Soi chất lượng quần áo Hàn khi mua theo ri là kiểm một chiếc mẫu thật kỹ — vải, đường may, khoá, cúc, màu — rồi kiểm nhanh từng chiếc trong dây hàng khi nhận, vì sạp sỉ hiếm khi đổi trả sau khi bạn rời quầy. Một lỗi nhỏ ở mẫu sẽ lặp lại trên mọi chiếc trong ri; một lỗi ngẫu nhiên ở một chiếc thì phải bắt được trước khi hàng vào bao.
Quần áo ở chợ sỉ Hàn nhìn chung hoàn thiện khá, nhưng không đồng đều: cùng một toà nhà có sạp làm rất kỹ và có sạp chạy số lượng. Ánh đèn chợ đêm, nhịp mua nhanh và áp lực "hết hàng" khiến người mới dễ bỏ qua bước kiểm. Bài này đưa ra cách soi theo thứ tự, danh sách lỗi hay gặp và cách xử lý ở ba thời điểm: tại sạp, tại chỗ nghỉ, và khi đã về Việt Nam.
Vì sao phải soi kỹ dù mua ở chợ sỉ
Ở chợ sỉ, giá đã là giá cho người buôn, đổi lại người bán không có thời gian chăm từng khách. Luật ngầm ở nhiều sạp là hàng đã giao thì coi như khách đã chấp nhận; lỗi nặng có thể được đổi ở lần đặt sau nếu bạn là khách quen, nhưng không có gì bảo đảm. Bạn là người đứng giữa: sạp không chịu, còn khách ở Việt Nam thì chắc chắn trả lại món lỗi.
Phép tính rất đơn giản. Ví dụ giả định: một ri sáu chiếc, mỗi chiếc lãi dự kiến bằng một phần tư giá vốn. Chỉ cần một chiếc bị bung chỉ không bán được, phần lãi của cả ri giảm gần một nửa; hai chiếc lỗi là ri đó hoà vốn. Mười phút kiểm ở sạp rẻ hơn rất nhiều so với hàng chục tin nhắn giải thích với khách sau này.
Soi kỹ còn có giá trị thứ hai: nó cho bạn biết sạp nào đáng làm lâu dài. Sau vài chuyến, những sạp có tỷ lệ lỗi thấp sẽ thành mối đặt từ xa, còn những sạp hay lỗi thì chỉ mua khi thật cần mẫu đó.
Đọc vải bằng tay, mắt và nhãn thành phần
Bắt đầu với nhãn thành phần may ở đường sườn hoặc cổ áo. Nhãn thường ghi tỷ lệ các loại sợi bằng chữ Hàn hoặc tiếng Anh: cotton, polyester, rayon (viscose), nylon, len, acrylic, spandex. Thành phần nói lên nhiều điều: vải nhiều rayon mềm rủ nhưng dễ co khi giặt nóng; vải nhiều acrylic giả len dễ xù lông; vải có spandex co giãn nhưng có thể mất đàn hồi sau thời gian. Chụp nhãn thành phần của từng mẫu để sau này trả lời khách.
Dùng tay để cảm nhận độ dày, độ đanh, độ rủ. Vò nhẹ một góc vải trong lòng bàn tay vài giây rồi thả ra: vải nhăn nhiều và lâu phẳng lại thì khách sẽ phải là ủi thường xuyên. Kéo nhẹ vải theo chiều ngang và chiều dọc ở đường may: vải mỏng bị giãn lỗ kim hoặc toác sợi là dấu hiệu sẽ rách ở chỗ chịu lực.
Dùng mắt để soi mặt vải dưới ánh sáng. Giơ vải lên trước nguồn sáng xem độ dày có đều không, có chỗ mỏng, lỗ nhỏ hay vệt dệt lỗi không. Với áo len, nhìn kỹ vùng nách và khuỷu tay xem đã có xù lông từ khi còn mới chưa. Với vải in hoạ tiết, xem hoạ tiết có bị lệch ở đường ráp giữa thân trước và thân sau không.
