Trong Đông Nam Á, Thái Lan là thị trường đánh hàng thuận tiện nhất cho shop nhỏ Việt Nam nhờ chợ sỉ thời trang lớn, nhiều người Việt qua lại và đường gửi hàng quen; các nước còn lại hợp với từng ngách: Malaysia cho đồ ăn khô, hàng halal; Singapore cho hàng chọn lọc giá cao; Indonesia cho thời trang kín đáo, batik, đồ thủ công; Philippines cho đồ khô và đồ thủ công từ sợi tự nhiên; Campuchia và Lào chủ yếu là đường trung chuyển hàng Thái với rủi ro chứng từ.
Bài này không xếp hạng nước nào lãi hơn, vì lãi phụ thuộc vào khách và mặt hàng của từng shop. Thay vào đó, bài đặt các thị trường cạnh nhau theo nhóm hàng mạnh, cách đi lại, ngôn ngữ, kênh gửi hàng và mức vướng thủ tục, rồi đưa ra cách chọn theo kiểu shop. Danh mục có bài riêng cho từng nước; bài này giúp bạn quyết định nên đọc và đi nước nào trước.
Bảng so sánh tổng quát
Các nhận định dưới đây là xu hướng chung để định hướng, không phải đánh giá tuyệt đối; từng khu chợ, từng mặt hàng có ngoại lệ.
| Nước | Nhóm hàng mạnh với shop Việt | Kiểu nguồn | Mức vướng thủ tục điển hình |
|---|---|---|---|
| Thái Lan | Quần áo, phụ kiện, đồ trang trí, đồ ăn khô | Chợ sỉ lớn, trung tâm thời trang, chợ cuối tuần | Thấp với quần áo, cao với mỹ phẩm, thực phẩm |
| Malaysia | Đồ ăn khô, hàng halal, một số mỹ phẩm, vải | Cửa hàng sỉ, siêu thị, nhà phân phối | Trung bình đến cao (thực phẩm, mỹ phẩm) |
| Singapore | Hàng chọn lọc, hàng gom từ nhiều nước, đồ hiệu cũ | Cửa hàng bán lẻ, cửa hàng ký gửi | Phụ thuộc nhóm hàng; rủi ro thật giả với đồ hiệu |
| Indonesia | Thời trang kín đáo, batik, đồ thủ công, cà phê | Chợ vải, chợ thời trang lớn, làng nghề | Trung bình; đồ gỗ, mây có thể kiểm dịch |
| Philippines | Xoài sấy, đồ dừa, túi đan, đồ thủ công từ vỏ, sợi | Nhà sản xuất, cửa hàng sỉ đồ khô, hội chợ thủ công | Trung bình (thực phẩm); sản phẩm biển có hạn chế |
| Campuchia, Lào | Chủ yếu hàng Thái trung chuyển | Chợ biên giới, chợ thành phố | Rủi ro cao nếu hàng không chứng từ |
Bảng cho thấy một điểm quan trọng: nhóm hàng ít vướng thủ tục nhất, tức quần áo và phụ kiện, lại tập trung mạnh nhất ở Thái Lan. Các nước khác hấp dẫn ở những nhóm thường đi kèm thủ tục thực phẩm, mỹ phẩm hoặc kiểm dịch.
Đi lại, ngôn ngữ và gửi hàng
Ngoài nhóm hàng, chi phí và độ khó của mỗi chuyến phụ thuộc vào những yếu tố hậu cần sau.
