Hàng Úc được người bán nhỏ Việt Nam lấy chủ yếu từ siêu thị và chuỗi nhà thuốc lớn: sữa bột, đồ chăm sóc cá nhân, mỹ phẩm phổ thông, thực phẩm bổ sung và một số đồ ăn khô. Nhiều mặt hàng trong số này từng bị siêu thị, nhà thuốc ở Úc giới hạn số lượng mỗi khách vì nhu cầu mua đi bán lại tăng đột biến, ảnh hưởng tới người tiêu dùng tại chỗ.
Với người bán ở Việt Nam, khó khăn không chỉ ở khâu mua. Phần lớn các nhóm hàng Úc phổ biến (sữa công thức cho trẻ, thực phẩm bổ sung, mỹ phẩm) là nhóm có hồ sơ lưu hành riêng khi bán ở Việt Nam. Bài này giải thích bối cảnh mua bán hàng Úc, giới hạn mua, rủi ro khi bán lại, và những nhóm hàng phù hợp hơn với lô nhỏ.
Bối cảnh: vì sao hàng Úc từng "cháy kệ"
Hàng tiêu dùng Úc, nhất là sữa công thức cho trẻ em và thực phẩm bổ sung, có uy tín tại nhiều nước châu Á. Từ khoảng giữa thập niên 2010, hoạt động mua hộ quy mô lớn từ Úc về các thị trường châu Á phát triển mạnh, người ta gọi chung là "daigou" (mua hộ theo cách gọi trong cộng đồng người Hoa). Kệ sữa ở nhiều siêu thị Úc có lúc trống trơn, gây bức xúc cho phụ huynh tại chỗ.
Phản ứng của các chuỗi bán lẻ là giới hạn số hộp sữa mỗi khách mỗi lần mua, và với một số sản phẩm khác cũng áp dụng giới hạn tương tự. Mức giới hạn do từng chuỗi quyết định và thay đổi theo thời gian, tuỳ tình hình cung cầu. Các nhà sản xuất cũng dần mở kênh phân phối chính thức tại nhiều nước châu Á, làm thu hẹp khoảng chênh giá.
Bài học cho người bán Việt: nhóm hàng Úc "kinh điển" không còn là mỏ vàng như người ta kể. Khoảng chênh giá mỏng đi, giới hạn mua làm khó việc lấy số lượng, và kênh chính thức trong nước ngày càng đầy đủ. Lấy hàng Úc vẫn làm được, nhưng phải chọn đúng nhóm và đúng cách.
Một thay đổi khác ít người để ý: khách Việt ngày nay có nhiều cách tự mua hàng Úc qua kênh chính thức trực tuyến hoặc qua nhà phân phối trong nước. Người bán nhỏ cạnh tranh bằng giá với các kênh đó rất khó; cạnh tranh bằng sự am hiểu, tư vấn trung thực và chọn món mà kênh lớn chưa có thì khả thi hơn.
Sữa công thức cho trẻ: nhóm cần thận trọng nhất
Đây là thực phẩm cho đối tượng đặc biệt. Sữa công thức cho trẻ nhỏ là nhóm thực phẩm có quy định chặt ở hầu hết các nước, gồm cả Việt Nam. Theo nguyên lý, sản phẩm lưu hành cần hồ sơ phù hợp, nhãn phụ tiếng Việt, và quảng cáo bị hạn chế nghiêm ngặt.
Rủi ro bảo quản trên đường. Sữa bột nhạy với nhiệt độ, độ ẩm. Hộp nằm trong kho nóng, thùng hàng ướt, hộp móp làm hở nắp đều ảnh hưởng chất lượng mà bằng mắt khó phát hiện.
Hàng giả nhắm vào nhóm này. Sữa "hàng Úc xách tay" là nhóm bị làm giả và tráo nhãn. Shop lấy lại từ người khác có thể bán phải hàng giả cho trẻ em, hậu quả nghiêm trọng.
Tư vấn chọn sữa là việc của nhân viên y tế. Phụ huynh hỏi "bé dị ứng đạm sữa bò dùng loại nào", "bé sinh non dùng loại nào" là câu hỏi y khoa. Người bán không nên trả lời; khuyên phụ huynh hỏi bác sĩ nhi.
Kênh chính thức đã có nhiều. Nhiều thương hiệu sữa Úc đã có nhà phân phối chính thức ở Việt Nam. Khi đó, lý do để mua hàng xách tay chỉ còn là chênh giá, trong khi rủi ro do người dùng là trẻ nhỏ gánh chịu.
Đồ nhà thuốc Úc: phân biệt thuốc, thực phẩm bổ sung, mỹ phẩm
Chuỗi nhà thuốc lớn ở Úc bán rất nhiều nhóm hàng trên cùng một kệ: thuốc không kê đơn, thực phẩm bổ sung, mỹ phẩm, đồ chăm sóc cá nhân. Ở Úc, thuốc và thực phẩm bổ sung được quản lý theo hệ thống riêng của cơ quan quản lý hàng trị liệu, với ký hiệu đăng ký hoặc niêm yết trên nhãn. Ký hiệu đó có giá trị ở Úc, không thay thế hồ sơ lưu hành tại Việt Nam.