Đường may, khoá, cúc và lót: danh sách điểm soi
Lật mặt trái chiếc mẫu ra và đi theo danh sách. Thứ tự này đi từ chỗ hay lỗi nhất tới chỗ ít lỗi hơn:
- Đường may sườn và vai: mũi chỉ đều, không bỏ mũi, không có đoạn chỉ chùng; kéo nhẹ hai bên đường may xem có hở không.
- Đường vắt sổ mép vải: phủ kín mép, không bị tưa sợi ra ngoài; vải dễ tưa mà vắt sổ thưa là sau vài lần giặt sẽ bung.
- Nách và đáy quần: chỗ chịu lực nhiều nhất, thường bị may vội; xem có may lại hai lần hay chỉ một đường.
- Khoá kéo: kéo lên xuống hết hành trình vài lần, khoá chạy trơn, không kẹt răng, đầu khoá không lỏng.
- Cúc và khuy: cúc đính chắc (giật nhẹ không lung lay), khuy được thùa kín, cắt khuy gọn không tưa.
- Lót áo khoác: lót không ngắn hơn vỏ gây kéo nhăn, đường may lót không hở; có cúc dự phòng thì kiểm đủ.
- Gấu và cửa tay: gấu thẳng, không xoắn; hai cửa tay cùng độ dài.
- Chỉ thừa, vết phấn, vết bẩn: chỉ thừa cắt được, vết phấn may thường mất khi giặt, nhưng vết dầu máy hay vết ố thì khó, cần ghi lại.
- Tính đối xứng: gập đôi áo theo trục giữa, hai bên vai, hai tay, hai túi phải trùng nhau.
Kiểm mẫu theo danh sách này mất vài phút. Nếu mẫu đã lỗi ở hai, ba điểm thì đừng mua ri đó dù kiểu dáng đẹp: lỗi ở mẫu thường là lỗi của rập hoặc của chuyền may, sẽ lặp lại ở mọi chiếc.
Màu dưới đèn chợ đêm khác màu dưới trời
Chợ sỉ ban đêm dùng nhiều loại đèn khác nhau, có sạp ánh vàng ấm, có sạp ánh trắng lạnh. Một chiếc áo màu be dưới đèn vàng có thể ra màu kem nhạt hoặc ngả hồng dưới ánh sáng ban ngày; màu xanh than có thể gần như đen. Khách ở Việt Nam sẽ nhìn ảnh chụp ban ngày và so với hàng thật dưới ánh sáng tự nhiên, nên lệch màu là lý do khiếu nại rất phổ biến.
Cách giảm rủi ro: chụp mẫu bằng đèn flash điện thoại hoặc dưới nguồn sáng trắng nhất có thể trong sạp, đặt cạnh một vật có màu quen thuộc như tờ giấy trắng để có mốc so. Khi về chỗ nghỉ, chụp lại dưới ánh sáng cửa sổ trước khi đăng bán. Trên trang bán hàng, ghi rõ ảnh chụp dưới ánh sáng nào.
Lệch màu giữa các chiếc trong cùng một ri cũng là lỗi cần soi. Vải nhuộm khác mẻ có thể đậm nhạt khác nhau một chút; trải các chiếc cạnh nhau dưới cùng nguồn sáng là thấy. Với áo ghép từ nhiều mảnh, xem các mảnh có cùng sắc độ không — tay áo nhạt hơn thân là lỗi dễ thấy khi mặc.
Hàng mẫu treo và hàng giao trong túi: kiểm lúc nhận
Ở nhiều sạp sỉ, chiếc treo trên giá là mẫu; hàng bạn mua được lấy từ kho, gấp sẵn trong túi ni lông, đôi khi giao sau ít phút hoặc gửi tới điểm gom. Chiếc mẫu đẹp không có nghĩa những chiếc trong túi giống hệt. Nếu điều kiện cho phép, mở túi đếm số lượng, đối chiếu màu, size với phiếu ghi hàng và soi nhanh vài điểm chính như đường may sườn, khoá kéo.
