Thanh toán khi lấy hàng ở Hàn Quốc: tiền mặt won, thẻ, biên nhận, hoàn thuế du khách

Khi lấy hàng ở Hàn Quốc, bạn sẽ dùng hai kiểu thanh toán: tiền mặt won ở phần lớn sạp sỉ và chợ truyền thống, thẻ quốc tế ở cửa hàng bán lẻ, siêu thị, cửa hàng mỹ phẩm. Chuyển khoản nội địa Hàn là cách sạp sỉ hay dùng với khách quen, nhưng người nước ngoài không có tài khoản ở Hàn thường không dùng được.

Ba việc quyết định chuyến đi có sạch sẽ về tiền bạc hay không: chia đủ tiền mặt cho chợ sỉ mà không mang quá nhiều một lúc, chọn trả bằng won khi quẹt thẻ, và giữ mọi biên nhận để làm chứng từ nguồn gốc. Bài này đi qua từng việc, kèm một lưu ý quan trọng về hoàn thuế cho du khách — cơ chế dành cho người tiêu dùng mang hàng ra khỏi Hàn, không dành cho hàng mua để buôn.

Vì sao sạp sỉ chuộng tiền mặt

Ở chợ sỉ, mỗi giao dịch diễn ra nhanh và biên lãi của sạp mỏng. Quẹt thẻ khiến sạp trả phí cho bên xử lý thẻ và tiền về chậm hơn, nên nhiều sạp báo giá theo tiền mặt hoặc chuyển khoản; một số nơi nhận thẻ nhưng tính thêm, một số không nhận. Người bán quen với khách buôn trong nước, những người thanh toán bằng chuyển khoản ngân hàng nội địa ngay trên điện thoại.

Với người Việt đi lấy hàng, điều này có nghĩa phải có tiền mặt won đủ cho phần chợ sỉ. Hỏi trước khi chọn hàng: "현금이에요?" (tiền mặt phải không) hoặc chỉ vào tiền, để biết giá đang báo là giá tiền mặt hay giá thẻ. Đừng chọn xong cả chục mẫu rồi mới phát hiện sạp không nhận thẻ trong khi ví đã cạn.

Ở cửa hàng bán lẻ, siêu thị, cửa hàng mỹ phẩm và trên tàu điện, thẻ được chấp nhận rộng rãi, nhiều nơi còn thích thẻ hơn tiền mặt. Kết hợp hai kiểu là cách thông thường: tiền mặt cho chợ sỉ, thẻ cho bán lẻ và chi phí đi lại, ăn ở.

Đổi tiền: ở Việt Nam, ở Hàn hay rút tại máy

Có ba cách có tiền mặt won: đổi trước ở Việt Nam qua kênh được phép, đổi tại Hàn từ một ngoại tệ phổ biến mang theo, hoặc rút từ máy rút tiền tại Hàn bằng thẻ quốc tế. Mỗi cách có chênh lệch tỷ giá và phí khác nhau, thay đổi theo thời điểm, nên không có cách nào luôn rẻ nhất. Việc nên làm là so tổng chi phí cho cùng một số tiền trước chuyến đi, bằng con số thật của ngày đó.

Rút tiền tại máy ở Hàn tiện nhưng phải tính hai lớp phí: phí của ngân hàng phát hành thẻ ở Việt Nam (phí rút tiền nước ngoài và phí chuyển đổi ngoại tệ) và phí của máy rút tiền bên Hàn nếu có. Không phải máy nào cũng nhận thẻ nước ngoài; máy ở sân bay, ga lớn và cửa hàng tiện lợi thường có lựa chọn ngôn ngữ và nhận thẻ quốc tế. Hỏi ngân hàng của bạn hạn mức rút ở nước ngoài trước khi đi.

Mang ngoại tệ tiền mặt ra khỏi Việt Nam và vào Hàn đều có quy định khai báo khi vượt mức nhất định theo quy định hiện hành của mỗi nước. Không nêu con số ở đây vì quy định có thể thay đổi; hãy kiểm thông tin chính thức của hải quan hai nước trước chuyến đi, và khai báo đầy đủ nếu thuộc diện phải khai.

Quẹt thẻ: luôn chọn trả bằng won

Khi quẹt thẻ quốc tế ở Hàn, máy hoặc nhân viên đôi khi hỏi bạn muốn trả bằng won hay bằng đồng tiền của thẻ (đồng Việt Nam). Chọn đồng Việt Nam nghĩa là bên chấp nhận thẻ ở Hàn tự chuyển đổi theo tỷ giá của họ, thường kém có lợi hơn tỷ giá ngân hàng phát hành thẻ áp dụng. Dịch vụ này có tên chung là chuyển đổi tiền tệ động; nguyên tắc chung của người hay đi nước ngoài là chọn trả bằng đồng tiền địa phương.

