Một kiện hàng nhỏ từ châu Âu về Việt Nam thường đi một trong bốn đường: bưu chính quốc tế (rẻ, chậm, ít theo dõi chi tiết), chuyển phát nhanh quốc tế (nhanh, đắt, theo dõi tốt), gom hàng qua đơn vị nhận gửi của cộng đồng người Việt (cân bằng giá và thời gian), hoặc gửi theo người về nước (chỉ hợp với đồ dùng cá nhân, không hợp với hàng buôn). Chọn đường nào phụ thuộc khối lượng, giá trị, độ gấp và loại hàng.
Bài này nhìn bốn đường từ góc người bán nhỏ: mỗi đường hợp với hàng gì, rủi ro gì, khai báo ra sao, và những điểm riêng khi gửi từ Anh (không còn trong EU) hay từ các nước Trung – Đông Âu. Bài không nêu cước, thời gian cụ thể vì chúng thay đổi theo đơn vị và theo mùa; hỏi trực tiếp trước khi gửi.
Bốn đường gửi nhìn cạnh nhau
Mô tả dưới đây là đặc điểm chung, mỗi đơn vị cụ thể có thể khác. Không nêu tên hãng hay đơn vị.
| Đường gửi | Hợp với | Ưu điểm | Hạn chế |
|---|---|---|---|
| Bưu chính quốc tế | Kiện nhẹ, hàng không gấp, giá trị vừa | Có mặt khắp nơi, chi phí thường thấp | Chậm, theo dõi hạn chế ở một số chặng, giới hạn khối lượng |
| Chuyển phát nhanh quốc tế | Hàng gấp, giá trị cao, cần theo dõi sát | Nhanh, theo dõi chi tiết, thủ tục có hỗ trợ | Đắt, nhạy với cân quy đổi theo thể tích |
| Gom hàng qua đơn vị của cộng đồng | Thùng vừa và lớn, gửi đều đặn | Giá cân bằng, quen hàng Việt, thường lo thủ tục ở đầu Việt Nam | Chất lượng dịch vụ chênh lệch lớn, cần chọn kỹ |
| Gửi theo người về nước | Đồ dùng cá nhân, quà biếu | Không tốn cước riêng | Không dành cho hàng buôn; rủi ro chuyển sang người mang |
Với shop bán đều, đường gom hàng qua đơn vị chuyên gửi đi Việt Nam thường là xương sống, chuyển phát nhanh dùng cho đơn gấp hoặc món giá trị cao, bưu chính cho kiện nhỏ lẻ không gấp.
Bưu chính và chuyển phát nhanh: chọn theo giá trị và độ gấp
Bưu chính quốc tế đi qua mạng lưới bưu điện các nước, phù hợp với kiện nhẹ, giá trị vừa phải, không gấp. Ưu điểm là phổ biến, gần như thành phố nào ở châu Âu cũng có điểm gửi. Hạn chế là thời gian có thể dài và khó đoán, theo dõi ở chặng quốc tế và chặng Việt Nam đôi khi không chi tiết, giới hạn khối lượng mỗi kiện thấp hơn các đường khác.
Chuyển phát nhanh quốc tế do các hãng tích hợp vận hành từ đầu tới cuối, thời gian ngắn và theo dõi sát. Đổi lại cước cao, và rất nhạy với cân quy đổi theo thể tích: kiện cồng kềnh nhẹ bị tính như kiện nặng. Hợp với món giá trị cao, gấp, cần theo dõi từng bước, ví dụ một đơn đặt trước của khách quen cần trước ngày lễ.
Với cả hai đường, hàng kinh doanh khi về Việt Nam vẫn qua thủ tục hải quan theo quy định hiện hành. Một số hãng chuyển phát nhanh có bộ phận hỗ trợ khai báo; hỏi rõ họ làm thủ tục thế nào cho hàng kinh doanh, ai đứng tên người nhập, chứng từ thuế cấp cho ai. Đừng chọn đường chỉ vì cước rẻ mà bỏ qua câu hỏi này.
Với kiện bưu chính, giữ biên nhận gửi và mã theo dõi, kiểm thường xuyên trạng thái. Kiện đi bưu chính khi về tới Việt Nam có thể được thông báo nhận theo cách riêng của bưu chính; người nhận cần theo dõi để không quá hạn lưu giữ.
Gom hàng qua đơn vị của cộng đồng: lựa chọn phổ biến nhất
Ở những nước có cộng đồng người Việt đông như Đức, Séc, Ba Lan, Pháp, Anh, có nhiều đơn vị nhận gom hàng gửi về Việt Nam. Người gửi mang thùng tới điểm nhận hoặc được đến lấy tận nhà, đơn vị gom nhiều thùng, gửi theo lô bằng đường hàng không hoặc đường biển, và thường lo khâu thủ tục, giao hàng ở đầu Việt Nam.