Với người bán nhỏ, nguyên tắc đơn giản: thuốc (kể cả thuốc không kê đơn ở Úc) không phải hàng để buôn; thực phẩm bổ sung là nhóm có hồ sơ lưu hành riêng tại Việt Nam, quảng cáo phải được xác nhận, không được bán như thuốc; mỹ phẩm cần công bố khi lưu hành. Đồ chăm sóc cá nhân thông thường (bàn chải, chỉ nha khoa, đồ vệ sinh không thuộc nhóm mỹ phẩm) ít vướng hơn.
Trước khi nhận đơn bất kỳ món nào từ nhà thuốc Úc, xác định món đó thuộc nhóm nào theo cách phân loại của Việt Nam. Nếu không chắc, hỏi đơn vị tư vấn hoặc cơ quan quản lý. Bỏ qua bước này là bước vào vùng rủi ro mà không biết.
Đồ chăm sóc cá nhân thông thường như bàn chải, chỉ nha khoa, đồ cạo râu, khăn ướt, kem đánh răng là nhóm nhiều người bán Việt bỏ qua vì "không có gì đặc biệt", nhưng lại là nhóm nhẹ, khách dùng đều, ít vướng. Một số món trong nhóm này vẫn có thể bị xếp vào mỹ phẩm theo thành phần và công dụng ghi trên nhãn, nên vẫn kiểm từng món.
Nhóm hàng Úc theo mức độ vướng thủ tục khi bán ở Việt Nam
Bảng dưới đây là phân loại tham khảo theo nguyên lý, không thay thế tư vấn cho sản phẩm cụ thể:
| Nhóm hàng | Ví dụ | Mức vướng | Gợi ý |
|---|---|---|---|
| Thuốc | Thuốc giảm đau, thuốc cảm không kê đơn ở Úc | Rất cao | Không kinh doanh |
| Sữa công thức cho trẻ nhỏ | Sữa bột theo độ tuổi | Rất cao | Không nên với lô nhỏ |
| Thực phẩm bổ sung | Vitamin, dầu cá, viên bổ sung | Cao | Hỏi kỹ; cân nhắc làm với nhà phân phối chính thức |
| Mỹ phẩm | Kem dưỡng, kem chống nắng, đồ trang điểm | Trung bình đến cao | Cần công bố; tránh tuyên bố công dụng |
| Thực phẩm khô đóng gói | Bánh, kẹo, ngũ cốc, mật ong | Trung bình | Hỏi yêu cầu kiểm tra khi nhập |
| Đồ dùng, quần áo, giày | Đồ thể thao, đồ len, giày | Thấp | Hợp với lô nhỏ |
Nhìn bảng, nhóm hàng Úc nổi tiếng nhất lại nằm ở hàng vướng nhiều nhất. Shop nhỏ muốn làm hàng Úc lâu dài thường dịch dần xuống các nhóm cuối bảng, nơi khoảng lời mỏng hơn nhưng rủi ro thấp và bán công khai được.
Bảng không có ý nói các nhóm trên cùng bị cấm tuyệt đối với mọi người; doanh nghiệp có hồ sơ đầy đủ vẫn nhập và bán chúng hợp pháp. Bảng chỉ cho thấy khoảng cách giữa người bán nhỏ xách tay và yêu cầu của từng nhóm hàng.
Mua ở Úc: người mua hộ, giới hạn và kênh trực tuyến
Cộng đồng người Việt ở Úc đông, tập trung ở các thành phố lớn. Người mua hộ có thể là người thân, du học sinh, hoặc người làm mua hộ thường xuyên. Những nguyên tắc chung về thoả thuận, ghi chép, ảnh hoá đơn, chuyển tiền như với người mua hộ ở Mỹ hay châu Âu đều áp dụng.
Riêng với hàng có giới hạn mua, người mua hộ ở Úc cần tôn trọng giới hạn của cửa hàng. Đi nhiều cửa hàng trong một ngày để gom đủ số lượng, nhờ nhiều người mua giùm, là cách làm từng gây bức xúc cho cộng đồng địa phương và khiến các chuỗi siết chặt hơn. Với shop, điều này có nghĩa là không nhận đơn số lượng lớn cho món bị giới hạn.
Kênh trực tuyến ở Úc cũng phát triển, nhiều chuỗi bán qua mạng và giao trong nước. Một số trang có giao quốc tế nhưng phạm vi mặt hàng, phí và thuế thu trước thay đổi theo thời gian. Hàng mua trực tuyến vẫn chịu giới hạn mua như tại cửa hàng với các món nhạy cảm. Úc dùng điện khoảng 230V, 50Hz với phích cắm riêng; đồ điện Úc dùng được điện áp Việt Nam nhưng cần đầu chuyển phích.
Tính giá về tay hàng Úc: những khoản riêng cần nhớ
Giá kệ ở Úc thường đã gồm thuế hàng hoá và dịch vụ của Úc. Úc có chương trình hoàn thuế cho du khách mang hàng ra khỏi nước theo điều kiện riêng, nhưng cũng như ở châu Âu, đây là chương trình cho đồ dùng cá nhân; hàng mua để kinh doanh không nên tính khoản hoàn này vào giá vốn.
