Chuyến lấy hàng Thái Lan đầu tiên nên được chuẩn bị như một chuyến khảo sát có mua hàng: mục tiêu chính là học cách chợ vận hành, tìm vài sạp đáng tin và thử một lô vừa phải, chứ không phải ôm thật nhiều hàng. Chia vốn thành bốn phần rõ ràng (tiền hàng, chi phí chuyến, tiền đưa hàng về gồm cước và thuế, tiền dự phòng) và giữ đúng hạn mức từng phần là điều quyết định chuyến đầu có thành bài học rẻ hay thành khoản lỗ.
Bài này đi theo trình tự thời gian: việc làm hai ba tuần trước khi đi, chia vốn, lịch ba ngày mẫu, và việc phải làm trong tuần đầu sau khi về. Mọi con số là ví dụ giả định. Các bài khác trong danh mục đi sâu từng khâu: vé máy bay, chỗ ở, tàu điện, các chợ sỉ, đóng hàng và gửi hàng.
Hai ba tuần trước khi đi: danh sách việc
Phần lớn rắc rối của chuyến đầu đến từ việc chuẩn bị muộn. Danh sách gợi ý:
- Kiểm hộ chiếu còn hạn đủ dài theo yêu cầu của hãng bay và nước đến; kiểm quy định nhập cảnh Thái hiện hành, gồm cả việc khai thông tin trực tuyến nếu có.
- Xác định nhóm hàng sẽ mua và kiểm thủ tục khi đưa về Việt Nam. Nếu là mỹ phẩm, thực phẩm, đồ chơi trẻ em, đồ điện, hỏi trước cơ quan quản lý hoặc đại lý làm thủ tục hải quan.
- Xem lại tư cách kinh doanh của bạn: bán hàng thường xuyên là kinh doanh, cần đăng ký và nghĩa vụ thuế theo quy định hiện hành.
- Liên hệ ít nhất hai bên vận chuyển, hỏi đủ các câu như trong bài đọc báo giá chuyển hàng, so bằng một kiện giả định.
- Đặt vé, mua hành lý ký gửi theo nhu cầu, đặt chỗ ở theo các tiêu chí trong bài chọn chỗ ở.
- Lập danh sách mua: nhóm hàng, số mẫu, số lượng mỗi mẫu, hạn mức tiền cho từng nhóm.
- Chuẩn bị tiền: một phần tiền mặt, một thẻ quốc tế dự phòng; kiểm biểu phí chuyển đổi ngoại tệ của thẻ, kiểm quy định khai báo ngoại tệ khi mang tiền mặt.
- Chuẩn bị đồ nghề: sổ ghi chép, thước dây, cân treo, băng keo, bút lông dầu, túi gấp gọn.
Một việc nhỏ hay bị quên: báo cho khách quen biết shop sẽ có hàng mới vào thời điểm nào. Có vài khách đặt trước từ ảnh bạn gửi về trong chuyến đi là cách giảm rủi ro ôm hàng.
Chia vốn thành bốn phần
Người mới thường dồn gần hết tiền vào hàng rồi bị động ở khâu gửi hàng, thuế và hàng lỗi. Cách chia gợi ý, với ví dụ giả định tổng vốn chuyến đi là 100 đơn vị tiền:
| Phần | Gồm những gì | Ví dụ giả định | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Tiền hàng | Giá mua tại sạp | 60 đơn vị | Chia tiếp theo nhóm hàng trong danh sách mua |
| Chi phí chuyến | Vé, hành lý, chỗ ở, đi lại, ăn uống | 15 đơn vị | Chi phí cố định, chia vào giá vốn từng sản phẩm |
| Đưa hàng về | Cước, phụ phí, đóng gói, khai báo, thuế, giao nội địa | 15 đơn vị | Tỉ lệ thật phụ thuộc nhóm hàng và đường gửi; hỏi báo giá trước |
| Dự phòng | Hàng lỗi, phát sinh, cơ hội mua bù | 10 đơn vị | Không tiêu vào hàng chỉ vì "gặp mẫu đẹp" |
Tỉ lệ trong bảng chỉ để minh hoạ cách nghĩ, không phải công thức. Với hàng nhẹ mà to, phần đưa hàng về có thể lớn hơn nhiều; với hàng nhỏ giá trị cao, phần chi phí chuyến chia ra mỗi sản phẩm nhỏ hơn. Điều quan trọng là có bốn phần và có hạn mức.
Một quy tắc giữ kỷ luật: phần dự phòng chỉ được dùng khi có sự cố hoặc khi mua bù mẫu đã chắc chắn bán được (có khách đặt). Hết tiền hàng là dừng mua, kể cả khi còn thời gian.
Lịch ba ngày mẫu
Lịch dưới đây là ví dụ giả định cho shop quần áo kèm phụ kiện. Đổi chợ theo nhóm hàng của bạn, dựa vào bài bản đồ các chợ đầu mối Bangkok trong danh mục.
