, và có người lợi dụng điều này để "mua trước, trả sau nếu khách không lấy". Cách làm này đẩy rủi ro sang cửa hàng, dễ bị chuỗi đánh dấu tài khoản, và khi hàng đã lên máy bay thì không trả được nữa. Lập kế hoạch dựa trên đơn khách đặt thật vẫn an toàn hơn dựa trên quyền đổi trả.
Outlet và cửa hàng của hãng: biết mình đang mua loại hàng nào
Outlet ở Mỹ thường là các khu tập trung nhiều cửa hàng của hãng, đặt ngoài rìa đô thị, cần đi xe. Người bán quần áo, giày dép, đồ thể thao rất chuộng nguồn này vì giá giảm sâu so với cửa hàng trong thành phố. Điều quan trọng là phân biệt hai loại hàng nằm chung trên kệ outlet: hàng tồn của dòng chính bán ở cửa hàng thường, và hàng sản xuất riêng cho outlet với chất liệu, chi tiết đơn giản hơn để giữ giá thấp.
Cả hai đều là hàng thật của hãng, không có gì sai khi bán. Cái sai nằm ở cách giới thiệu: rao một món làm riêng cho outlet như "hàng chính dòng bán tại cửa hàng" là nói không đúng với khách. Cách an toàn là nói rõ nguồn: "mua tại outlet của hãng ở Mỹ", kèm ảnh tem và hoá đơn. Khách hiểu nguồn thì khiếu nại về chất liệu giảm hẳn.
Cửa hàng của hãng và cửa hàng bách hoá chỉ thực sự có lời trong mùa giảm giá lớn: cuối mùa hè, cuối năm, các ngày lễ mua sắm. Ngoài mùa đó, kênh này hợp với đơn đặt trước của khách cần đúng mẫu mới, đúng size, và chấp nhận giá cao hơn. Người bán nhỏ thường kết hợp: hàng săn ở outlet để bán sẵn, hàng mẫu mới mua theo đơn đặt trước.
Nhà thuốc, mỹ phẩm và những nhóm hàng vướng thủ tục
Mỹ phẩm phổ thông mua ở nhà thuốc là hàng thật, nhưng bán ở Việt Nam là chuyện khác. Theo nguyên lý quản lý hiện hành, mỹ phẩm lưu hành tại Việt Nam phải được công bố. Người bán nhỏ nhập lẻ thường không đứng tên công bố được, nên cần hỏi cơ quan quản lý hoặc đơn vị tư vấn trước khi bán đều đặn, thay vì mặc định "hàng xách tay thì không cần".
Thực phẩm bổ sung, vitamin là nhóm rủi ro nhất. Ở Mỹ chúng bán như hàng tiêu dùng trên kệ siêu thị; ở Việt Nam chúng thuộc nhóm phải có hồ sơ trước khi lưu hành và quảng cáo. Bán lại kèm lời hứa công dụng là thêm một tầng vi phạm. Nhóm này được bàn riêng trong một bài khác của chuyên mục.
Thuốc, kể cả thuốc không kê đơn ở Mỹ, không phải hàng để buôn. Nhiều loại thuốc bán tự do ở nhà thuốc Mỹ lại thuộc diện quản lý chặt ở Việt Nam. Mang thuốc về để bán là vùng pháp lý nguy hiểm, không phải một ngách kinh doanh.
Đồ cho trẻ nhỏ cần thêm một lớp thận trọng. Sữa công thức, đồ ăn dặm, ghế ô tô trẻ em, đồ chơi đều thuộc nhóm có quy định riêng về chất lượng hoặc an toàn. Trước khi nhận đơn, hỏi rõ nhóm hàng đó cần giấy tờ gì khi nhập và khi bán.
Ghi lại câu hỏi trước khi hỏi. Khi gọi đại lý làm thủ tục hải quan hoặc cơ quan quản lý, chuẩn bị sẵn tên hàng, thành phần, công dụng ghi trên bao bì, số lượng mỗi lô và tần suất nhập. Câu hỏi cụ thể nhận được câu trả lời cụ thể.
Ghép các kênh thành một nguồn hàng ổn định
Người bán sống được lâu với hàng Mỹ hiếm khi dựa vào một kênh. Một cách ghép kênh thường gặp như sau:
- Chọn một nhóm hàng chủ lực nhẹ, ít vướng thủ tục, có khách quay lại (ví dụ quần áo thể thao, túi vải, đồ bếp nhỏ), và một nhóm phụ để thử.
- Gắn mỗi nhóm với một hai kênh: quần áo với outlet và cửa hàng giảm giá, đồ bếp với cửa hàng giảm giá và cửa hàng bách hoá trong mùa sale.
- Có người ở Mỹ đi hàng định kỳ (người thân, người quen hoặc người mua hộ có thoả thuận rõ), lịch cố định theo tuần hoặc theo đợt gửi thùng.
- Gom đơn đặt trước cho hàng mẫu mới, bán sẵn cho hàng săn được; không trộn hai kiểu trong cùng một bài đăng để khách khỏi hiểu lầm thời gian chờ.
