Hàng order thường chưa có trong tay người bán khi đăng bán, nên ảnh và mô tả là thứ duy nhất khách dựa vào để quyết định. Ảnh của hãng đẹp và đúng thiết kế nhưng thường sai lệch màu và có thể vướng quyền sử dụng hình ảnh; ảnh tự chụp kém bóng bẩy hơn nhưng đúng hàng thật hơn. Mô tả nên dựa trên thông tin trên bao bì gốc đã dịch, ghi rõ phần nào là thông tin của nhà sản xuất, phần nào là nhận xét của người bán.
Bài viết giúp người làm hàng xách tay, order chọn ảnh, viết mô tả, ghi kích thước, chất liệu, nước sản xuất cho đúng, và nhận ra những câu chữ dễ biến thành lời hứa sai khi hàng về không như khách hình dung. Phần quyền với hình ảnh là nguyên lý chung; chi tiết pháp lý nên kiểm theo quy định hiện hành và điều khoản của từng hãng, từng nền tảng.
Ảnh hãng, ảnh tự chụp, ảnh người mua hộ gửi: dùng khi nào
Mỗi loại ảnh có chỗ dùng riêng. Bảng dưới so sánh theo những điều người bán order quan tâm.
| Loại ảnh | Ưu điểm | Hạn chế | Nên dùng khi |
|---|---|---|---|
| Ảnh của hãng | Rõ thiết kế, đủ góc, đẹp | Màu thường được xử lý; có thể vướng quyền sử dụng; không chứng minh người bán có hàng | Giới thiệu mẫu trước khi có hàng thật, kèm ghi chú đây là ảnh minh hoạ của hãng |
| Ảnh tự chụp hàng mẫu | Đúng màu dưới ánh sáng thường, chứng minh có hàng thật | Tốn công, cần chụp đều tay | Mẫu bán thường xuyên, đã có hàng từ đợt trước |
| Ảnh người mua hộ chụp tại cửa hàng | Cho thấy hàng đang có ở nguồn | Chất lượng không đều; có thể vướng quy định chụp ảnh của cửa hàng | Xác nhận tình trạng hàng trong đợt mua |
| Ảnh khách gửi phản hồi | Tạo lòng tin | Cần xin phép khách; không chỉnh sửa | Phần đánh giá, sau khi khách đồng ý |
Nguyên tắc: ảnh nào đăng lên cũng phải được ghi rõ loại ảnh nếu nó không phải ảnh hàng thật người bán đang có. Khách có quyền biết mình đang nhìn ảnh minh hoạ hay ảnh thật.
Quyền với hình ảnh: những điều người bán nhỏ cần biết
Ảnh sản phẩm của hãng là tác phẩm do hãng hoặc nhiếp ảnh gia thực hiện, thường thuộc quyền của chủ sở hữu theo pháp luật về quyền tác giả. Nhiều hãng chấp nhận việc nhà bán lẻ dùng ảnh để bán đúng sản phẩm của họ, nhưng không phải hãng nào cũng vậy, và điều kiện có thể khác nhau. Một số nền tảng thương mại điện tử cũng có quy định riêng về ảnh sản phẩm. Khi không chắc, cách an toàn là tự chụp.
Ảnh của shop khác lại là chuyện khác hẳn. Lấy ảnh tự chụp của một shop khác, xoá dấu của họ rồi đăng như ảnh của mình là lấy công sức người khác và dễ bị tố cáo trên nền tảng. Nó còn đặt người bán vào thế khó: khách nhận hàng thấy khác ảnh, người bán không có ảnh gốc của chính mình để đối chiếu.
Ảnh có mặt người, kể cả người mẫu trong ảnh của hãng, nhân viên cửa hàng hay khách mua khác chụp lẫn vào, liên quan tới quyền đối với hình ảnh cá nhân. Khi tự chụp ở cửa hàng nước ngoài, tránh để mặt người khác lọt vào khung. Khi dùng ảnh phản hồi của khách, hỏi ý khách và che thông tin cá nhân.
Chụp ảnh hàng thật cho đúng màu, đúng cỡ
Không cần thiết bị đắt tiền; điện thoại và ánh sáng cửa sổ là đủ cho phần lớn hàng order. Những điều làm ảnh trung thực hơn:
- Ánh sáng tự nhiên, không trực tiếp. Chụp gần cửa sổ, tránh nắng chiếu thẳng; tắt đèn vàng trong phòng để không lẫn màu.
- Nền trơn trung tính. Tờ giấy trắng hoặc xám nhạt giúp mắt khách đọc đúng màu hàng.
- Tắt bộ lọc làm đẹp. Nhiều điện thoại tự làm mịn, làm rực màu; tắt đi khi chụp sản phẩm.
- Có vật đối chiếu kích thước. Đặt một vật quen thuộc cạnh hàng, hoặc chụp cùng thước dây, để khách hình dung cỡ thật.