Cước từ Úc về Việt Nam phụ thuộc đường gửi và đơn vị; hàng nhẹ như mỹ phẩm, đồ len ít bị ảnh hưởng hơn hàng nặng như sữa hộp, ngũ cốc. Ví dụ giả định với một hộp hàng 1 ký giá 30 đơn vị tiền: phí công 3, phần cước 6, thuế và phí nhập 5, phí đổi tiền 1, dự phòng hỏng móp 1. Giá về tay khoảng 46, tức hơn một nửa giá kệ. Với hàng nặng, giá trị thấp, tỷ lệ này còn cao hơn.
Ngoài các khoản tiền, có một khoản khó đo: rủi ro pháp lý của nhóm hàng. Một lô thực phẩm bổ sung bị giữ, hay một khiếu nại của khách về sữa trẻ em, có thể xoá sạch tiền lời của nhiều tháng. Khi so hai nhóm hàng có biên lời ngang nhau, nhóm ít vướng thủ tục luôn đáng ưu tiên hơn.
Những nhóm hàng Úc phù hợp hơn cho lô nhỏ
Nếu muốn làm hàng Úc mà tránh vùng rủi ro cao, có một số nhóm đáng cân nhắc: đồ len, đồ da cừu, quần áo và giày thể thao theo mùa sale, đồ dùng gia đình nhỏ, một số đồ ăn khô đóng gói có hạn dùng dài. Mỗi nhóm vẫn cần khai báo, nộp thuế đúng, nhưng không cần hồ sơ chuyên ngành phức tạp như sữa trẻ em hay thực phẩm bổ sung.
Mùa ở Úc ngược với Việt Nam và Bắc bán cầu: mùa đông Úc là giữa năm, mùa hè là cuối năm. Mùa xả hàng đồ đông của Úc rơi vào khoảng cuối mùa đông, có thể vừa kịp cho khách Việt chuẩn bị đi du lịch nước lạnh cuối năm. Đây là một lợi thế riêng của nguồn Úc so với nguồn châu Âu hay Bắc Mỹ.
Với nhóm thực phẩm khô từ Úc và New Zealand (mật ong, sô cô la, bánh), có bài riêng trong chuyên mục về kiểm dịch, kiểm tra an toàn thực phẩm. Tóm gọn nguyên tắc: thực phẩm là nhóm phải hỏi trước, không phải nhóm dễ.
Câu hỏi thường gặp
Siêu thị Úc giới hạn mua sữa bột bao nhiêu hộp?
Mức giới hạn do từng chuỗi quyết định và thay đổi theo thời gian, tuỳ tình hình hàng hoá. Vào thời điểm viết, bài không nêu con số cụ thể. Người mua ở Úc sẽ thấy thông báo tại kệ hoặc khi thanh toán. Tôn trọng giới hạn đó là điều kiện để làm lâu dài.
Ký hiệu đăng ký trên nhãn hàng nhà thuốc Úc có nghĩa là được bán ở Việt Nam không?
Không. Ký hiệu đó cho biết sản phẩm được đăng ký hoặc niêm yết với cơ quan quản lý của Úc. Việc lưu hành tại Việt Nam do quy định của Việt Nam quyết định, cần hồ sơ riêng. Hai hệ thống độc lập với nhau.
Có nên bán sữa bột Úc xách tay cho khách quen không?
Đây là nhóm rủi ro cao nhất vì người dùng là trẻ nhỏ, vướng quy định chặt, dễ gặp hàng giả và hỏng do bảo quản. Nếu thương hiệu đã có nhà phân phối chính thức tại Việt Nam, khuyên khách mua ở kênh đó. Người bán nhỏ không nên làm nhóm này thành dòng hàng.
Đồ điện mua ở Úc có dùng được ở Việt Nam không?
Úc dùng điện khoảng 230V, 50Hz, tương thích với điện Việt Nam về điện áp và tần số. Phích cắm Úc có chân dẹt xiên, khác ổ cắm Việt Nam, nên cần đầu chuyển phù hợp. Đọc nhãn thông số từng thiết bị trước khi mua.
Mua hàng Úc mùa nào có lợi?
Các đợt giảm giá lớn ở Úc gồm cuối năm tài chính Úc vào khoảng tháng Sáu, Black Friday, sau Giáng sinh và Boxing Day. Đồ mùa đông xả vào cuối mùa đông Úc, khoảng giữa năm Việt Nam. Thời điểm cụ thể do từng cửa hàng quyết định.
Thực phẩm bổ sung Úc có bán được khi có nhà phân phối hỗ trợ không?
Nếu sản phẩm đã được nhà phân phối chính thức làm hồ sơ lưu hành tại Việt Nam, bạn có thể bán lại hàng của họ với hoá đơn, trong phạm vi nội dung quảng cáo đã được xác nhận. Đây là cách làm an toàn hơn nhiều so với tự xách tay.