Hàng Thái Lan về Việt Nam đi theo ba nhóm đường chính: đường hàng không (chuyển phát nhanh quốc tế, hoặc gom hàng đi máy bay), đường bộ xuyên qua Lào hoặc Campuchia, và đường biển. Đường bay nhanh nhất và đắt nhất tính trên mỗi cân; đường biển chậm nhất nhưng rẻ nhất cho hàng nặng, cồng kềnh; đường bộ nằm giữa, thời gian phụ thuộc nhiều vào cửa khẩu và mùa.
Với shop nhỏ, câu hỏi không chỉ là "đường nào nhanh" mà là: hàng của bạn nặng hay nhẹ, gấp hay không gấp, có thuộc nhóm hàng bị hạn chế chở bằng máy bay không, và đi đường nào thì có đủ chứng từ để bán hợp pháp. Bài này đi qua từng đường theo các câu hỏi đó. Phần đọc báo giá và cân quy đổi có bài riêng trong cùng danh mục.
Ba nhóm đường so trong một bảng
Mô tả dưới đây là tương đối, chỉ để định hướng. Thời gian thực tế tuỳ bên vận chuyển, mùa, lịch nghỉ lễ hai nước và việc hàng có bị kiểm tra hay không.
| Tiêu chí | Đường hàng không | Đường bộ | Đường biển |
|---|---|---|---|
| Tốc độ | Nhanh nhất | Trung bình | Chậm nhất |
| Chi phí tính theo cân | Cao nhất | Trung bình | Thấp nhất cho hàng nặng |
| Hàng hợp | Nhẹ, giá trị cao, cần gấp: quần áo mẫu mới, phụ kiện, mỹ phẩm đã có thủ tục | Lô vừa, hàng không quá gấp, hàng hơi cồng kềnh | Lô nặng, cồng kềnh, không gấp: đồ gia dụng lớn, hàng khô đóng thùng nhiều |
| Hạn chế | Pin, chất lỏng, bình xịt, chất dễ cháy bị hạn chế hoặc cấm | Phụ thuộc thủ tục quá cảnh, cửa khẩu | Lô quá nhỏ thì chi phí cố định cao so với hàng |
| Rủi ro chính | Hàng bị từ chối chở vì là hàng nguy hiểm | Chậm khi ùn cửa khẩu; rủi ro nếu đi kênh không chứng từ | Ẩm, móp thùng, chờ lâu |
Phần lớn shop nhỏ dùng đường bay cho hàng mẫu mới và hàng cần gấp, rồi dồn hàng nặng, không gấp sang đường rẻ hơn. Việc tách hàng theo đường đi ngay từ lúc mua giúp giá về tay thấp hơn đáng kể so với gửi tất cả cùng một đường.
Đường hàng không: chuyển phát nhanh và gom hàng bay
Đường hàng không chia thành hai kiểu khác nhau về cách tính phí và cách khai báo.
Chuyển phát nhanh quốc tế
Đây là cách gửi từng kiện riêng qua một hãng chuyển phát, hàng đi máy bay và được giao tận cửa. Ưu điểm là nhanh, có mã theo dõi xuyên suốt, hãng thường hỗ trợ khâu khai hải quan cho hàng chuyển phát. Nhược điểm là đắt nhất tính trên mỗi cân, và cước tính theo cân quy đổi nếu kiện nhẹ mà to. Hợp với lô rất nhỏ, hàng mẫu, hàng cần có ngay.
Gom hàng đi máy bay
Bên gom hàng nhận kiện của nhiều người bán tại Thái, gom lại thành một lô lớn gửi theo chuyến bay hàng hoá hoặc khoang hàng của chuyến bay khách, rồi chia ra khi về Việt Nam. Nhờ gom, chi phí trên mỗi cân thường thấp hơn chuyển phát từng kiện. Đổi lại, thời gian phụ thuộc lịch gom, và bạn phụ thuộc vào cách bên gom khai báo cho cả lô.
Hàng bị hạn chế khi đi máy bay
Pin lithium (rời hoặc gắn trong thiết bị), bình xịt, nước hoa và chất lỏng có cồn, chất dễ cháy, nam châm mạnh là những nhóm bị hạn chế hoặc cấm theo quy định vận chuyển hàng không về hàng nguy hiểm. Danh mục và điều kiện cụ thể do hãng bay và bên vận chuyển áp dụng; hỏi trước khi mua nếu hàng của bạn thuộc nhóm này, vì có món chỉ đi được đường bộ hoặc đường biển.
Đường bộ qua Lào hoặc Campuchia
Thái Lan không giáp Việt Nam, nên hàng đi đường bộ phải quá cảnh qua Lào hoặc Campuchia. Về nguyên lý, hàng quá cảnh được giám sát hải quan khi đi qua nước thứ ba và làm thủ tục nhập khẩu khi vào Việt Nam ở cửa khẩu; các tuyến, cửa khẩu và thủ tục quá cảnh dưới góc doanh nghiệp đã có bài chuyên sâu ở trang chuyên về nhập khẩu, ở đây chỉ nói điều shop nhỏ cần biết.
