New Zealand là nguồn hàng nhỏ và kén so với Úc: dân số ít, thị trường bán lẻ hẹp, khoảng cách tới Việt Nam xa hơn, cộng đồng người Việt nhỏ hơn, nên chi phí và công sức trên mỗi món thường cao hơn. Người bán Việt lấy hàng New Zealand chủ yếu vì một vài nhóm hàng gắn với hình ảnh nông nghiệp, thiên nhiên của nước này, chứ không phải vì giá.
Bài này giúp shop nhỏ đánh giá có nên mở nguồn New Zealand hay không: thị trường khác Úc ở đâu, nhóm hàng nào hay được hỏi và vướng gì, mua qua ai, gửi thẳng về Việt Nam hay gom qua Úc, và những câu cần hỏi trước. Mật ong, sô cô la, thực phẩm khô Úc – New Zealand đã có bài riêng trong chuyên mục; đồ len lông cừu cũng có bài riêng, ở đây chỉ nhắc.
New Zealand và Úc nhìn cạnh nhau
Một so sánh ở mức tổng quát, từ góc người lấy hàng lô nhỏ:
| Khía cạnh | Úc | New Zealand |
|---|---|---|
| Quy mô thị trường bán lẻ | Lớn, nhiều chuỗi, nhiều thành phố | Nhỏ hơn nhiều, tập trung ở vài thành phố |
| Cộng đồng người Việt | Đông, nhiều người làm mua hộ | Nhỏ hơn, khó tìm người mua hộ ổn định |
| Đường gửi về Việt Nam | Nhiều lựa chọn, có tuyến gom hàng của cộng đồng | Ít lựa chọn hơn, có khi phải gom qua Úc |
| Nhóm hàng đặc trưng | Sữa, đồ nhà thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm khô | Một số sản phẩm từ sữa, mật ong, đồ len, mỹ phẩm thiên nhiên |
| Mùa | Nam bán cầu, ngược mùa với Việt Nam | Như Úc, lạnh hơn ở nhiều vùng |
| Thị thực | Theo quy định của Úc | Theo quy định riêng của New Zealand, kiểm cơ quan lãnh sự |
Đọc bảng sẽ thấy New Zealand hiếm khi là nguồn chính của một shop. Nó hợp làm nguồn bổ sung cho shop đã có nguồn Úc, hoặc cho shop có người thân sống ở New Zealand và khách quen hỏi đúng những món đặc trưng.
Nhóm hàng hay được hỏi và chỗ vướng
Phần lớn nhóm hàng người Việt hỏi từ New Zealand xoay quanh hình ảnh đồng cỏ, nông trại, thiên nhiên. Nhóm sản phẩm từ sữa và sữa cho trẻ là nhóm nhạy cảm nhất: thực phẩm cho trẻ được quản lý rất chặt khi nhập khẩu và kinh doanh ở Việt Nam, nguyên lý đã bàn ở bài hàng Úc; người bán nhỏ nên thận trọng tối đa. Mật ong được hỏi nhiều, có bài riêng về phân hạng và kiểm tra khi nhập.
Mỹ phẩm thiên nhiên, đồ chăm sóc da có thành phần từ mật ong, từ thực vật bản địa cũng xuất hiện trong đơn của khách. Chúng là mỹ phẩm, vướng công bố khi bán theo nguyên lý chung; chữ "thiên nhiên", "hữu cơ" trên bao bì không thay đổi điều đó, và người bán không nên khẳng định công dụng.
Đồ len, đồ da cừu, chăn len là nhóm ít vướng thủ tục hơn, nhẹ vừa, giá trị khá trên mỗi ký. Đây là nhóm hợp nhất với người bán nhỏ, có bài riêng trong chuyên mục về chất liệu và cách nói với khách.
Thực phẩm chức năng, sản phẩm bổ sung từ New Zealand: cùng nguyên lý như từ Úc, Mỹ — không bán như thuốc, vướng công bố, rủi ro người bán nhỏ gánh. Không nên làm nhóm chính.
Mua qua ai khi cộng đồng người Việt nhỏ
Người thân, người quen là lựa chọn thực tế nhất. Khác với Úc nơi có nhiều người làm mua hộ như một công việc, ở New Zealand người bán Việt thường dựa vào người thân, bạn bè, du học sinh quen biết. Mô hình này dựa trên lòng tin, nên thoả thuận càng phải rõ ràng để không mất lòng.
Du học sinh có lịch học và giới hạn thời gian. Người đang học ở New Zealand có thể có giới hạn về thời gian làm thêm theo điều kiện thị thực. Đừng đề nghị họ làm việc vượt điều kiện của họ; tôn trọng giới hạn đó và trả công sòng phẳng cho thời gian họ bỏ ra.