| Nước | Đi lại từ Việt Nam | Ngôn ngữ trong buôn bán | Gửi hàng về |
|---|---|---|---|
| Thái Lan | Nhiều chuyến bay; có cả đường bộ qua nước thứ ba | Tiếng Thái, tiếng Anh cơ bản ở khu đông khách | Nhiều dịch vụ gom hàng quen người Việt |
| Malaysia | Chuyến bay thường xuyên | Tiếng Malaysia, tiếng Anh, tiếng Hoa | Bưu chính, chuyển phát, gom hàng |
| Singapore | Chuyến bay thường xuyên | Tiếng Anh phổ biến | Dịch vụ chuyển phát thuận tiện, chi phí cao |
| Indonesia | Chuyến bay tới các thành phố lớn | Tiếng Indonesia, tiếng Anh hạn chế ở chợ | Thời gian và thủ tục có thể kéo dài hơn |
| Philippines | Chuyến bay tới Manila, Cebu | Tiếng Anh dùng rộng rãi | Chuyển phát, gom hàng |
| Campuchia, Lào | Bay hoặc đường bộ | Tiếng địa phương; có người nói tiếng Việt ở một số khu | Qua cửa khẩu đất liền, cần chứng từ đầy đủ |
Công dân Việt Nam đi các nước ASEAN thường được miễn thị thực cho thời gian lưu trú ngắn theo thoả thuận khu vực. Điều kiện và thời hạn lưu trú khác nhau giữa các nước và có thể thay đổi; kiểm thông tin của cơ quan lãnh sự trước mỗi chuyến.
Chọn thị trường theo kiểu shop
Không có thị trường tốt nhất, chỉ có thị trường hợp với khách và năng lực của shop bạn.
Shop quần áo, phụ kiện phổ thông
Thái Lan thường là điểm bắt đầu hợp lý: chợ sỉ tập trung, mua theo ri, dịch vụ gom hàng quen, thủ tục quần áo đơn giản hơn thực phẩm và mỹ phẩm. Indonesia đáng thêm vào khi shop có khách mặc đồ kín đáo hoặc thích vải batik.
Shop đồ ăn vặt, đặc sản nhập
Malaysia và Philippines có những món khác biệt rõ, Thái Lan có nhiều lựa chọn đóng gói. Nhưng mọi thực phẩm đều cần hồ sơ an toàn thực phẩm, nên chọn nước theo khả năng tìm được nhà sản xuất hợp tác cung cấp giấy tờ, không theo món ngon nhất.
Shop decor, quà tặng thủ công
Thái Lan với chợ cuối tuần, Indonesia với đồ thủ công, Philippines với sợi abaca và vỏ capiz. Hàng thủ công thường cồng kềnh, dễ vỡ, có thể kiểm dịch; tính cước và hao hụt kỹ.
Shop hàng chọn lọc, khách chi tiêu cao
Singapore có hàng gom từ nhiều nước, môi trường mua bán minh bạch, nhưng giá cao. Hợp với shop đã có khách sẵn sàng trả cho sự chọn lọc; đồ hiệu cũ cần hết sức thận trọng về thật giả.
Shop ở tỉnh biên giới
Hàng Thái qua Campuchia, Lào có vẻ gần và rẻ, nhưng chỉ nên đi theo con đường có chứng từ qua cửa khẩu quốc tế. Hàng không chứng từ là rủi ro bị thu giữ, xử phạt.
Những yếu tố thường bị bỏ qua khi so sánh
Chi phí cố định của chuyến đi. Vé, chỗ ở, đi lại, thời gian của bạn. Với lô nhỏ, chi phí này chia cho mỗi món có thể lớn hơn phần chênh lệch giá mua giữa các nước. Nước gần, nhiều chuyến bay, chỗ ở rẻ giúp lô nhỏ có lãi hơn.
Khả năng đặt lại từ xa. Một thị trường nơi người bán quen nhận đơn qua tin nhắn và gửi ra điểm gom giúp bạn không phải đi mỗi tháng. Thái Lan có lợi thế rõ ở điểm này nhờ cộng đồng người buôn Việt lâu năm.
Nguồn gốc thật của hàng. Ở nhiều chợ sỉ trong khu vực, phần lớn hàng tiêu dùng phổ thông được nhập từ Trung Quốc. Nếu thứ bạn mua có thể lấy tại nơi sản xuất, phép so sánh phải tính cả lựa chọn đó.