- Chụp đủ góc và chi tiết. Mặt trước, mặt sau, đáy, đường may, khoá kéo, nắp, mặt sau bao bì có thông tin nhà sản xuất.
- Chụp cả điểm yếu. Nếu chất vải dễ nhăn, màu ngoài đời đậm hơn trên ảnh hãng, hãy chụp cho thấy. Khách thấy trước thì không khiếu nại sau.
Giữ nguyên bộ ảnh gốc chưa chỉnh để đối chiếu khi khách nói hàng khác ảnh. Ảnh đã đăng có thể được cắt, làm sáng nhẹ, nhưng không đổi màu sản phẩm.
Viết mô tả từ bao bì gốc
Bao bì gốc là nguồn thông tin đáng tin nhất về hàng ngoại: tên sản phẩm, thành phần hay chất liệu, khối lượng hay dung tích, nơi sản xuất, hướng dẫn sử dụng, cảnh báo, hạn dùng. Người bán order nên dịch những phần này một cách trung thành, ghi rõ "theo thông tin trên bao bì của nhà sản xuất", không thêm thắt.
Khi tự dịch từ tiếng Nhật, tiếng Hàn, tiếng Đức hay ngôn ngữ khác, công cụ dịch máy giúp được nhiều nhưng dễ sai với thuật ngữ chuyên ngành, đặc biệt là thành phần mỹ phẩm, chất liệu vải, cảnh báo dị ứng. Với những phần quan trọng cho an toàn, nên nhờ người đọc được ngôn ngữ đó kiểm lại, hoặc giữ nguyên tên gốc kèm phần dịch.
Phần nhận xét của người bán, ví dụ "vải mỏng, hợp mặc mùa hè ở miền Nam", nên tách riêng và ghi là nhận xét cá nhân. Như vậy khách biết đâu là thông tin của nhà sản xuất, đâu là cảm nhận của người bán, và người bán không vô tình nhận trách nhiệm cho một thông tin mà mình không có căn cứ.
Đừng quên nơi sản xuất. Nhiều hàng mua ở Nhật, Hàn, Mỹ nhưng sản xuất ở nước khác. Ghi "mua tại Nhật, sản xuất tại nước X theo bao bì" là trung thực, và tránh được câu hỏi khó chịu khi khách lật hộp ra.
Những câu mô tả dễ thành lời hứa sai
Các câu dưới đây hay xuất hiện trong mô tả hàng order. Chúng không nhất thiết sai, nhưng dễ biến thành lời hứa người bán không giữ được.
| Câu hay gặp | Vấn đề | Viết lại |
|---|---|---|
| "Hàng nội địa, chuẩn chính hãng" | "Nội địa" và "chính hãng" là hai khái niệm khác; người bán chưa chắc chứng minh được cả hai | "Mua tại cửa hàng ở Nhật, có hoá đơn mua" |
| "Màu y hình" | Màu trên màn hình mỗi máy mỗi khác | "Màu ngoài đời có thể đậm hoặc nhạt hơn ảnh một chút tuỳ màn hình" |
| "Size chuẩn Việt" | Bảng cỡ mỗi hãng mỗi khác, không có chuẩn chung | Ghi số đo thật: dài, rộng, vòng, kèm bảng cỡ của hãng |
| "Trắng da sau một tuần" | Khẳng định công dụng mỹ phẩm không có căn cứ | Chỉ dịch công dụng ghi trên bao bì, không cam kết kết quả |
| "Bảo hành mười hai tháng" | Bảo hành của hãng có thể chỉ áp dụng tại nước mua | Ghi rõ ai bảo hành, ở đâu, điều kiện gì |
| "Hàng mới về" | Với hàng order, hàng chưa về | "Nhận đặt trước, dự kiến về trong khoảng X tuần sau khi khoá đơn" |
Mô tả tốt không phải mô tả dài, mà là mô tả không có câu nào người bán phải rút lại khi hàng về.
Mô tả kích thước, chất liệu và tình trạng
Với quần áo, giày dép, túi xách, số đo thật quan trọng hơn ký hiệu cỡ. Ghi chiều dài, rộng vai, vòng ngực, vòng eo khi trải phẳng, chiều dài lòng bàn chân với giày. Lấy từ bảng của hãng nếu chưa có hàng, đo lại khi đã có hàng mẫu. Bài về quy đổi cỡ trong chuyên mục Mỹ, Canada đi sâu hơn vào chuyện này.
Với đồ gia dụng, đồ điện, ghi kích thước bao ngoài, khối lượng, điện áp và kiểu phích cắm. Thiết bị dùng điện áp khác điện lưới Việt Nam cần ghi rõ ngay đầu mô tả, không giấu ở cuối. Với mỹ phẩm, thực phẩm, ghi dung tích, khối lượng tịnh và hạn dùng của lô sẽ giao nếu đã biết.