Mua trực tuyến từ cửa hàng New Zealand. Một số cửa hàng có gửi quốc tế, nhiều cửa hàng không. Hàng gửi lẻ từ New Zealand về Việt Nam có cước cao; thường chỉ hợp món nhỏ, giá trị cao.
Gom qua người ở Úc. Có shop nhờ người ở New Zealand gửi sang người ở Úc để gom chung với hàng Úc rồi gửi về. Cách này cộng thêm một chặng gửi quốc tế và thủ tục giữa hai nước; tính kỹ xem có rẻ hơn gửi thẳng không.
Tự đi trong chuyến du lịch. Chỉ nên mua đồ dùng cá nhân và quà theo tiêu chuẩn hành lý; hàng mua để bán phải khai báo đúng khi về. Đi New Zealand để lấy hàng hiếm khi có lãi nếu tính cả chi phí chuyến đi, vé máy bay và thời gian vắng nhà.
Đường gửi và bài toán khoảng cách
New Zealand xa Việt Nam hơn Úc, ít chuyến bay thẳng, nên cước gửi hàng thường cao hơn và thời gian dài hơn. Với một thị trường nhỏ, đơn vị gom hàng của cộng đồng cũng ít hơn, lịch gom thưa hơn. Người bán nhỏ có thể phải chờ đủ hàng mới gửi, hoặc chấp nhận gửi lẻ với cước cao.
Một phép tính giả định: một kiện năm ký đồ len, gửi thẳng qua bưu chính quốc tế, so với gửi sang Úc rồi gom chung. Phương án hai thêm cước chặng New Zealand – Úc, thêm thủ tục, thêm thời gian, nhưng chặng Úc – Việt Nam có thể rẻ hơn nhờ gom. Không có đáp án chung; với mỗi đợt, hỏi báo giá cả hai đường, cộng đủ chi phí, so thời gian.
Hàng có nguồn gốc nông sản, thực phẩm cần thêm chú ý: chứng từ đi kèm, yêu cầu kiểm tra khi nhập về Việt Nam. Hỏi đại lý làm thủ tục hải quan trước khi gửi, đừng gửi rồi mới hỏi.
Và vì xa, hàng thất lạc hay hư hỏng trên đường càng khó xử lý. Bảo hiểm và khai giá trị đúng là đáng cân nhắc hơn so với các tuyến gần.
Câu hỏi nên trả lời trước khi mở nguồn New Zealand
Trước khi nhận đơn hàng New Zealand đầu tiên, shop nên tự trả lời:
- Khách hỏi hàng New Zealand vì món gì cụ thể, và món đó có bán chính thức ở Việt Nam không?
- Món đó thuộc nhóm nào: đồ len (ít vướng), mỹ phẩm (công bố), thực phẩm (an toàn thực phẩm, có thể kiểm dịch), thực phẩm cho trẻ (rất chặt)?
- Ai mua giúp ở New Zealand, thoả thuận tiền công, chuyển tiền thế nào?
- Gửi thẳng hay gom qua Úc, cước bao nhiêu, mất bao lâu?
- Giá về tay so với hàng tương tự từ Úc hoặc hàng phân phối trong nước?
- Khách có chấp nhận chờ lâu hơn hàng Úc không?
- Đợt hàng có đủ khối lượng để cước trên mỗi món hợp lý không?
Nếu không trả lời rõ được ba câu đầu, nguồn New Zealand chưa nên mở. Một thị trường nhỏ, xa chỉ đáng công khi có nhu cầu cụ thể và người tin cậy ở đó.
Mùa và lịch ở New Zealand
Giống Úc, New Zealand nằm ở Nam bán cầu: tháng Mười Hai là hè, tháng Sáu là đông. Mùa giảm giá sau Giáng sinh, bắt đầu từ Boxing Day, là mùa xả đồ hè. Đồ len, áo khoác được bán nhiều vào mùa đông của họ, giữa năm; đó là lúc mẫu mới nhiều nhưng giá chưa giảm.
Với khách miền Bắc Việt Nam, đồ len mua ở New Zealand khoảng giữa năm, gửi về trong vài tuần tới hai tháng là vừa kịp mùa lạnh. Đồ len mua trong đợt xả cuối đông ở New Zealand (khoảng tháng Tám, Chín) vẫn còn kịp, giá có thể tốt hơn, nhưng mẫu và size đã ít.
Lịch nghỉ lễ ở New Zealand, nhất là kỳ nghỉ hè dài cuối năm, làm chậm khâu gửi hàng: bưu chính, đơn vị gom có thể nghỉ hoặc chạy chậm. Đừng hứa với khách hàng về trước Tết nếu đợt hàng gửi đi vào cuối tháng Mười Hai.
