Với người bán nhỏ Việt Nam, đánh hàng châu Âu thường xoay quanh vài nhóm hàng gắn với từng nước: dược mỹ phẩm ở nhà thuốc Pháp, đồ gia dụng và dao kéo Đức, đồ da và thời trang Ý, một số hàng tiêu dùng của Anh; nguồn lấy chủ yếu là kênh bán lẻ, outlet và mùa sale, qua người Việt sống ở châu Âu hoặc qua chuyến đi tận nơi. Khác với Mỹ, châu Âu là nhiều nước, nhiều luật bán lẻ, nhiều đồng tiền, nên lập kế hoạch kỹ hơn.
Bài này là bản đồ tổng quát cho chuyên mục: mỗi nước mạnh nhóm hàng nào, nguồn lấy hàng nào hợp với lô nhỏ, mùa giảm giá, những điểm chung về điện, size, thuế giá trị gia tăng, và những nhóm hàng không nên đụng. Từng chủ đề sâu hơn (nhà thuốc Pháp, đồ gia dụng Đức, hoàn VAT, mua hộ, gửi hàng) có bài riêng.
Nhóm hàng người bán Việt hay lấy theo từng nước
Bảng dưới đây là thói quen phổ biến của người bán nhỏ, không phải bảng xếp hạng nước nào có lời hơn. Mỗi nhóm hàng đi kèm một lưu ý chính.
| Nước | Nhóm hàng hay lấy | Nguồn thường dùng | Lưu ý chính |
|---|---|---|---|
| Pháp | Dược mỹ phẩm, đồ chăm sóc da phổ thông, thời trang | Nhà thuốc, cửa hàng dược mỹ phẩm, mùa sale | Mỹ phẩm phải công bố khi bán ở Việt Nam |
| Đức | Đồ gia dụng, dao kéo, nồi chảo, đồ dùng cá nhân | Cửa hàng đồ gia dụng, siêu thị, chuỗi cửa hàng dược phẩm – mỹ phẩm | Hàng nặng, cước cao; phân biệt sản xuất ở đâu |
| Ý | Đồ da, túi, giày, thời trang | Outlet, cửa hàng của hãng, xưởng nhỏ | Đồ hiệu có giới hạn mua; phân biệt hàng làm tại Ý và nơi khác |
| Anh | Một số đồ chăm sóc cá nhân, quần áo, đồ ăn khô | Siêu thị, chuỗi nhà thuốc, outlet | Không còn trong EU, thủ tục và hoàn thuế khác |
| Ba Lan, Séc | Hàng đa dạng qua cộng đồng người Việt buôn bán | Các trung tâm bán sỉ do cộng đồng kinh doanh | Hàng có thể không phải sản xuất tại châu Âu |
| Hà Lan, Bỉ | Đồ ăn khô, sô cô la, đồ dùng gia đình | Siêu thị, cửa hàng chuyên | Thực phẩm vướng kiểm tra khi nhập |
Điểm cuối của hàng Ba Lan, Séc rất quan trọng. Nhiều trung tâm bán sỉ của cộng đồng người Việt ở Trung – Đông Âu bán hàng sản xuất ở châu Á. Mua ở đó không sai, nhưng bán cho khách ở Việt Nam như "hàng châu Âu" là nói không đúng. Hỏi rõ xuất xứ, đọc nhãn sản xuất trên từng món.
Nguồn lấy hàng: bán lẻ, outlet, mùa sale và cộng đồng
Phần lớn người bán nhỏ không có tư cách và quy mô để mua từ nhà phân phối châu Âu. Họ lấy hàng ở kênh bán lẻ: nhà thuốc, siêu thị, chuỗi cửa hàng, cửa hàng của hãng. Giá bán lẻ ở nhiều nước châu Âu đã gồm thuế giá trị gia tăng, nên giá niêm yết chính là giá trả, khác Mỹ nơi thuế cộng thêm khi thanh toán.
Outlet ở châu Âu cũng tồn tại, thường là các làng outlet ngoài đô thị tập trung nhiều hãng thời trang, đồ da, đồ gia dụng. Giống ở Mỹ, hàng outlet gồm hàng tồn mùa trước và có khi hàng làm riêng cho outlet; giới thiệu với khách cho đúng nguồn.
Mùa sale là thời điểm quan trọng nhất. Ở nhiều nước châu Âu, mùa sale lớn diễn ra hai lần mỗi năm: sale mùa đông sau Tết Dương lịch và sale mùa hè giữa năm. Một số nước như Pháp quy định khung thời gian sale chính thức; nước khác linh hoạt hơn. Ngày bắt đầu và kết thúc đổi theo năm, nên kiểm thông báo của năm đó. Ngoài ra Black Friday cũng đã phổ biến ở châu Âu.
Kênh cuối cùng là cộng đồng người Việt sống ở châu Âu: người thân, người quen, người mua hộ chuyên. Họ vừa là người mua tại chỗ, vừa là địa chỉ nhận hàng trực tuyến, vừa là người gom hàng gửi về. Phần lớn shop hàng châu Âu ở Việt Nam vận hành qua kênh này.