Với hàng đã qua sử dụng, hàng trưng bày, hàng hộp móp, tình trạng phải nằm ở dòng đầu tiên, kèm ảnh chụp đúng chỗ khuyết. Đây là nhóm hàng có tỷ lệ tranh chấp cao nhất khi mô tả mập mờ.
Cuối cùng, ghi một dòng "những điều khách hay hỏi" cho từng mẫu: có kèm hộp không, có hướng dẫn tiếng Việt không, có hàng thay thế không. Dòng này tiết kiệm cho người bán hàng chục tin nhắn mỗi đợt.
Giữ đồng bộ giữa ảnh, mô tả và hàng giao
Tranh chấp "hàng khác ảnh" thường không phải vì người bán gian dối, mà vì ba thứ lệch nhau: ảnh là của mẫu năm ngoái, mô tả viết theo trí nhớ, hàng giao là lô mới đã đổi bao bì. Cách phòng là gắn mỗi bài đăng với một mã mẫu và một ngày cập nhật. Khi hãng đổi bao bì hay đổi chất liệu, cập nhật cả ảnh lẫn mô tả.
Khi hàng về khác với ảnh, chủ động báo khách trước khi giao: "lô này hãng đổi màu nắp", "đường may khác mẫu cũ". Khách được báo trước thường chấp nhận hoặc chọn hoàn tiền; khách tự phát hiện thường cho rằng mình bị lừa.
Lưu toàn bộ ảnh đã đăng theo mã mẫu và thời điểm. Khi có khiếu nại, người bán chỉ ra được chính xác khách đã thấy ảnh nào, mô tả nào lúc đặt. Đây là bằng chứng công bằng cho cả hai bên.
Mô tả tình trạng hàng chờ và thời gian về
Một phần mô tả hay bị quên ở hàng order là chính trạng thái đặt trước. Mỗi bài đăng nên có một khối ngắn, giống nhau cho mọi mẫu: hàng đặt trước hay có sẵn, đợt hiện tại khoá đơn ngày nào, thời gian chờ dự kiến tính từ ngày khoá, tỷ lệ cọc, điều kiện hoàn khi không mua được. Khối này nên đứng ngay dưới tên sản phẩm, trước phần mô tả chi tiết.
Khi một mẫu tạm thời không nhận order, vì hết hàng ở nguồn hay đang đổi bao bì, cập nhật bài đăng ngay thay vì để khách nhắn hỏi rồi mới trả lời. Bài đăng còn ghi "đang nhận" trong khi người bán đã ngừng là nguồn của những đơn phải huỷ không cần thiết.
Với mẫu bán theo mùa, ghi rõ khoảng thời gian thường có hàng ở nguồn theo kinh nghiệm các năm trước, kèm câu dặn thời điểm cụ thể có thể thay đổi. Khách biết trước sẽ đặt sớm, người bán đỡ phải từ chối vào phút cuối.
Câu hỏi thường gặp
Dùng ảnh của hãng để bán hàng order có bị coi là vi phạm không?
Tuỳ chính sách của hãng, của nền tảng và quy định hiện hành về quyền tác giả. Nhiều hãng không phản đối nhà bán lẻ dùng ảnh để bán đúng sản phẩm, nhưng không phải tất cả. Cách an toàn là tự chụp, hoặc ghi rõ ảnh minh hoạ và gỡ khi có yêu cầu.
Lấy ảnh của shop khác đã chụp có được không?
Không nên. Ảnh tự chụp là công sức và có thể là tác phẩm của shop đó. Dùng lại không xin phép dễ bị báo cáo trên nền tảng, và người bán không có ảnh gốc của chính mình để đối chiếu khi khách khiếu nại.
Có nên chỉnh sáng, chỉnh màu ảnh sản phẩm không?
Chỉnh sáng nhẹ, cắt khung để ảnh rõ hơn là chấp nhận được. Không đổi màu sản phẩm, không làm mịn bề mặt che lỗi. Giữ ảnh gốc để đối chiếu.
Dịch nhãn mỹ phẩm bằng công cụ dịch máy có ổn không?
Dùng được để hiểu ý chung, nhưng thành phần, cảnh báo và hướng dẫn dùng nên được người đọc được ngôn ngữ đó kiểm lại, hoặc giữ nguyên tên gốc kèm phần dịch. Sai một thành phần gây dị ứng là chuyện nghiêm trọng.
Hàng về khác ảnh một chút có phải hoàn tiền không?
Phụ thuộc mức độ khác và điều đã mô tả. Nếu khác ở điểm quan trọng mà mô tả không nhắc, khách có cơ sở đòi đổi hoặc hoàn. Tốt nhất là báo trước khi giao và để khách chọn.
Có cần ghi nước sản xuất khi bán hàng mua ở nước ngoài không?
Nên ghi theo đúng bao bì. Nhiều sản phẩm mua ở một nước nhưng sản xuất ở nước khác. Ghi đúng giúp tránh hiểu lầm và là một phần của thông tin hàng hoá trung thực.