Tối hôm trước
Bay sang, nhận phòng, mua thẻ hoặc chuẩn bị vé tàu, đi một vòng quanh khu ở để biết đường tới ga và tới chợ gần nhất. Xem lại danh sách mua, chia tiền cho ngày đầu. Ngủ sớm.
Ngày 1: khảo sát và mua nhóm hàng chính
Sáng sớm đi chợ chính của nhóm hàng (ví dụ khu Pratunam cho quần áo). Đi một vòng khảo sát, ghi số sạp và chụp mẫu, chưa vội mua. Giữa buổi quay lại các sạp đã chọn, hỏi giá sỉ, kiểm hàng, mua phần đầu của danh sách. Chiều đi trung tâm thời trang có điều hoà gần đó, xem thêm mẫu. Tối tính tiền đã chi, gửi ảnh mẫu cho khách quen.
Ngày 2: chợ thứ hai và nhóm hàng phụ
Sáng đi chợ thứ hai (ví dụ Bobae hoặc Sampeng theo nhóm hàng phụ). Mua theo danh sách, đúng hạn mức. Trưa gửi hàng của hai ngày cho điểm đóng hoặc bên vận chuyển, hoặc mang về phòng đóng. Tối xem phản hồi của khách về ảnh mẫu đã gửi.
Ngày 3: mua bù, gửi hàng, về
Sáng quay lại sạp có mẫu khách đã đặt để mua bù bằng tiền dự phòng. Hoàn tất đóng hàng, giao cho bên vận chuyển, nhận chứng từ gửi hàng. Trả phòng, gửi hành lý. Chiều tối ra sân bay. Hàng mang theo người chỉ là đồ cá nhân và ít hàng mẫu cần ngay; nhớ rằng hàng mua để bán phải được khai báo đúng.
Nên mang gì, nên để gì ở nhà
Hành lý chiều đi của người lấy hàng nên gọn để chiều về có chỗ. Danh sách gợi ý:
- Mang: hộ chiếu và bản chụp để riêng, thẻ quốc tế dự phòng, tiền mặt chia nhiều chỗ, điện thoại và sạc dự phòng.
- Mang: sổ ghi chép hoặc ứng dụng ghi chép quen tay, bảng size của shop, ảnh các mẫu bán chạy để so khi xem hàng.
- Mang: thước dây, cân treo hành lý, vài cuộn băng keo, bút lông dầu, túi vải hoặc va li mềm gấp gọn.
- Mang: giày đi bộ êm, áo mỏng, áo mưa nhẹ, chai nước. Chợ sỉ là đi bộ cả ngày dưới trời nóng ẩm.
- Để ở nhà: trang sức, đồ giá trị không cần thiết, quá nhiều quần áo cá nhân.
- Để ở nhà: hàng gửi bán hay quà cầm hộ cho người khác. Chiều đi cũng như chiều về, chỉ mang đồ của chính mình.
- Để ở nhà: thói quen trả giá gay gắt. Mặc cả lịch sự giúp giữ mối lâu dài hơn một khoản bớt nhỏ.
Một chiếc điện thoại có ứng dụng bản đồ ngoại tuyến, ứng dụng dịch và danh bạ liên lạc của chỗ ở, bên vận chuyển, cơ quan đại diện Việt Nam tại Thái Lan là "đồ nghề" quan trọng nhất của chuyến đi. Kiểm gói dữ liệu quốc tế hoặc mua thẻ SIM tại Thái trước khi rời sân bay.
Kỷ luật khi đang ở chợ
Đi một vòng trước khi mua. Sạp đầu tiên hiếm khi là sạp tốt nhất. Khảo sát nhanh giúp bạn có mốc giá và mốc chất lượng.
Mua theo danh sách, không theo cảm hứng. Món ngoài danh sách chỉ mua nếu có khách đặt hoặc lấy từ tiền dự phòng sau khi cân nhắc.
Mua ít mẫu, đủ sâu. Người mới hay mua mỗi mẫu một hai chiếc để "thử nhiều". Kết quả là không mẫu nào đủ size để bán. Ít mẫu, mỗi mẫu đủ size bán được thường hiệu quả hơn.
Ghi chép ngay. Số sạp, giá, số lượng, ảnh: ghi tại chỗ. Tối về ghi lại vào sổ chính.
Kiểm hàng trước khi trả tiền. Không có đổi trả sau khi đã gửi hàng đi. Mở vài chiếc ngẫu nhiên trong bao, đếm đủ size, màu, rồi mới thanh toán và xin biên nhận.
Từ chối lời mời đi đường tắt. Bao thuế không giấy tờ, cầm hộ hàng người khác, hàng nhái nhãn hiệu giá rẻ: rủi ro lớn hơn khoản tiết kiệm.
Tuần đầu sau khi về: biến chuyến đi thành dữ liệu
Khi hàng về tới, mở kiện có quay video, đối chiếu với danh sách từng kiện, ghi nhận hàng thiếu, lỗi và báo ngay cho bên vận chuyển hoặc sạp theo thoả thuận. Sau đó tính giá về tay của từng mẫu: giá mua, cộng phần chia chi phí chuyến, cộng phần chia cước, thuế và các phí, cộng phần bù hàng lỗi.