Ưu điểm là giá thường cân bằng hơn chuyển phát nhanh, quen với các nhóm hàng người Việt hay gửi, giao tiếp bằng tiếng Việt. Hạn chế là chất lượng dịch vụ chênh lệch rất lớn giữa các đơn vị: có nơi minh bạch, khai báo đúng, có chứng từ; có nơi hứa "bao thuế" mà không giải thích làm thế nào. Hàng của bạn đi theo cách khai báo của họ, nên cách họ làm cũng là rủi ro của bạn.
Câu hỏi nên đặt cho đơn vị gom: thùng hàng được khai là gì, ai là người nhập khẩu trên tờ khai, shop có nhận được chứng từ thuế không, hàng cấm và hàng hạn chế gồm gì, bồi thường khi thất lạc hay hư hỏng thế nào, thời gian dự kiến theo mùa. Đơn vị trả lời rõ ràng, có điều khoản viết, là đơn vị đáng cân nhắc.
Gửi theo người về nước: vì sao không dành cho hàng buôn
Hành lý dành cho đồ dùng cá nhân và quà biếu. Tiêu chuẩn hành lý theo quy định hiện hành nhằm vào đồ dùng của người đi đường và quà cho gia đình, không phải hàng kinh doanh.
Người mang chịu rủi ro đầu tiên. Khi hành lý có dấu hiệu hàng kinh doanh mà không khai báo, người mang hành lý là người bị hỏi, bị giữ hàng, bị xử lý; không phải shop đặt hàng.
Không bao giờ mang hộ kiện không rõ nội dung. Đây là nguyên tắc an toàn quan trọng cho mọi người đi máy bay: kiện nhờ mang có thể chứa hàng cấm, và người mang chịu trách nhiệm với hành lý của mình.
Hàng đặt riêng cho khách nên đi kênh hàng hoá. Ngay cả khi chỉ vài món, nếu đó là đơn của khách, có lời, đăng bán công khai, nên đi đường gửi hàng có khai báo.
Chi phí ẩn của việc gửi theo người. Không tốn cước không có nghĩa là miễn phí: người mang tốn hành lý ký gửi của chính họ, tốn công xách, chịu rủi ro. Nhờ vả quá nhiều lần làm mất lòng người quen, và khi có sự cố thì quan hệ cũng tổn thương theo.
Đồ dùng cá nhân của chính người về nước thì khác. Người mua hộ về thăm nhà mang theo đồ dùng, quà cho gia đình theo tiêu chuẩn hành lý là chuyện bình thường; cái cần tránh là trộn hàng buôn của shop vào đó.
Gửi từ Anh, Thuỵ Sĩ và các nước ngoài EU
Từ khi Anh rời Liên minh châu Âu, hàng gửi từ Anh không còn đi chung khung thủ tục với hàng trong EU. Với người gửi về Việt Nam, khác biệt chủ yếu nằm ở chỗ: tuyến gom hàng từ Anh thường tách riêng với tuyến từ lục địa, một số đơn vị gom hàng ở lục địa không nhận hàng từ Anh hoặc tính thêm phí, và hàng mua ở Anh gửi sang lục địa để gom có thể phát sinh thủ tục hải quan giữa Anh và EU.
Thuỵ Sĩ, Na Uy cũng nằm ngoài EU, có quy định hải quan riêng. Gom hàng từ nhiều nước trong và ngoài EU vào một thùng nghe tiết kiệm nhưng có thể làm thủ tục phức tạp hơn. Với người bán nhỏ, nguyên tắc đơn giản là: gửi từ nước nào thì dùng đơn vị gom ở nước đó, hoặc hỏi rõ đơn vị về hàng từ nước khác.
Xuất xứ hàng cũng cần ghi đúng. Một chiếc áo mua ở Anh có thể sản xuất ở châu Á; mua ở Đức có thể sản xuất ở Ý. Khai xuất xứ theo nhãn sản phẩm, không theo nước mua. Khi không chắc cách ghi, hỏi đại lý làm thủ tục hải quan ở đầu Việt Nam.
Với các nước Trung – Đông Âu như Ba Lan, Séc, Hungary, tuyến gom hàng đi Việt Nam thường gắn với cộng đồng người Việt buôn bán ở đó, khá đều đặn. Điều cần cẩn thận là hàng gửi từ đây nhiều khi là hàng sản xuất ở châu Á mua lại tại các trung tâm sỉ; khai đúng xuất xứ và nói đúng với khách là điều bắt buộc.
Chọn đường gửi theo nhóm hàng: ví dụ giả định
Giả sử một shop có ba nhóm hàng từ châu Âu trong cùng một tháng: hai mươi ký đồ gia dụng từ Đức (nồi, chảo, dụng cụ bếp), năm ký dược mỹ phẩm từ Pháp, và một chiếc túi da giá trị cao từ Ý theo đơn đặt trước của một khách cần trước ngày sinh nhật. Gửi tất cả bằng một đường duy nhất thường không tối ưu.