Mùa và khí hậu. Mùa mưa, mùa lễ, mùa nóng ở nước nguồn ảnh hưởng đến lịch đi; mùa bán ở Việt Nam ảnh hưởng đến loại hàng nên lấy.
Năng lực ngôn ngữ của bạn. Biết tiếng Anh làm Malaysia, Singapore, Philippines dễ hơn nhiều; biết tiếng Hoa có lợi ở nhiều khu buôn bán của người Hoa trong khu vực.
Rủi ro thủ tục theo nhóm hàng. Đây là yếu tố quyết định hơn cả quốc gia. Mỹ phẩm Malaysia hay mỹ phẩm Thái đều phải công bố; quần áo ở nước nào cũng đơn giản hơn.
Thử một thị trường mới mà không mạo hiểm
Trước khi bay sang một nước mới, có thể kiểm nhu cầu và nguồn với chi phí thấp:
- Đặt mua vài sản phẩm của nước đó qua sàn thương mại điện tử khu vực hoặc qua nhà phân phối trong nước để thử khách.
- Theo dõi phản hồi và tốc độ bán trong vài tuần.
- Với món bán tốt, tìm hiểu thủ tục cho nhóm hàng đó và tìm nhà sản xuất, nhà buôn có thể bán cho bạn kèm giấy tờ.
- Hỏi người Việt sống ở nước đó, hoặc người đã đi lấy hàng, về khu chợ, cách gửi hàng, rủi ro.
- Lên chuyến đi ngắn, mục tiêu rõ ràng: gặp nguồn, mua lô thử, thiết lập kênh đặt lại.
- Quyết toán chuyến đi, so với nguồn hiện có; chỉ mở rộng khi số liệu thật ủng hộ.
Cách làm này chậm hơn việc mua vé ngay, nhưng tránh được những chuyến đi đắt đỏ để rồi phát hiện khách không cần món hàng đó, hoặc món hàng không làm được thủ tục.
Ba tình huống giả định để đối chiếu
Ba shop khác nhau đi tới ba lựa chọn khác nhau từ cùng một bảng so sánh.
Shop đồ nữ online ở Hà Nội
Khách chủ yếu nữ văn phòng, mua quần áo, phụ kiện. Thái Lan là thị trường chính với chuyến đi định kỳ và đặt lại từ xa với sạp quen. Lịch đi dồn vào trước mùa nóng ở miền Bắc. Indonesia được cân nhắc như thị trường phụ cho dòng đồ kín đáo, nhưng chỉ sau khi đặt thử qua sàn khu vực thấy khách phản hồi tốt.
Shop đồ ăn vặt nhập ở Đà Nẵng
Khách thích món lạ để làm quà. Shop không tự đi chợ mà mua thử từ nhà phân phối trong nước các món của Malaysia và Philippines, thấy xoài sấy và một loại bánh có khách mua lại. Bước tiếp theo là tìm nhà sản xuất hợp tác cung cấp giấy tờ để làm hồ sơ thực phẩm, rồi mới tính chuyến đi.
Shop decor ở Thành phố Hồ Chí Minh
Khách là quán cà phê, homestay. Shop đi Chatuchak ở Bangkok tìm xưởng gốm nhỏ, và đặt đồ thủ công sợi tự nhiên từ Philippines qua nhà sản xuất có kinh nghiệm xuất khẩu. Hàng cồng kềnh nên shop gom đơn, gửi đường biển dạng hàng lẻ mỗi vài tháng thay vì gửi nhanh từng lô nhỏ.
Điểm chung của cả ba: thử nhỏ, đo bằng số liệu bán thật, rồi mới mở rộng. Không shop nào chọn thị trường chỉ vì nghe nói "nước đó đang có nhiều người lấy hàng".