- Tính giá về tay cho từng thùng, không cho từng món, vì cước, thuế, phí chuyển tiền tính theo thùng; ghi lại sau mỗi đợt để biết nhóm nào thật sự có lời.
- Giữ hoá đơn mua của từng món, chụp ảnh lưu theo đợt; đây là bằng chứng nguồn gốc khi khách hỏi và khi làm việc với hải quan.
Ví dụ giả định: một shop bán đồ thể thao, mỗi tháng gửi một thùng khoảng hai mươi ký từ Mỹ, trong đó ba phần tư là quần áo săn ở outlet, phần còn lại là đơn đặt trước của khách quen. Sau ba tháng, sổ ghi chép cho thấy giày chạy bộ chiếm ít ký nhưng mang lại nửa số lời, còn áo khoác dày chiếm nhiều ký mà lời mỏng. Quyết định tiếp theo đến từ con số đó, không đến từ cảm giác.
Kênh Mỹ so với nguồn Trung Quốc và nguồn trong nước
Người mới thường hỏi: sao không lấy hàng Trung Quốc cho rẻ? Câu trả lời nằm ở loại khách. Hàng Mỹ bán cho người muốn đúng hàng của hãng, đúng mẫu đang bán ở Mỹ, chấp nhận chờ và trả giá cao hơn hàng phổ thông. Nguồn Trung Quốc mạnh về giá, số lượng, tốc độ, và hợp với hàng không gắn thương hiệu. Hai nguồn phục vụ hai nhóm khách khác nhau, không phải đối thủ của nhau trên cùng một kệ.
Nguồn trong nước (nhà nhập khẩu chính ngạch, đại lý phân phối) có lợi thế giấy tờ đầy đủ, hàng đều, bảo hành rõ. Khi một món hàng Mỹ đã có nhà phân phối chính thức với giá hợp lý tại Việt Nam, khoảng lời của người mua lẻ thu hẹp lại gần bằng không, và khách cũng có lý do để mua chỗ có bảo hành. Vì vậy, trước khi chọn món, nên kiểm xem nó đã có kênh chính thức trong nước chưa.
Một thói quen tốt là lập bảng ba cột cho mỗi món định bán: giá về tay theo đường Mỹ, giá cùng món ở kênh chính thức trong nước (nếu có), giá món tương đương từ nguồn khác. Món nào chỉ thắng ở cột thứ nhất nhờ một đợt giảm giá hiếm hoi thì không nên làm hàng chủ lực.
Câu hỏi thường gặp
Không có người thân ở Mỹ thì có lấy được hàng từ các kênh này không?
Được, qua người mua hộ có thoả thuận rõ hoặc qua sàn bán lẻ trực tuyến kết hợp kho trung chuyển. Mỗi cách có rủi ro riêng: người mua hộ cần được kiểm uy tín và có thoả thuận bằng văn bản; sàn trực tuyến thì nhiều người bán không gửi quốc tế. Chuyên mục có bài riêng cho từng cách.
Thẻ thành viên siêu thị kho có cho người nước ngoài đăng ký không?
Chính sách mỗi chuỗi khác nhau và có thể thay đổi. Thông thường thẻ gắn với người có địa chỉ ở Mỹ. Người bán ở Việt Nam thường dựa vào thẻ của người thân hoặc người mua hộ. Không nên mượn thẻ của người không quen hoặc mua thẻ trên mạng vì có thể bị khoá và mất tiền.
Hàng outlet có bị coi là hàng lỗi không?
Không. Hàng outlet là hàng thật của hãng, gồm hàng tồn mùa trước và hàng làm riêng cho kênh outlet. Một số món có tem đánh dấu hàng outlet. Khi bán, chỉ cần nói đúng nguồn để khách không nhầm với hàng chính dòng bán ở cửa hàng trong thành phố.
Có nên lấy đồ ăn vặt, đồ khô từ siêu thị Mỹ về bán không?
Được cân nhắc nhưng phải tính cước kỹ vì đồ ăn nặng so với giá trị, và thực phẩm có hạn dùng, có thể thuộc diện kiểm tra an toàn thực phẩm khi nhập. Hỏi đại lý hải quan về yêu cầu với lô của bạn, và chỉ nhập lượng bán hết trước hạn dùng.
Lấy hàng Mỹ cần bao nhiêu vốn để bắt đầu?
Không có con số chung. Cách tính là: tiền hàng của một thùng thử, cộng cước, thuế, phí chuyển tiền, cộng một khoản dự phòng cho hàng lỗi và hàng chậm bán. Nhiều người bắt đầu bằng đơn đặt trước có cọc để vốn ứ đọng ít, rồi mới mua hàng bán sẵn khi đã biết món nào khách lấy đều.
Mua hàng Mỹ giá lẻ rồi bán lại có hợp pháp không?
Việc mua lẻ ở Mỹ không có gì sai. Vấn đề nằm ở khâu đưa hàng vào Việt Nam và bán: hàng phải được khai báo đúng là hàng kinh doanh, nộp thuế theo quy định hiện hành, đáp ứng yêu cầu riêng của từng nhóm hàng, và người bán có tư cách kinh doanh phù hợp. Hỏi cơ quan hải quan hoặc đại lý làm thủ tục cho trường hợp cụ thể của bạn.