Dù chọn won, ngân hàng phát hành thẻ vẫn thu phí chuyển đổi ngoại tệ theo biểu phí của họ. Ví dụ giả định: một hoá đơn 100.000 won, ngân hàng quy đổi theo tỷ giá của ngày ghi nhận và thu thêm một tỷ lệ phần trăm nhỏ; nếu chọn trả bằng đồng Việt Nam tại quầy, bạn có thể chịu thêm một lớp chênh lệch nữa. Khoản chênh của một hoá đơn nhỏ không đáng kể, nhưng cộng cả chuyến có thể bằng phần lãi của vài món hàng.

Sau chuyến đi, đối chiếu sao kê thẻ với các hoá đơn đã giữ để đưa đúng số tiền thật vào giá vốn. Chuyên mục thanh toán và rủi ro của trang có bài riêng về cách đọc từng dòng phí ngoại tệ trên sao kê.

Biên nhận ở sạp sỉ: chứng từ nhỏ nhưng quan trọng

Ở sạp sỉ, chứng từ thường là phiếu ghi hàng viết tay hoặc in nhanh, có tên hoặc mã sạp, mẫu, số lượng, đơn giá, tổng tiền. Một số sạp có thể xuất biên nhận chính thức hơn nếu bạn hỏi. Nhiều người mới vứt phiếu sau khi nhận hàng; đó là sai lầm, vì đây là bằng chứng duy nhất về nguồn gốc và giá mua của lô hàng.

Chứng từ mua hàng cần cho ít nhất ba việc. Thứ nhất, khai báo khi hàng về Việt Nam: trị giá khai phải phản ánh đúng giá mua, và người làm thủ tục có thể hỏi chứng từ. Thứ hai, trả lời khách và cơ quan chức năng khi được hỏi hàng lấy ở đâu. Thứ ba, sổ sách của chính bạn: không có phiếu thì không tính đúng giá vốn từng mẫu.

Cách giữ gọn: mỗi tối chụp tất cả phiếu trong ngày, đặt tên ảnh theo ngày và tên sạp, lưu thêm một bản trên dịch vụ lưu trữ. Bản giấy cho vào một túi riêng, không để chung với tiền. Trên phiếu viết tay bằng chữ Hàn, ghi chú bằng tiếng Việt bên cạnh mẫu nào, màu gì để sau này còn đọc được.

Hoàn thuế cho du khách: không dành cho hàng buôn

Hàn Quốc có cơ chế hoàn thuế giá trị gia tăng cho khách nước ngoài mua hàng ở cửa hàng tham gia chương trình rồi mang ra khỏi nước. Tuỳ cửa hàng, việc hoàn có thể làm ngay tại quầy (giá đã trừ thuế) hoặc làm sau tại sân bay, với điều kiện về giá trị tối thiểu, thời hạn mang hàng đi và giấy tờ kèm theo. Các điều kiện cụ thể thay đổi theo thời gian, cần kiểm tại thời điểm mua.

Điểm cần hiểu là mục đích của cơ chế: nó dành cho người tiêu dùng là khách du lịch, mua hàng để dùng, mang theo khi xuất cảnh. Hàng mua để bán lại theo lô thương mại, mua theo ri ở chợ sỉ, hay gom số lượng nhờ nhiều người đứng tên không thuộc tinh thần đó; nhiều sạp sỉ cũng không tham gia chương trình. Nhân viên hoàn thuế có thể hỏi, có thể yêu cầu xem hàng, và có quyền từ chối khi số lượng cho thấy hàng không phải để dùng cá nhân.

Với người đánh hàng, cách đúng là tách bạch: món mua cho chính mình hoặc gia đình dùng thì có thể làm thủ tục hoàn theo đúng điều kiện; hàng buôn thì tính giá vốn theo giá đã gồm thuế, không trông vào khoản hoàn. Bài về tax-free ở Nhật trên trang phân tích kỹ nguyên lý này; nó áp dụng tương tự cho mọi nước có hoàn thuế du khách.

Trả tiền cho sạp quen khi đã về Việt Nam

Sau chuyến đầu, nhiều sạp nhận đặt lại qua tin nhắn và hỏi bạn sẽ trả tiền thế nào. Vì người nước ngoài thường không có tài khoản ngân hàng ở Hàn, các cách hay gặp là chuyển tiền quốc tế qua ngân hàng tới tài khoản của sạp, trả qua người lấy hàng hộ đã nhận tiền của bạn từ trước, hoặc thanh toán qua nền tảng trung gian mà sạp có dùng. Mỗi cách có phí, thời gian và mức minh bạch khác nhau.