Ghép nhiều nước hay đi sâu một nước
Ghép hai nước trong một chuyến, như Singapore – Malaysia, giúp chia chi phí đi lại cho nhiều nhóm hàng. Nhưng nó cũng nhân đôi thủ tục nhập cảnh, tiền tệ, lô hàng và chứng từ. Bài về chuyến ghép hai điểm trong danh mục đã phân tích kỹ khi nào nên ghép.
Với người mới, đi sâu một nước thường cho kết quả tốt hơn: quen chợ, quen người bán, quen dịch vụ gửi hàng, xây được mối đặt lại. Sau vài chuyến, mỗi chuyến đi trở nên rẻ hơn và ít rủi ro hơn nhờ những mối quen đó. Khi đã vững ở một nước, mở thêm nước thứ hai để bổ sung nhóm hàng là bước tự nhiên.
Người lâu năm thường có một thị trường chính và một hai thị trường phụ. Thị trường chính cho phần lớn doanh thu, thị trường phụ cho mẫu khác biệt. Cơ cấu này cân bằng giữa ổn định và mới lạ.
Một lưu ý khác: khi mở thêm thị trường, đừng bỏ bê thị trường chính. Mối quen ở nước đầu tiên cần được duy trì bằng đơn đặt đều, kể cả khi bạn đang bận thử nguồn mới.
Dù chọn cách nào, sổ ghi chép theo từng nước, từng lô là điều kiện để so sánh bằng số liệu thật, không bằng cảm giác.
Câu hỏi thường gặp
Người mới nên bắt đầu đánh hàng ở nước nào trong Đông Nam Á?
Với shop quần áo, phụ kiện, Thái Lan thường thuận tiện nhất nhờ chợ sỉ tập trung, nhiều người Việt qua lại và dịch vụ gửi hàng quen. Với shop đồ ăn hay đồ thủ công, nên chọn theo món khách cần và khả năng làm thủ tục, có thể là Malaysia, Philippines hoặc Indonesia.
Đánh hàng Đông Nam Á có rẻ hơn Trung Quốc không?
Với hàng tiêu dùng phổ thông, chợ sỉ Trung Quốc thường có giá vốn thấp hơn vì gần nơi sản xuất. Lý do lấy hàng ở Đông Nam Á là những nhóm đặc trưng: quần áo kiểu Thái, batik Indonesia, đồ ăn khô Malaysia, Philippines. So sánh từng món theo giá về tay, không theo quốc gia.
Đi các nước ASEAN có cần thị thực không?
Công dân Việt Nam thường được miễn thị thực ngắn hạn khi đi các nước ASEAN theo thoả thuận khu vực. Thời gian lưu trú và điều kiện cụ thể khác nhau giữa các nước và có thể thay đổi. Mục đích kinh doanh, làm việc dài hạn có thể cần giấy tờ khác; kiểm cơ quan lãnh sự.
Nước nào trong khu vực ít vướng thủ tục nhất?
Mức vướng phụ thuộc nhóm hàng hơn là quốc gia. Quần áo, phụ kiện thường đơn giản hơn; mỹ phẩm, thực phẩm, đồ chơi trẻ em, đồ điện có thủ tục riêng dù mua ở nước nào. Hỏi đại lý làm thủ tục hải quan theo từng nhóm hàng cụ thể.
Có nên đi nhiều nước trong một chuyến không?
Hợp khi bạn đã quen ít nhất một thị trường và có nhóm hàng bổ sung cho nhau ở nước thứ hai. Với người mới, đi sâu một nước giúp quen chợ, quen nguồn, xây mối đặt lại. Ghép nhiều nước làm tăng thủ tục, tiền tệ và số lô chứng từ.
Làm sao so sánh hai thị trường bằng số liệu?
Tính giá về tay cho cùng một nhóm hàng từ mỗi thị trường, gồm giá mua, cước, thuế và phí, chi phí chuyến chia theo số món, hao hụt. Sau đó so với giá bán và tốc độ bán thực tế. Con số từ chính các lô của bạn đáng tin hơn mọi lời kể.