Nếu sạp không cho mở tại chỗ vì đông khách, hãy kiểm ngay khi về điểm gom hoặc chỗ nghỉ, trước khi đóng vào bao lớn. Lúc đó vẫn còn kịp nhắn tin cho sạp kèm ảnh chụp, đề nghị đổi hoặc ghi nhận để bù ở lần sau. Một khi hàng đã bay về Việt Nam, khả năng đòi đổi gần như bằng không.
Ghi lại trong sổ mỗi lô: sạp nào, mẫu nào, số lượng lỗi, loại lỗi và cách sạp xử lý. Thông tin này quan trọng hơn mọi lời giới thiệu về sạp, vì nó là dữ liệu thật từ chính hàng bạn đã nhận.
Cùng một mẫu ở nhiều sạp: so chất lượng trước khi chọn
Ở chợ sỉ Hàn, không hiếm gặp cùng một kiểu áo xuất hiện ở vài sạp, đôi khi giá chênh nhau. Có thể đó là hàng của cùng một xưởng phân phối qua nhiều sạp, cũng có thể là sạp khác cho may lại theo mẫu đang bán chạy với vải và cách hoàn thiện khác. Nhìn ảnh thì giống, cầm lên tay mới thấy khác: vải mỏng hơn, lót thiếu, đường may thưa hơn.
Khi đã thấy một mẫu ở hai sạp, hãy dành vài phút đặt hai chiếc cạnh nhau, so theo đúng danh sách điểm soi: độ dày vải, đường vắt sổ, khoá, cúc, lót. Chênh lệch giá nhỏ thường phản ánh chênh lệch hoàn thiện. Với khách quen ở Việt Nam, sự ổn định chất lượng giữa các lần mua quan trọng hơn khoản tiết kiệm vài phần trăm trên giá vốn.
Chuyện mẫu na ná nhau còn có một mặt khác: nếu chiếc áo mang logo, hoạ tiết hay tên thương hiệu của người khác, đó không còn là chuyện chất lượng mà là chuyện hàng nhái nhãn hiệu, rủi ro pháp lý thuộc về cả người bán lại. Chuyên mục rủi ro của trang có bài riêng về vấn đề này; ở đây chỉ cần nhớ là đừng lấy hàng có dấu hiệu thương hiệu bạn không chứng minh được nguồn.
Kiểm lần cuối khi hàng về: giặt thử, là thử, chụp lại
Hàng về tới Việt Nam là lúc kiểm lần cuối trước khi giao. Với mỗi mẫu mới, giặt thử một chiếc đúng theo hướng dẫn trên nhãn, phơi khô rồi đo lại các số chính. Nếu ngang ngực hay dài áo co vài centimet, bảng size trên trang phải ghi số sau giặt hoặc ghi rõ mức co để khách chọn. Màu có ra nhiều trong nước giặt đầu không cũng cần ghi chú.
Là thử ở nhiệt độ ghi trên nhãn để xem vải có bóng, nhăn cháy hay co rút không, nhất là với vải pha sợi tổng hợp. Treo lên móc một đêm để xem vết gấp từ lúc đóng bao có phẳng ra không; vết gấp khó mất sẽ làm ảnh thật kém hơn ảnh chụp ở Hàn, nên cần là trước khi giao.
Cuối cùng, chụp lại hàng ở điều kiện ánh sáng bạn dùng cho mọi ảnh bán hàng, đặt cạnh ảnh chụp ở chợ để so màu. Chiếc nào lệch màu so với ảnh đã đăng, sửa mô tả trước khi khách đặt. Bước kiểm cuối này tốn thêm một buổi nhưng loại bỏ phần lớn lý do trả hàng.