Điểm chung khi lấy hàng ở châu Âu
Điện áp gần giống Việt Nam. Phần lớn châu Âu dùng điện khoảng 230V, 50Hz, gần với điện 220V, 50Hz của Việt Nam. Đồ điện gia dụng châu Âu thường dùng được ở Việt Nam, khác hẳn đồ điện Mỹ. Phích tròn hai chân của nhiều nước lục địa cắm vừa nhiều ổ ở Việt Nam; phích ba chân vuông của Anh cần đầu chuyển.
Size theo hệ châu Âu. Quần áo, giày ghi size châu Âu, Ý, Pháp có khi lệch nhau, Anh dùng hệ riêng. Ghi kèm số đo thật bằng centimet khi bán là cách giảm nhầm.
Giá đã gồm thuế giá trị gia tăng. Khi tính giá về tay, giá niêm yết là giá mua. Phần thuế này có thể được hoàn cho du khách mua đồ dùng cá nhân theo điều kiện từng nước, nhưng hàng mua để bán lại không thuộc diện; có bài riêng về chuyện này.
Nhiều đồng tiền. Euro dùng ở nhiều nước, nhưng Anh, Ba Lan, Séc, Thuỵ Sĩ và một số nước khác dùng tiền riêng. Mỗi lần đổi tiền hoặc quẹt thẻ ngoại tệ là thêm một khoản phí cần tính.
Nhãn nhiều thứ tiếng. Hàng bán ở châu Âu thường ghi nhãn bằng tiếng của nước bán, có khi nhiều thứ tiếng. Khi bán ở Việt Nam, hàng kinh doanh cần nhãn phụ tiếng Việt theo quy định hiện hành.
Những nhóm hàng châu Âu nên tránh hoặc phải hỏi kỹ
Rượu là nhóm người ta hay nghĩ tới đầu tiên khi nói hàng châu Âu, nhưng kinh doanh rượu ở Việt Nam cần giấy phép riêng, nhập khẩu rượu có quy định riêng về tem, nhãn. Đây không phải nhóm dành cho người bán nhỏ đi xách tay. Tương tự, thuốc lá, thuốc chữa bệnh là những nhóm không phải hàng để buôn qua kênh lô nhỏ.
Thực phẩm tươi, thực phẩm có nguồn gốc động vật (phô mai, thịt nguội, sữa) có thể thuộc diện kiểm dịch, kiểm tra an toàn thực phẩm khi nhập, lại khó bảo quản trên đường. Thực phẩm khô đóng gói, đồ ngọt cũng cần hỏi trước về yêu cầu khi nhập theo lô.
Thực phẩm bổ sung, dược mỹ phẩm có thành phần gần với thuốc, sữa công thức cho trẻ em đều là nhóm có hồ sơ lưu hành riêng tại Việt Nam. Đồ hiệu xa xỉ có giới hạn mua mỗi khách và rủi ro bị nghi buôn bán khi mang số lượng. Không phải là cấm hẳn, nhưng không phải là nhóm hàng đầu tiên của người mới.
Hàng giả, hàng nhái nhãn hiệu, kể cả mua ở chợ trời châu Âu, là hàng không được mua để bán. Việc nó được bày ở một nước châu Âu không biến nó thành hàng hợp pháp.
Chuyến đi tận nơi hay làm qua người ở châu Âu
Đi tận nơi châu Âu tốn kém hơn nhiều so với đi Thái Lan hay Hàn Quốc: vé máy bay đường dài, thị thực, chỗ ở, đi lại giữa các nước. Với lô nhỏ, chi phí chuyến đi khó được bù bởi tiền lời hàng mang về. Người bán đi châu Âu thường kết hợp với chuyến đi vì việc khác (thăm thân, du lịch) và chỉ lấy một phần hàng.
Phần lớn shop hàng châu Âu làm qua người ở châu Âu: người thân hoặc người mua hộ đi mua theo danh sách, gom hàng, gửi về. Cách này rẻ hơn, đều hơn, và người mua tại chỗ biết cửa hàng nào đang giảm giá. Đổi lại, shop phải đầu tư vào việc chọn người và thoả thuận rõ ràng.
Một cách kết hợp phổ biến: shop làm qua người ở châu Âu quanh năm, và chủ shop đi một chuyến mỗi năm hoặc mỗi hai năm để gặp người mua hộ, xem tận mắt nguồn hàng, chọn thêm mẫu mới. Chuyến đi đó là đầu tư vào quan hệ và hiểu biết, không phải chuyến chở hàng.
Tính giá về tay hàng châu Âu: những khoản hay bị quên
Giá về tay của một món hàng châu Âu gồm: giá mua (đã gồm thuế giá trị gia tăng của nước bán), phí công người mua hộ, phí giao trong nước nếu mua trực tuyến, phần cước quốc tế chia theo khối lượng, thuế và phí khi nhập về Việt Nam theo quy định hiện hành, phí đổi tiền hoặc phí thẻ ngoại tệ, và dự phòng hàng lỗi, hàng vỡ. Với hàng châu Âu, cước đường dài thường chiếm tỷ lệ lớn hơn so với hàng Thái hay Hàn.