Đồ gia dụng nặng, không gấp, không hạn dùng: hợp với gom hàng của cộng đồng, có thể đường biển nếu chấp nhận chờ lâu, để giữ cước thấp. Dược mỹ phẩm nhẹ, có hạn dùng, nhạy nhiệt: hợp gom hàng đường hàng không, gửi theo đợt ngắn, tránh nằm kho lâu. Chiếc túi da giá trị cao, gấp, khách cần đúng hẹn: có thể đáng dùng chuyển phát nhanh với bảo hiểm, chấp nhận cước cao cho một món.
Trong ví dụ, ba nhóm hàng đi ba đường, mỗi đường hợp với đặc điểm của nhóm. Chi phí tổng có thể thấp hơn và rủi ro phân tán hơn so với gửi chung. Tất nhiên, quản lý ba đường cũng tốn công hơn; shop nhỏ mới bắt đầu có thể chỉ dùng một đường chính, rồi tách dần khi có đủ đơn để mỗi đường đều đặn.
Chuẩn bị một kiện hàng từ châu Âu đi êm
Dù chọn đường nào, các bước chuẩn bị dưới đây giúp giảm phần lớn sự cố:
- Hỏi danh mục hàng cấm và hạn chế của đơn vị gửi trước khi mua hàng, không phải trước khi đóng thùng.
- Lập danh sách hàng chi tiết: tên hàng, số lượng, trị giá theo hoá đơn, xuất xứ theo nhãn.
- Đóng thùng chắc, chống ướt, bọc riêng chai lọ và đồ dễ vỡ, chèn kín.
- Chụp ảnh thùng mở, thùng đóng, thùng trên cân để có bằng chứng khi khiếu nại.
- Khai đúng là hàng kinh doanh với đơn vị gửi, nói rõ để họ làm thủ tục phù hợp.
- Lưu mã vận đơn và chia sẻ với shop ở Việt Nam ngay khi gửi.
- Tính trước lịch nghỉ lễ ở châu Âu (cuối năm, mùa hè) và ở Việt Nam (Tết) vì có thể làm kiện nằm chờ lâu.
Ví dụ giả định: một kiện dược mỹ phẩm gửi từ Pháp ngay trước kỳ nghỉ lễ cuối năm có thể nằm chờ ở điểm gom thêm một hai tuần, rồi về Việt Nam sát Tết khi mọi khâu đều quá tải. Gửi sớm hơn hai tuần thường quan trọng hơn chọn đường nhanh hơn.
Câu hỏi thường gặp
Gửi hàng từ châu Âu về Việt Nam mất bao lâu?
Tuỳ đường gửi, đơn vị, mùa và thủ tục ở hai đầu. Chuyển phát nhanh thường nhanh nhất, gom hàng đường hàng không ở giữa, bưu chính và gom đường biển chậm hơn. Hỏi thời gian dự kiến theo mùa từ chính đơn vị bạn dùng, và báo khách một khoảng rộng.
Có gửi được nước hoa, mỹ phẩm dạng lỏng từ châu Âu không?
Nước hoa và một số mỹ phẩm chứa cồn, bình xịt áp suất có thể bị hạn chế khi gửi đường hàng không. Nhiều đơn vị nhận với điều kiện đóng gói, số lượng riêng, có nơi không nhận. Hỏi trước khi mua, và nhớ mỹ phẩm kinh doanh còn có yêu cầu riêng khi bán ở Việt Nam.
Gửi đường biển từ châu Âu có hợp cho shop nhỏ không?
Gom hàng đường biển rẻ hơn tính theo ký nhưng thời gian dài, hợp với hàng nặng, không gấp, không hạn dùng ngắn, ví dụ đồ gia dụng. Với mỹ phẩm, thực phẩm, hàng theo mùa, thời gian dài là rủi ro. Nhiều shop chia: hàng nặng đi biển, hàng nhẹ gấp đi bay.
Kiện hàng bị thất lạc thì đòi bồi thường thế nào?
Theo điều khoản của đơn vị gửi: thường cần mã vận đơn, giá trị khai, hoá đơn mua, ảnh đóng gói, và khiếu nại trong thời hạn họ quy định. Mức bồi thường thường giới hạn theo giá trị khai hoặc theo mức trần. Với hàng giá trị cao, hỏi về bảo hiểm trước khi gửi.
Đơn vị gom hàng hứa bao thuế trọn gói có nên dùng không?
Cần hỏi rõ họ khai báo thế nào, ai đứng tên nhập khẩu, bạn có chứng từ thuế không. Lời hứa không giấy tờ cho hàng kinh doanh có thể nghĩa là hàng được khai không đúng bản chất; khi có chuyện, người mất hàng vẫn là bạn. Ưu tiên đơn vị minh bạch, có điều khoản viết.
Hàng mua ở nhiều nước châu Âu có nên gom về một nơi để gửi không?
Trong khu vực EU, gom hàng từ nhiều nước về một người nhận để gửi chung thường thuận tiện. Với hàng từ Anh, Thuỵ Sĩ hay nước ngoài EU, việc chuyển sang nước khác để gom có thể phát sinh thủ tục. Tính cả chi phí, thời gian và thủ tục trước khi quyết định.