Thứ nhất, với lô nhỏ, bạn gần như không tự làm tuyến này mà gửi qua bên vận chuyển có xe chạy tuyến. Hãy hỏi rõ: hàng có được khai báo nhập khẩu khi vào Việt Nam không, ai đứng tên tờ khai, bạn nhận được chứng từ gì. Câu trả lời mập mờ là tín hiệu cần dừng lại.
Thứ hai, thời gian đường bộ phụ thuộc vào cửa khẩu. Mùa cao điểm cuối năm, trước Tết, các cửa khẩu dễ ùn; thời tiết mùa mưa có thể làm chậm đường qua vùng núi. Hàng cần bán đúng dịp thì phải tính dư thời gian.
Thứ ba, đường bộ là nơi tồn tại nhiều kênh không chính thức, với lời mời "về nhanh, không cần giấy tờ". Hàng đi kênh này có thể bị thu giữ, và bạn không có chứng từ nguồn gốc để bán. Bài về hàng Thái qua biên giới Campuchia, Lào trong danh mục các thị trường lân cận nói kỹ về rủi ro này.
Thứ tư, đường bộ thường có nhiều chặng đổi xe và nhiều điểm trung chuyển hơn đường bay. Mỗi lần bốc dỡ là một lần thùng có thể móp, bao có thể rách. Đánh số kiện, ghi tổng số kiện trên mỗi kiện và chụp ảnh trước khi giao giúp bạn đối chiếu nhanh khi nhận hàng, biết ngay thiếu kiện nào.
Đường biển: khi nào shop nhỏ nên tính tới
Đường biển rẻ nhất cho hàng nặng, nhưng thường được nghĩ là chỉ dành cho doanh nghiệp đi nguyên container. Thực tế, có dịch vụ gom hàng lẻ đường biển, nơi nhiều chủ hàng chia chung một container. Shop nhỏ có lô hàng nặng, cồng kềnh, không gấp (đồ gia dụng lớn, nhiều thùng hàng khô) có thể gửi theo cách này qua bên gom hàng.
Cái giá phải trả là thời gian. Ngoài thời gian tàu chạy còn thời gian chờ gom đủ hàng, thời gian làm thủ tục ở cảng và thời gian chở từ cảng về kho. Với hàng thời trang theo mùa, đường biển thường quá chậm. Với hàng khô có hạn dùng, phải tính hạn còn lại khi hàng tới tay khách, không phải khi hàng rời Thái.
Đường biển còn có rủi ro ẩm và móp thùng do hàng nằm lâu và xếp chồng. Đóng gói chống ẩm, chèn kỹ, dùng thùng chắc là điều bắt buộc. Bài về đóng hàng tại Thái trong danh mục này có phần chống ướt cho từng loại hàng.
Về chứng từ, gom hàng lẻ đường biển vẫn phải khai báo hải quan khi nhập. Hỏi bên gom hàng cách họ khai cho phần hàng của bạn, và đề nghị nhận bản sao chứng từ liên quan.
Chọn đường cho từng lô: quy trình gợi ý
Một chuyến lấy hàng có thể có hàng đi ba đường khác nhau. Cách tách hàng theo đường:
- Chia danh sách hàng thành ba nhóm: cần bán ngay (mẫu mới, hàng theo dịp), bán đều (hàng cơ bản), hàng nặng cồng kềnh.
- Đánh dấu món có pin, chất lỏng, bình xịt, nước hoa: hỏi bên vận chuyển đường bay có nhận không, nếu không thì chuyển sang đường khác.
- Ước lượng khối lượng và kích thước từng nhóm; tính cân quy đổi theo thể tích cho hàng nhẹ mà to (cách tính có trong bài đọc báo giá).
- Hỏi giá và thời gian dự kiến của ít nhất hai bên cho mỗi đường; hỏi rõ họ khai báo thế nào và bạn nhận chứng từ gì.
- Gửi nhóm cần gấp bằng đường bay, nhóm còn lại bằng đường rẻ hơn.
- Ghi lại thời gian thực tế mỗi lô về tới tay để lần sau ước tính sát hơn.
Sau vài chuyến, bạn sẽ có số liệu của riêng mình: đường nào thực sự mất bao lâu, bên nào làm việc ổn định. Số liệu đó đáng tin hơn mọi lời chào.
Chứng từ: điều giống nhau ở mọi đường
Hàng về để bán phải được khai báo nhập khẩu. Đường nào cũng vậy. Khác nhau là ai làm khai báo: hãng chuyển phát, bên gom hàng, hay đại lý làm thủ tục hải quan bạn thuê. Hỏi rõ trước khi gửi.
Khai đúng giá trị, đúng tên hàng. Khai thấp giá hay khai sai tên hàng để giảm thuế là vi phạm. Khi bị phát hiện, hậu quả là truy thu, xử phạt và có thể bị giữ hàng. Thuế tính trên gì và vì sao khai thấp là sai có bài trong danh mục vận chuyển, hải quan và thuế.