Nói với khách về hàng New Zealand
Hình ảnh thiên nhiên trong lành của New Zealand khiến nhiều khách tin mọi sản phẩm từ đó đều "sạch", "lành", "tốt". Người bán không nên khai thác niềm tin này. Mô tả sản phẩm theo đúng thông tin trên bao bì: sản xuất ở đâu (một số thương hiệu New Zealand sản xuất ở nước khác), thành phần gì, hạn dùng bao lâu.
Với mỹ phẩm và thực phẩm, tránh các lời như "hữu cơ nên an toàn tuyệt đối", "thiên nhiên nên không kích ứng". Chữ hữu cơ trên bao bì thường gắn với một chứng nhận cụ thể; nếu không rõ chứng nhận nào, dịch nguyên văn, không diễn giải thêm.
Và nói thật về giá: hàng New Zealand đắt hơn hàng Úc tương tự chủ yếu vì khoảng cách và quy mô, không phải vì chất lượng cao hơn một cách tự động. Khách hiểu điều đó sẽ chọn đúng món đáng mua, và shop tránh được cảm giác bị coi là bán đắt nhờ một cái tên.
Tính giá về tay cho một đơn New Zealand: ví dụ giả định
Giả sử khách đặt ba chiếc áo len và một chiếc chăn len từ New Zealand, tổng giá mua tại cửa hàng một trăm hai mươi đơn vị tiền địa phương (mọi con số ở đây là ví dụ giả định). Khoản đầu tiên cộng vào là phí chuyển đổi ngoại tệ khi người mua hộ thanh toán hoặc khi shop chuyển tiền cho họ. Khoản thứ hai là tiền công người mua hộ, có thể tính theo món hoặc theo phần trăm giá trị như đã thoả thuận.
Khoản thứ ba là cước. Chăn len cồng kềnh, có thể bị tính theo thể tích; ba chiếc áo len gấp gọn thì nhẹ. Nếu gửi thẳng bằng bưu chính quốc tế, cước của kiện này có thể chiếm một phần đáng kể giá mua; nếu gom qua Úc, cộng thêm chặng New Zealand – Úc nhưng chặng về Việt Nam rẻ hơn. Khoản thứ tư là thuế, phí khi nhập về theo quy định hiện hành, nếu hàng được khai là hàng kinh doanh. Khoản thứ năm là dự phòng cho hàng lỗi, thất lạc.
Cộng đủ năm khoản rồi chia cho bốn món, so với giá của món tương tự từ Úc hoặc từ nguồn trong nước. Nhiều shop làm phép tính này lần đầu và nhận ra chiếc chăn len không đáng gửi bằng đường bay, còn áo len thì vẫn có lý. Bảng tính này nên được giữ lại và cập nhật sau mỗi đợt, để lần sau báo giá cho khách nhanh và sát hơn.
Câu hỏi thường gặp
Hàng New Zealand có rẻ hơn hàng Úc không?
Thường không. Thị trường nhỏ, đường gửi xa, ít đơn vị gom hàng khiến giá về tay của hàng New Zealand hay cao hơn hàng Úc tương tự. Người bán Việt lấy hàng New Zealand chủ yếu vì một số món đặc trưng, không vì giá.
Có nên gửi hàng New Zealand qua Úc để gom chung không?
Tuỳ đợt. Gom qua Úc thêm một chặng quốc tế, thêm thủ tục và thời gian, nhưng chặng về Việt Nam có thể rẻ hơn nhờ gom. Hỏi báo giá cả hai đường, cộng đủ chi phí, so thời gian với từng đợt hàng.
Mỹ phẩm New Zealand ghi thiên nhiên có cần công bố khi bán không?
Có, theo nguyên lý chung. Mỹ phẩm từ bất kỳ nước nào, ghi thiên nhiên hay hữu cơ, khi đưa ra thị trường kinh doanh tại Việt Nam cần công bố theo quy định hiện hành. Chữ trên bao bì không thay thế thủ tục.
Nhờ du học sinh ở New Zealand mua hộ có vấn đề gì không?
Cần tôn trọng điều kiện thị thực của họ, có thể có giới hạn về thời gian làm thêm. Thoả thuận rõ tiền công, cách chuyển tiền, không đề nghị họ làm việc vượt điều kiện cho phép hoặc mang hàng theo hành lý cho người lạ.
Đồ len mua ở New Zealand nên mua lúc nào để bán ở miền Bắc?
Khoảng giữa năm, mùa đông ở New Zealand, mẫu nhiều; hoặc cuối đông của họ khi xả hàng, giá tốt hơn nhưng ít mẫu. Gửi về trong vài tuần tới hai tháng là kịp mùa lạnh ở miền Bắc. Tính cả lịch nghỉ lễ làm chậm khâu gửi.