Ví dụ giả định với một hộp kem dưỡng giá 20 đơn vị tiền tại Pháp: phí công 2, phần cước 3, thuế và phí nhập 4, phí đổi tiền 1, dự phòng 1. Giá về tay khoảng 31, cao hơn giá kệ hơn một nửa. Nếu cùng món đó đang bán chính thức ở Việt Nam với giá tương đương 33 kèm hoá đơn, công bố đầy đủ, lợi thế của bạn rất mỏng và rủi ro pháp lý lại cao hơn.
Hai khoản hay bị quên nhất là phí đổi tiền (nhất là khi mua ở nhiều nước dùng đồng tiền khác nhau trong một chuyến) và hao hụt (chai vỡ, hộp móp, hàng hết hạn chưa bán được). Ghi đủ các khoản này vào bảng tính từ đầu, cập nhật sau mỗi thùng bằng số thật, bạn sẽ thấy nhanh nhóm hàng nào thực sự đáng làm.
Bắt đầu với hàng châu Âu: lộ trình gọn cho người mới
Một lộ trình thận trọng cho shop chưa từng làm hàng châu Âu:
- Chọn một nước và một nhóm hàng phù hợp với khách hiện có (ví dụ đồ gia dụng Đức cho khách nội trợ, dược mỹ phẩm Pháp cho khách chăm sóc da).
- Tìm hiểu thủ tục của nhóm hàng đó khi nhập và khi bán ở Việt Nam: có cần công bố, kiểm tra chất lượng, nhãn phụ không. Hỏi đại lý làm thủ tục hải quan.
- Tìm người mua ở nước đó, bắt đầu bằng đơn thử nhỏ, thoả thuận rõ phí công và cách gửi.
- Tính giá về tay cho từng món, với giá đã gồm thuế giá trị gia tăng, cước, thuế nhập về Việt Nam, phí đổi tiền, dự phòng hàng lỗi (ví dụ giả định).
- Gửi thùng thử, ghi chép đầy đủ, xem khách phản hồi.
- Mở rộng từng bước: thêm món trong cùng nhóm trước, rồi mới thêm nước, thêm nhóm hàng.
Ví dụ giả định: một shop đồ bếp bắt đầu bằng mười món dao kéo, dụng cụ bếp Đức qua người quen ở Đức, mỗi tháng một thùng nhỏ. Sau nửa năm mới thêm nồi chảo (nặng, cước cao) khi đã biết khách chịu trả cho món nào. Đi chậm như vậy giúp vốn không ứ vào những món nặng mà khó bán.
Câu hỏi thường gặp
Hàng châu Âu có đắt hơn hàng Mỹ không?
Không có câu trả lời chung. Giá niêm yết châu Âu đã gồm thuế giá trị gia tăng nên trông cao hơn giá kệ ở Mỹ, nhưng ở Mỹ thuế bán hàng cộng thêm khi thanh toán. Mỗi nhóm hàng, mỗi mùa sale một khác. So sánh bằng giá về tay của từng món cụ thể.
Mua hàng ở các trung tâm của cộng đồng người Việt ở Đông Âu có phải là hàng châu Âu không?
Không nhất thiết. Nhiều trung tâm bán sỉ của cộng đồng kinh doanh hàng sản xuất ở châu Á, phục vụ thị trường địa phương. Đọc nhãn xuất xứ trên từng món, và khi bán ở Việt Nam, ghi đúng nơi sản xuất thay vì ghi chung là hàng châu Âu.
Có cần thị thực để đi lấy hàng ở châu Âu không?
Công dân Việt Nam thường cần thị thực để vào các nước châu Âu, gồm thị thực Schengen cho phần lớn nước lục địa và thị thực riêng cho Anh. Mục đích chuyến đi, loại thị thực và hồ sơ cần kiểm với cơ quan lãnh sự của nước định đến vào thời điểm xin.
Đồ điện mua ở Đức có dùng được ở Việt Nam không?
Phần lớn dùng được vì điện ở Đức khoảng 230V, 50Hz, gần với điện Việt Nam. Phích tròn hai chân thường cắm vừa nhiều ổ ở Việt Nam, nhưng nên có ổ cắm phù hợp, đặc biệt với thiết bị cần nối đất. Đọc nhãn thông số của từng thiết bị trước khi mua.
Hàng châu Âu mua ở mùa sale về có kịp bán không?
Sale mùa đông thường bắt đầu sau Tết Dương lịch, hàng về Việt Nam có thể sát hoặc sau Tết Nguyên đán, tuỳ đường gửi. Sale mùa hè hợp với hàng bán quanh năm và mùa cuối năm. Tính thời gian gửi trước khi chọn món theo mùa.
Có nên đánh hàng nhiều nước châu Âu cùng lúc?
Với người mới, nên bắt đầu từ một nước, một nhóm hàng. Mỗi nước thêm vào là thêm một người mua, một đồng tiền, một lịch sale, một tuyến gửi. Khi đã có nhịp ổn định, mở rộng sang nước thứ hai sẽ dễ hơn nhiều.