Nhóm hàng có thủ tục riêng. Mỹ phẩm, thực phẩm, đồ chơi trẻ em, đồ điện có thể phải công bố, kiểm tra chuyên ngành. Thủ tục này không phụ thuộc đường đi; đi đường nào cũng phải làm.
Lưu bộ hồ sơ mỗi lô. Biên nhận mua hàng, vận đơn hoặc mã theo dõi, chứng từ khai báo và nộp thuế nếu có. Lưu theo lô, ghi ngày, để truy được khi cần.
Hỏi cơ quan có thẩm quyền khi chưa rõ. Quy định về hàng nhập, hàng hạn chế và thủ tục thay đổi theo thời gian. Kiểm tra trên cổng thông tin của hải quan hoặc hỏi chi cục hải quan, đại lý làm thủ tục hải quan trước khi nhập nhóm hàng mới.
Ba tình huống giả định: chọn đường theo kiểu hàng
Các tình huống dưới đây là ví dụ giả định, cho thấy cùng một chuyến đi nhưng mỗi loại hàng hợp một đường khác.
Lô quần áo mẫu mới cho đợt bán cuối tuần
Hàng nhẹ, giá trị trên mỗi cân khá cao, cần lên kệ đúng hẹn với khách. Đi đường bay là hợp lý: chi phí trên cân cao nhưng mỗi chiếc áo chỉ gánh một phần nhỏ, còn chậm một tuần thì mất cả đợt bán. Chú ý gấp gọn, hút bớt khí trong túi để kiện nhỏ lại, tránh bị tính theo cân quy đổi.
Lô nồi, chảo, hộp đựng đồ gia dụng
Hàng nặng, cồng kềnh, giá trị trên mỗi cân thấp, không theo mùa. Gửi bằng đường bay thì tiền cước có thể gần bằng tiền hàng. Lô này hợp đường bộ hoặc gom hàng lẻ đường biển, chấp nhận chờ lâu hơn, đổi lại giá về tay hợp lý.
Lô đồ ăn khô kèm vài chai dầu gió, nước hoa
Đồ ăn khô cần tính hạn dùng, nên không nên chọn đường quá chậm. Chai có cồn, bình xịt có thể bị đường bay từ chối. Cách làm thường gặp là tách lô: đồ ăn khô đi đường bay hoặc đường bộ tuỳ khối lượng, món có cồn hỏi riêng bên vận chuyển, nếu không nhận thì cân nhắc bỏ khỏi danh sách mua. Riêng thực phẩm và mỹ phẩm, thủ tục công bố, kiểm tra vẫn là việc phải hỏi trước, đường nào cũng vậy.
Câu hỏi thường gặp
Gửi hàng Thái về bằng đường bay mất bao lâu?
Tuỳ kiểu gửi. Chuyển phát nhanh từng kiện thường nhanh nhất; gom hàng bay phụ thuộc lịch gom của bên vận chuyển. Ngày lễ ở Thái hoặc Việt Nam, kiểm tra hải quan, thời tiết đều có thể làm chậm. Hãy hỏi thời gian dự kiến và ghi lại thời gian thực tế của từng lô.
Vì sao bên vận chuyển từ chối gửi nước hoa và pin bằng máy bay?
Nước hoa có cồn dễ cháy, pin lithium có nguy cơ cháy nổ, nên thuộc nhóm hàng nguy hiểm trong vận chuyển hàng không. Hãng bay và bên vận chuyển áp điều kiện chặt hoặc từ chối. Những món này có thể phải đi đường bộ hoặc đường biển, hỏi trước khi mua.
Shop nhỏ có gửi hàng đường biển được không?
Được, qua dịch vụ gom hàng lẻ, nhiều chủ hàng chung một container. Cách này hợp với hàng nặng, cồng kềnh, không gấp. Thời gian dài hơn nhiều so với đường bay, nên không hợp hàng thời trang theo mùa hoặc hàng có hạn dùng ngắn.
Gửi hàng đường bộ qua Lào có cần giấy tờ không?
Có. Hàng quá cảnh qua nước thứ ba phải được giám sát và khi vào Việt Nam phải làm thủ tục nhập khẩu. Với lô nhỏ, bạn thường gửi qua bên vận chuyển; hãy hỏi rõ ai đứng tên tờ khai và bạn nhận chứng từ gì.
Hàng bị hải quan giữ lại thì sao?
Thường do thiếu giấy tờ, khai chưa đúng, hoặc hàng thuộc diện phải kiểm tra chuyên ngành. Liên hệ bên vận chuyển hoặc đại lý làm thủ tục để biết lý do cụ thể và giấy tờ cần bổ sung. Danh mục vận chuyển, hải quan của trang có bài riêng về tình huống này.
Có nên gửi hết hàng một đường cho đơn giản?
Đơn giản nhưng thường tốn hơn. Hàng nhẹ cần gấp đi đường bay, hàng nặng không gấp đi đường rẻ hơn. Tách từ lúc mua giúp giá về tay thấp hơn, chỉ cần ghi rõ kiện nào đi đường nào.