Nguyên tắc an toàn không đổi: dùng kênh chính thức có chứng từ, chuyển đúng tên người hoặc doanh nghiệp bạn đang giao dịch, không chuyển qua tài khoản của người thứ ba không rõ quan hệ. Những kênh chuyển tiền không chính thức có thể rẻ và nhanh, nhưng bạn không có bằng chứng thanh toán khi tranh chấp, lại có thể vướng quy định quản lý ngoại hối theo quy định hiện hành.

Một thủ đoạn cần đề phòng: tin nhắn tự xưng là sạp quen báo "đổi số tài khoản". Trước khi chuyển tới tài khoản mới, xác nhận lại qua một kênh khác bạn đã biết, như gọi trực tiếp hoặc hỏi người lấy hàng hộ đang làm việc ở chợ. Mất một ngày xác minh rẻ hơn rất nhiều so với mất một khoản tiền hàng.

Giữ tiền an toàn khi đi chợ đêm

Chia tiền thành nhiều túi. Một túi cho chi tiêu trong ngày, một túi cho tiền hàng của đêm đó, phần còn lại để ở chỗ nghỉ trong két hoặc chỗ kín. Mất một túi không làm hỏng cả chuyến.

Đếm trước khi ra chợ. Biết chính xác mình mang bao nhiêu khi ra khỏi phòng để cuối đêm đối chiếu với phiếu ghi hàng. Chênh lệch phát hiện ngay trong đêm còn hỏi lại được, để sang hôm sau thì khó.

Đếm tiền thừa tại quầy. Chợ đông, người bán bận, nhầm lẫn có thể xảy ra theo cả hai chiều. Đếm lại tiền thừa ngay trước mặt người bán, lịch sự và nhanh.

Không phô tiền khi trả. Lấy đúng số cần trả từ túi chi tiêu, tránh mở cả xấp tiền giữa lối đi đông người.

Ghi chi ngay sau mỗi sạp. Một dòng trong điện thoại: tên sạp, mẫu, số tiền, cách trả. Cuối đêm cộng lại, so với tiền còn lại trong túi.

Bảng ghi chi theo lô: mẫu đơn giản

Ghi chép chi tiêu theo từng lô giúp tính đúng giá vốn và đối chiếu với sao kê thẻ khi về. Một bảng tối thiểu có các cột sau:

Phần chi phí chung của chuyến (vé, chỗ ở, đi lại, cước gửi) ghi ở bảng riêng rồi phân bổ vào giá vốn theo một quy tắc cố định, ví dụ theo giá trị hàng hoặc theo cân nặng. Quan trọng là quy tắc nhất quán giữa các chuyến để còn so sánh được.

Câu hỏi thường gặp

Đi Hàn lấy hàng nên mang bao nhiêu tiền mặt?

Tuỳ phần hàng mua ở chợ sỉ trong kế hoạch. Cách tính: ước số tiền hàng dự kiến ở các sạp chỉ nhận tiền mặt, cộng một khoản dự phòng, phần còn lại dùng thẻ. Nhớ kiểm quy định khai báo ngoại tệ của hai nước nếu số tiền lớn.

Có nên rút tiền won tại máy ở Hàn không?

Có thể, nếu thẻ của bạn rút được ở nước ngoài và bạn đã biết biểu phí. Phí gồm phí rút tiền nước ngoài, phí chuyển đổi ngoại tệ của ngân hàng phát hành và có thể có phí của máy. So tổng chi phí với cách đổi tiền mặt trước khi đi.

Khi quẹt thẻ ở Hàn nên chọn trả bằng won hay tiền Việt?

Nên chọn won. Chọn tiền Việt tại quầy nghĩa là bên chấp nhận thẻ tự quy đổi theo tỷ giá của họ, thường kém có lợi hơn. Ngân hàng phát hành vẫn thu phí ngoại tệ theo biểu phí, nhưng bạn tránh được một lớp chênh lệch.

Hàng mua ở chợ sỉ có được hoàn thuế du khách không?

Hoàn thuế du khách dành cho người tiêu dùng mua ở cửa hàng tham gia chương trình và mang hàng đi để dùng. Hàng mua theo ri để bán lại không thuộc tinh thần đó, và nhiều sạp sỉ không tham gia. Tính giá vốn theo giá đã gồm thuế.

Mất phiếu ghi hàng của sạp thì sao?

Nhắn sạp xin chụp lại hoặc ghi lại thông tin giao dịch, kèm ảnh mẫu và ngày mua. Từ chuyến sau, chụp mọi phiếu ngay trong ngày và lưu thêm một bản trên điện thoại hoặc dịch vụ lưu trữ.