Ví dụ giả định: một mẫu áo mua giá 8 đơn vị, phần chia chi phí chuyến 1,2 đơn vị, phần chia cước và thuế 1,5 đơn vị, bù hàng lỗi 0,3 đơn vị: giá về tay 11 đơn vị, cao hơn giá mua gần 40%. Nếu bạn định giá bán chỉ dựa trên giá mua 8 đơn vị, bạn sẽ tưởng mình lời nhiều hơn thực tế.
Theo dõi bán hàng của lô trong vài tuần: mẫu nào bán hết, mẫu nào còn, size nào tồn. Ghi lại cạnh thông tin sạp đã mua. Đây là dữ liệu quan trọng nhất của chuyến đầu, nó cho bạn biết chuyến sau nên mua gì, ở sạp nào, số lượng bao nhiêu, và có nên đặt lại từ xa thay vì đi tiếp.
Cuối cùng, lưu toàn bộ chứng từ của lô vào một chỗ: biên nhận sạp, danh sách kiện, chứng từ vận chuyển, khai báo và thuế. Thói quen này nên có từ lô đầu tiên, vì nó bảo vệ bạn khi có kiểm tra và là nền cho việc mở rộng sau này. Sắp theo thư mục từng lô, đặt tên theo ngày gửi hàng, để vài năm sau vẫn tìm ra.
Những sai lầm làm chuyến đầu thành chuyến lỗ
Người đi buôn lâu năm thường kể lại các lỗi giống nhau ở chuyến đầu của họ:
- Dồn hết tiền vào hàng, không còn tiền trả cước và thuế khi hàng về.
- Không hỏi thủ tục trước với nhóm hàng phải công bố, kiểm tra chuyên ngành, mang về không bán được.
- Mua hàng theo sở thích cá nhân thay vì theo khách của shop.
- Quên tính chi phí chuyến vào giá vốn, định giá bán quá thấp.
- Mang nhiều hàng theo hành lý thay vì gửi có khai báo, bị giữ ở sân bay.
- Không ghi chép, không tìm lại được sạp có mẫu bán chạy.
- Tin lời mời "bao thuế, không cần giấy tờ" vì rẻ.
Chuyến đầu có lời ít hoặc hoà vốn mà bạn học được cách chợ vận hành, có vài sạp tin cậy và có dữ liệu bán hàng là một chuyến thành công. Chuyến đầu ôm nhiều hàng không bán được thì dù "mua được giá rẻ" vẫn là chuyến thất bại.
Câu hỏi thường gặp
Lần đầu đi lấy hàng Thái nên mang bao nhiêu vốn?
Không có con số chung. Hãy tính ngược: chi phí chuyến đi, cước và thuế dự kiến, dự phòng, rồi phần còn lại là tiền hàng. Nếu phần tiền hàng quá nhỏ so với chi phí chuyến, cân nhắc nhờ người mua hộ hoặc đặt từ xa cho lô thử trước.
Có nên đi một mình trong chuyến đầu?
Được, nhưng đi cùng người đã có kinh nghiệm hoặc đi nhóm hai ba shop không cùng mặt hàng giúp đỡ bỡ ngỡ, chia chi phí và an toàn hơn khi mang tiền mặt. Nếu đi một mình, chọn chỗ ở có lễ tân, két sắt và gửi hàng ở điểm đóng gần chợ.
Chuyến đầu nên mua nhiều mẫu hay ít mẫu?
Ít mẫu, mỗi mẫu đủ size bán được thường hiệu quả hơn nhiều mẫu mỗi mẫu một hai chiếc. Gửi ảnh mẫu cho khách quen trong chuyến đi để biết mẫu nào có người đặt, rồi dùng tiền dự phòng mua bù vào ngày cuối.
Cần làm gì trước nếu định mua mỹ phẩm Thái?
Hỏi trước cơ quan quản lý mỹ phẩm hoặc đại lý làm thủ tục hải quan về công bố, nhãn và giấy tờ cần có. Mỹ phẩm bán ra thị trường phải đáp ứng quy định hiện hành, lô nhỏ không được miễn. Không chắc thì để mỹ phẩm cho chuyến sau.
Có nên mang hàng về theo hành lý để kịp bán?
Chỉ nên mang ít hàng mẫu cần ngay, và hiểu rằng hàng mua để bán là hàng hoá phải khai báo đúng. Phần lớn hàng gửi theo đường vận chuyển có khai báo và chứng từ. Mang nhiều theo hành lý dễ bị giữ, bị phạt và không có giấy tờ để bán.
Làm sao biết chuyến đầu lời hay lỗ?
Tính giá về tay từng mẫu, gồm giá mua, phần chia chi phí chuyến, cước, thuế, phí và bù hàng lỗi, rồi theo dõi bán hàng vài tuần. Lời lỗ thật chỉ biết khi đã tính hàng tồn. Ghi tất cả vào sổ để so với chuyến sau.