Xử lý lỗi ở từng thời điểm
Tại sạp. Chỉ ra lỗi một cách lịch sự, có chiếc mẫu để so. Đề nghị đổi chiếc khác hoặc bỏ chiếc đó khỏi ri. Nếu sạp từ chối và lỗi nằm ở mẫu, cách tốt nhất là không mua; đừng mua với hy vọng về sửa được.
Tại chỗ nghỉ hoặc điểm gom. Chụp ảnh lỗi rõ ràng, kèm ảnh túi hàng và phiếu ghi hàng, nhắn ngay cho sạp. Nhiều sạp sẽ hẹn đổi ở chuyến sau hoặc ghi có cho lần đặt kế tiếp với khách quen. Giữ tin nhắn đó làm bằng chứng.
Khi đã về Việt Nam. Phân loại: lỗi sửa được (chỉ thừa, đứt chỉ ngắn, cúc lỏng) đưa thợ may sửa rồi bán với giá bình thường; lỗi không sửa được nhưng vẫn mặc được thì bán giảm giá và nói rõ; lỗi nặng thì loại. Đừng giấu lỗi để bán giá bình thường.
Khi khách phát hiện lỗi sau khi nhận. Nhận lại hoặc giảm giá theo chính sách đã công bố, cảm ơn khách đã báo. Một cách xử lý gọn gàng thường giữ được khách tốt hơn một chiếc áo hoàn hảo.
Câu hỏi thường gặp
Mua theo ri ở chợ sỉ Hàn có được mở túi kiểm hàng không?
Tuỳ sạp và thời điểm. Khi vắng khách, nhiều sạp cho mở kiểm nhanh; giờ cao điểm thì có thể không. Nếu không được kiểm tại chỗ, hãy kiểm ngay tại điểm gom hoặc chỗ nghỉ và báo sạp càng sớm càng tốt.
Làm sao biết vải có bị co khi giặt không?
Đọc thành phần sợi: vải nhiều rayon, viscose hoặc cotton chưa xử lý dễ co hơn polyester. Nhãn hướng dẫn giặt ghi nhiệt độ và cách giặt khuyến nghị. Nếu đã nhập nhiều lô một mẫu, giặt thử một chiếc theo đúng hướng dẫn để biết mức co thật trước khi báo khách.
Áo len mới mua đã hơi xù lông có sao không?
Đó là dấu hiệu sợi ngắn hoặc nhiều acrylic, áo sẽ xù nhiều hơn khi mặc. Không phải lỗi bị đổi, nhưng nên cân nhắc trước khi lấy cả ri, và nếu bán thì nói với khách cách giặt, phơi để hạn chế xù.
Sạp sỉ từ chối đổi hàng lỗi thì phải làm sao?
Ghi lại sự việc, giữ bằng chứng và cân nhắc có tiếp tục mua ở sạp đó không. Với chiếc lỗi, sửa nếu được hoặc bán giảm giá có thông báo. Không nên tranh cãi gay gắt ở chợ; chọn sạp khác là cách tự bảo vệ hiệu quả nhất.
Có nên thuê người kiểm hàng ở Hàn không?
Khi đặt từ xa thường xuyên, người lấy hàng hộ hoặc kho gom có thể nhận kiểm theo tiêu chí bạn đưa. Hãy viết tiêu chí cụ thể như trong danh sách đường may, khoá, màu, và yêu cầu ảnh chụp từng lỗi, thay vì chỉ dặn "kiểm kỹ giúp".
Lỗi nhỏ có nên bán giá bình thường không?
Lỗi đã sửa xong hoàn toàn như cắt chỉ thừa hay đính lại cúc thì có thể bán bình thường. Lỗi còn nhìn thấy, dù nhỏ, nên được nói rõ và giảm giá. Khách phát hiện lỗi bị giấu thường không quay lại.